Bojanić: Krvavi 17. februar u Bojniku, mesto gde su se sreli čovek i zver

Neverovatno je da se na ekskurzije skoro i ne ide u Bojnik, umesto da se izgradi muzej posvećen srpskim civilnim žrtvama, a nemamo ni igrani film o krvavom februaru u Bojniku, to je naša sramota.

Cilj bugarskih okupatora kao i u Prvom svetskom ratu bio je istrebljivanje Srba sa prostora Vardarske, Moravske i Timočke Srbije.

Bugarski fašisti već tokom Aprilskog rata 1941. prelaze našu granicu zajedno sa svojim saveznicima Nemcima i okupiraju delove Vardarske i Moravske banovine, odnosno današnju istočnu Srbiju i Severnu Makedoniju.

Prošlo je 83 godine od streljanja nedužnog naroda Bojnika i Dragovca kada su, u jednom danu, bugarski fašisti ubili više od 550 meštana (iako postoje indicije da je broj žrtava bio i do 700), ponajviše žena i dece, starih i nemoćnih ljudi. Prema istorijskim podacima to je bilo oko 70% stanovništva naselja Bojnik i Dragovac, a među streljanima je bilo i oko 90-oro dece, mnoga još uvek u naručju majki. Zbog odnosa broja stanovnika i broja streljanih, Bojnik i Dragovac su među nekoliko najviše postradalih od fašista (Bugara) u Drugom svetskom ratu.

Ovde su ubijana deca, starci i žene… na brutalan način.

Prebilovci su postali najstradalnije srpsko selo ikada, jer je preko 90% stanovnika ubijeno. Bojnik i Dragovac su imali oko 1.200 stanovnika, a pobijeno je između 550 i 700 civila. Devedesetoro je bilo dece mlađe od 14 godina.

SVEDOČENJA

O sećanju na ovaj svirepi zločin posle toliko godina ne može biti zaboravljen. Nekolicina preživelih kazuje sledeće…

Starina Svetozar Krstić, preživeli svedok bugarske klanice za Srbe, koji je u to vreme imao samo deset godina:

"Zvuk rafala, noža kroz ljudsko meso i krici žene i dece odzvanjaju u mojoj glavi i posle sedam decenija… Bio sam pokriven telima moje majke, sestre i brata. Metak iz mitraljeza je samo okrznuo moju kapu. Izašao sam živ, ali i danas pamtim krike moje majke… Preko dvadeset bliskih rođaka mi je ubijeno u ovom pokolju, samo osam je preživelo".

Svedok Milan Ranđelović, takođe svedoči o Bojničkom masakru, jer je i on bio desetogodišnjak:

"Pao sam pogođen, a preko mene majka i dva brata, od kojih je jedan bio beba. To detence nije plakalo, gušilo se. Čuo sam. Majka ga je kao i mene pokrila telom. Ja sam izdržao, ono nije. Čuo sam kako Bugari odlaze, a pola sata kasnije kako neko pita ima li preživelih. Ustao sam i od tada sanjam pokolj, poslednjih godina sve češće… Streljali su još mog oca i dedu".

Stanovnici koji su preživeli ovaj užasan masakr, posle rata su podigli spomenik svojim rođacima. Svake godine sredinom februara u ovom mestu održava se pomen i molitveno sećanje na bojničke žrtve nastradale u Drugom svetskom ratu.

O ovom užasnom zločinu napravljeno je nekoliko publikacija, među kojima se izdvaja "Krvavi februar" autorsko delo pravnika i publiciste Nikole P. Ilića iz Leskovca.

Februara 17. sada davne 1942. godine Bugari su pobili, po nekim procenama, čak 90 procenata ukupnog stanovništva Bojnika i okoline. Po stopi stradanja u Drugom svetskom ratu, bugarski zločini u Bojniku mogu da se porede jedino sa Prebilovcima.

Bojnik je bio poznat kao ustaničko i vrlo prosperitetno mesto u blizini Leskovca. Povod za zločin bilo je ubistvo jednog bugarskog oficira, nakon čega su 17. februara 1942. godine započeti masovni zločini nad civilima.

Sve srpske civile najpre su izveli u centar varoši, zatim žene, decu i starce odveli na periferiju i streljali. Odrasli muškarci odvedeni su u logor u Leskovcu, gde su mučeni i potom ubijeni. Bugarski vojnici su zatim uništili i obližnje selo Dragovac.

Posle Drugog svetskog rata spomenik bojničkim mučenicima postavljen je 1984. godine. Opština Bojnik svake godine 17. februara obeležava stradanje bojničkih mučenika litijom i parastosom.

Neka je pokoj duši i večnaja pamjat srpskim mučenicima grada Bojnika i cele Puste reke. Zločine ne smemo zaboraviti.

Priredio: Đorđe Bojanić, glavni urednik sajta Srpska istorija