"Želimo da ispravimo nepravdu": Zrenjanin postaje Petrovgrad?

Na praznik grada Zrenjanina 17. novembra 12 Udruženja i organizacija iz Srednjebanatskog okruga osnovalo je Udruženje “Petrovgrad“ sa ciljem negovanja sopstvenog kulturnog i istorijskog nasleđa radi očuvanja nacionalnog identiteta i tradicije, čuvanja srpskog jezika i ćirilice. Jedan od ključnih ciljeva jeste vraćanje starog naziva grada – Petrovgrad. Zrenjanin je nosio naziv Petrovgrad od 1935. godine do oslobođenja u Drugom svetskom ratu, tačnije 2. oktobra 1946. godine kada je komunistički Gradski narodni odbor političkim dekretom promenio naziv grada Petrovgrad u Zrenjanin.

“Bilo je to vreme ideološke isključivosti i ostrašćenosti kojom se želelo prevrednovanje naše celokupne nacionalne istorije. Sve što je imalo bilo kakve veze sa prethodnim poretkom moralo je biti uklonjeno. Tako je Kralj Petar I Karađorđević, učesnik četiri srpska oslobodilačka rata, čije ime simbolizuje prisjedinjenje matici i istorijski kontinuitet, morao biti potpuno skrajnut. Iako je ličnost od prvorazrednog istorijskog značaja, sa presudnom ulogom u ujedinjenju Srbije, u narodu slovio kao najskromniji i najomiljeniji vladar, za njegov lik i delo više nije bilo mesta u komunističkoj Jugoslaviji. Umesto Kralja Oslobodioca grad je dobio ime Zrenjanin po sekretaru KPJ za oblast koja se sada naziva Vojvodina, narodnom heroju Žarku Zrenjaninu“, objašnjava predsednik udruženja Budimir Jovanović u razgovoru za “B92“.

Kako kaže, tačno je da je Žarko Zrenjanin imao mnogo dodirnih tačaka sa ovom sredinom - rođen je u bilizini Vršca, tamo je živeo i na kraju ubijen od strane okupatora, njegovo ime i dalje nosi najveći grad u Banatu. Ipak, nazivanje grada po njemu je bila direktiva iz vrha Komunističke partije Jugoslavije koja nije mogla biti odbijena.

“Za razliku od jednopartijskih vlasti iz 1946. godine koji su nedemokratski promenili naziv Grada, višestranački organi vlasti iz 1934. godine u tadašnjem Velikom Bečkereku su ispoštovali demokratski izraženu volju građana i doneli odluku o novom nazivu grada Petrovgrad. Naši preci iz tog vremena bili su uvereni da je bez istorijske samosvesti svaki narod je osuđen na nestanak i da voleti svoju istoriju i tradiciju znači braniti slobodu izbora drugih, razumeti ljubav drugih prema svome“

foto: thinkstock

Budimir ističe da ova generacija Zrenjaninaca ima priliku da vidi kakvu nepravdu je učinila komunistička vlast 1946. godine, ali i jedan od najvećih problema srpskog naroda – istorijski diskontinuitet. Vraćanje imena Petrovgrad značilo bi i vraćanje kulturnim vrednostima i očuvanju kulture kraja, ali i kontinuiteta kako bi se opstalo u ovim turbulentnim vremenima.

“U istoriji su mesta Petra I Karađorđevića i Žarka Zrenjanina poodavno određena. I sa stanovišta nacionalne istorije i uporedno-istorijske analize Kralj Petar je ličnost od epohalnog značaja. Ne sporeći veliki doprinos Narodno-oslobodilačke borbe protiv fašizma u Drugom svetskom ratu, mora se istaći da je nova komunistička vlast u posleratnom periodu učinila nenadoknadivu štetu srpskom narodu time što je razbijen srpski nacionalni korpus stvaranjem neprirodnih granica i federalizacijom zemlje. To se na kraju završilo krvavim raspadom Jugoslavije“, smatra Jovanović.

Zrenjanin je jedan od retkih gradova iz bivše Jugoslavije kojem nije vraćen prethodni naziv, a cilj Udruženja je da se stogodišnjica od oslobođenja u Prvom svetskom ratu dočeka sa novim imenom.

“Moramo da podsetimo da su gradovi Vrbas, Kraljevo, Jagodina, Kosovska Mitrovica, Podgorica, Kardeljevo i mnogi drugi ostali bez svojih komunističkih imena. Ne postoji nijedan ozbiljan razlog da se to ne desi i Zrenjaninu“.

Budimir kaže da postoji i velika želja Zrenjaninaca za vraćanjem starog naziva gradu, ali da ta silna energija nije na pravi način kanalisana kako bi se došlo do cilja.

“Želimo da svim našim sugrađanima argumantovano objasnimo razloge za ovakvu inicijativu. Važno nam je da shvate da navedene aktivnosti nisu uperene protiv bilo koga. Zrenjaninci treba da znaju da zbog vraćanja imana Petrovgrad neće imati nepredviđenih troškova. Zamena ličnih karata, pasoša i ostalih ličnih dokumenata će se vršiti kad im istekne rok“, kaže Budimir i dodaje da će Udruženje sa svojim osnivačima, članovima i simpatizerima koristiti sva demokratska sredstva da ostvari svoj cilj.

Jedini cilj Udruženja je vraćanje kontinuiteta srpskoj istoriji i negovanje tradicije, a informisanost stanovništva igra veliku ulogu u tome.

“Želimo da naše sugrađane detaljno informišemo o svim aktivnosima koje ćemo preduzimati kako bi mogli da stvore sopstveni sud o ovoj velikoj i značajnoj akciji. Planiramo da objavljujemo publikacije, knjige, biltene, saopštenja... Takođe, organizovaćemo tribine, okrugle stolove, kulturno-umetničke događaje. Radićemo na razvijanju svesti o značaju negovanja kulturnog i istorijskog nasleđa. Sarađivaćemo sa drugim udruženjima i organizacijama koje mogu da pomognu u ostvarenju navedenih ciljeva“, zaključuje Jovanović u razgovoru za “B92“.