Zavet porodici konačno ispunjen: Pronađen grob Branka Gajića (16) stradalog u logoru smrti

Zahvaljujući dugogodišnjem istraživačkom radu Branka Dimovića Dimeskog, srpskog književnika i publiciste koji se dugo bavi ovom temom, mnoge porodice konačno su saznale sudbinu svojih najmilijih.

Sudbina maloletnih stradalnika

Istorijska svedočenja ukazuju na to da su srpski logoraši u Norveškoj bili raspoređivani u radne logore gde su gradili puteve i železnice. Među njima su bili i maloletnici koji su, uprkos godinama, tretirani isto kao odrasli.

Prema pojedinim zapisima, deca su umirala od iscrpljenosti i gladi. Postoje i svedočenja da su pojedini zatočenici bili primorani da kopaju rake, a zatim ubijani i bacani u njih i sahranjivani bez verskih obeležja i dostojanstvenog opela. Tačan broj stradalih maloletnika do danas nije u potpunosti utvrđen, ali se procenjuje da je reč o stotinama mladih života.

Zavet Branislava Gajića

Jedna od porodica koja je decenijama živela u neizvesnosti jeste porodica Gajić. Branislav Gajić dao je zavet svom ocu da će pronaći grob svog maloletnog strica Branka Gajića, šesnaestogodišnjaka odvedenog u Norvešku tokom rata.

Godinama je pokušavao da dođe do informacija, bez uspeha. Prekretnica je nastupila nakon kontakta sa Brankom Dimovićem Dimeskim. Nakon detaljne provere podataka i arhivske dokumentacije, utvrđeno je da se grob nalazi u Moholt krigsgravplass u Trondhajmu.

Branislav je otputovao u Norvešku i nakon osam decenija stao pred grob svog strica. "Nisam tražio ništa više od istine i mesta gde mogu da zapalim sveću", rekao je nakon posete.

Pitanje obeležja i sećanja

Posebnu pažnju u ovoj priči izaziva činjenica da su nakon rata pojedina grobna mesta bila obeležena pravoslavnim krstovima, dok su kasnije spomenici svedeni na opšta, ideološka obeležja bez naglašenog nacionalnog identiteta stradalih.

Istraživači smatraju da je očuvanje istorijske istine ključno za buduće generacije. Ne radi se o produbljivanju podela, već o očuvanju dostojanstva žrtava i tačnosti istorijskih činjenica.

Obaveza potomaka

Priče poput ove o Branislavu Gajiću pokazuju koliko je snažna potreba porodica da pronađu i obeleže mesta stradanja svojih bližnjih. Istraživanja Branka Dimovića Dimeskog otvorila su put ka sistematičnijem proučavanju stradanja Srba i srpske dece u Norveškoj i vraćanju imena onima koji su decenijama bili samo broj u arhivama.

Sećanje nije pitanje osvete, već odgovornosti.

Istina nije teret, već obaveza.

Jer samo narod koji poznaje svoju prošlost može biti siguran da se takva tragedija više nikada neće ponoviti.