Američki gangster

Gangsterska tematika je tipična za američki film, ako o tako nečemu u globalu možemo govoriti, isto kao što je recimo za iranski film tipična socijalna problematika, a za francuski atmosfera morbidnosti – tematika koje se Ridli Skot prihvata na možda malo netipičan američki način – oskudevajući u akcionim scenama, u pucačini koja filmskom izrazu samog Skota, naprotiv, nikad nije nedostajala u njegovim prethodnim ostvarenjima. „Američki gangster“ više je, poput recimo „Sopranovih“, usmeren na dramaturšku razradu likova, na razumevanje čitavog jednog društvenog konteksta u koji je smeštena radnja filma (period vrhunca Vijetnamskog rata od 1969 – 1974), a ni uticaji legendarnog „Kuma“, koliko god da ih i sam Denzel Vošington odriče, nisu baš zanemarljivi.

I pored toga što protagonisti filma uporno ponavljaju da ne pružaju crno-belu sliku o čuvenom njujorškom gangsteru Frenku Lukasu, neki ih baš optužuju za promovisanje nasilja i gansterskog načina života, kao što je recimo prikaz kritičarke Kem Vilijams: „ovo je zavodljiv prikaz života i dela jednog Čudovišta koji će nesumnjivo poslati pogrešnu poruku mladima“.

Frenk Lukas kojeg glumi Denzel Vošington (može li uopšte Vošington da ne bude dobar i neda maksimum čak i najbezličnijim likovima), stvarna je osoba na koju bi i danas, kao i pre tridesetak godina, mnogi mladi afro-amerikanci sa bezperspektivnih ulica Harlema mogli da se ugledaju.

Lukas se iz jednog takvog miljea, iz uloge sitnog harlemskog crnog kriminalca – preko originalne ideje da drogu iz Jugoistočne Azije, sam švercuje u vrećama mrtvih američkih vojnika poginulih u Vijetnamu – preobrazio u jednog od najvećih kraljeva njujorškog podzemlja, koji je potpuno ovladao tržištem droge, toliko moćnog da je u jednom trenutku, uz pomoć korupcije, držao i pola gradske policije.

Protivteža je naravno moralni policajac Riči Roberts kojeg glumi Rasel Krou, a kojem možda, i od samog lova na Lukasa, značajnija postaje borba u raskrinkavanju svojih korumpiranih kolega, čijeg je glavnog predstavnika sjajno odglumio Džoš Brolin.

Nije zgoreg pomenuti da su, kao savetnici na filmu, sve vreme snimanja, prisutni bili i stvarni Roberts i Lukas – ovaj poslednji je pušten na slobodu posle petnaestak godina robije.

Ridli Skot možda ne odstupa od klasičnog filmskog mafijaškog šablona, ali u „Američkom gangsteru“, vizuelnu bombastičnost bar je zamenio bombastičnim prikazom onih natrulih segmenata američkog društva sklonih mitu i korupciji, ozbiljno dovodeći u pitanje i klasičnu američku predstavu o tome ko su good a ko bad guys.