Škole u Srbiji obeležavaju Savindan

Beograd -- U spomen na velikog srpskog prosvetitelja Svetog Savu danas je školska slava Savindan, a SPC je posvetila ovaj dan sećanju na svog prvog arhiepiskopa.

Prošlogodišnja proslava Savindana (Beta, arhiva)
Prošlogodišnja proslava Savindana (Beta, arhiva)

Sveti Sava se smatra začetnikom srpske srednjovekovne književnosti, stoga je zaštitnik prosvetnih ustanova.

Njegovo svetovno ime bilo je Rastko, rodio se 1169. godine, bio je najmlađi sin srpskog župana Stefana Nemanje (Svetog Simeona).

Sveti Sava i njegov otac Sveti Simeon su iz manastira Hilandar na Svetoj gori, koji su osnovali krajem 12. veku, upravljali srpskom državom. Tu je osnovana i bolnica, što se smatra i kao početak srpske naučno zasnovane medicine.

Sveti Sava je preminuo u tadašnjoj bugarskoj prestonici Trnovu 25. januara 1236. godine, na povratku iz hodočašća u Jerusalim, posle jedne diplomatske misije za Bugarsku arhiepiskopiju. Prema zapisima iz tog vremena, glas o smrti Rastka Nemanjića stigao je u Srbiju 27. januara, pa se u SPC na taj dan služe liturgije.

Napisao je manastirske tipike - Karejski, Hilandarski i Studenički. Prevodio je sa grčkog i posrbio važne pravno-teološke tekstove "Zakonopravilo" (Krmčija od krma-upravljanje), što je prevod Justinijanove "Šeste novele". To važno pravno delo određuje odnose crkve i države putem takozvane simfonije.

On je prevodio Hipokrata i Galena i prikupljao srednjovekovne medicinske zapise, od kojih je nastao "Hilandarski medicinski kodeks". U Hilandaru je 1198. godine osnovao prvu bolnicu. Izdvojio je najbitnije iz srpske tradicije, oplemenio je i povezao sa najvećim duhovnim i civilizacijskim dostignućima svog vremena.

On je veoma mlad, oko 1192. godine, otišao u Svetu goru, gde se zamonašio u ruskom manastiru Sveti Pantelejmon. U Nikeji je 1219. od vizantijskog cara Teodora Laskarisa i vaseljenskog patrijarha Manojla i Haritopula izdejstvovao autokefalnost (samostalnost) srpske crkve i srpsku arhiepiskopiju, za čije je središte odredio manastir Žiču.

Bio je neobično vešt i u državno-diplomatskim poslovima, 1208. godine u manastiru Studenica nad očevim telom, koje je preneo sa Svete gore, izmirio je svoju zavađenu braću Vukana i Stefana. Njegove mošti su iz Trnova prenete i sahranjene u manastiru Mileševi 6. maja 1237. godine, a mošti je spalio Sinan-paša 1594. godine na Vračaru. Na tom mestu sada je spomen- hram posvećen Svetom Savi.