Sombor, najzeleniji grad u Srbiji

Sombor, opština i grad, jedno je od brojnih mesta u Vojvodini u kojima se može doživeti duh prošlih vremena. Okruženje je najzelenije područje pokrajine, a Sombor nosi epitet najzelenijeg grada u zemlji. Duž 120 kilometara somborskih ulica isto je toliko dugih drvoreda, sa oko 18.000 stabala. Većina su bođoši zasađeni 1903. godine, a doneti iz doline Misisipija, u Americi. Zapadno od grada su reka Dunav i specijalni rezervat prirode Gornje Podunavlje, sve je ispresecano kanalima. Na istoku je Telečka visoravan. Lovačke i ribolovačke priče nisu prazne, u šumama i vodama su lovljeni svetski prvaci divljači i ribljih vrsta.

Sombor varoš je grad sa šmekom prohujalih vremena i u njega treba doći i uhvatiti duh kraljevskog doba. Znan je i po svojoj kulturi, arhitekturi, fijakerima i dobrim ljudima sa uzrečicom „Uvek ima sutra”, po okolini sa salašima i čardama i obaveznim tamburašima. Gradski muzej u Somboru je regionalni muzej kompleksnog tipa, sa postavkama iz oblasti arheologije, numizmatike, etnologije, istorije, zavičajne istorije umetnosti i zbirkom savremene umetnosti. Za posetu je otvoren svakog radnog dana, a vikendom za najavljene grupe. Ulaznica za odrasle je 50 dinara, za decu 30.

Galerija „Milan Konjović” je legat velikog slikara, sa više od hiljadu slika, pastela, akvarela, crteža i tapiserija. Otvorena je svakog dana, izuzev ponedeljkom. Ulaznice za turističke grupe su 40 dinara po osobi, odrasli pojedinačno plaćaju isto toliko, a penzioneri 20 dinara. Zgrada Županije, danas sedište Skupštine opštine, sagrađena je početkom 19. veka. Krovna kupola na njoj podseća na kupolu venecijanske crkve Santa Marija dela Salute. U raskošnoj građevini je više od 200 prostorija, u svečanoj sali nalazi se monumentalna slika „Bitka kod Sente”. To je najveće ulje na platnu u našoj zemlji, dimenzija sedam sa četiri metra. Autor je Ferenc Ajzenhut, a slika je postavljena 1898. godine. Na slici je motiv velike bitke koja se dogodila 11. septembra 1697, posle pobede Austrijanaca nad Turcima, kad su Osmanlije proterane iz ovih krajeva.

Photo: tamburix / Flickr

Jedan od najpoznatijih simbola Sombora su fijekeri i fijakeristi, priče o nekadašnjim vožnjama veselih gostiju i o tim vremenim komponovanim pesmama. Fijakerplac na Trgu Republike ima zasađena 24 bođoša, toliko se fijakera na njemu moglo smestiti i svaki je imao svoj hlad pod drvetom. Danas se u Somboru može voziti fijakerom, vožnja po gradu traje najmanje pola sata. Boravak treba iskoristiti i za obilazak drugih znamenitosti. Crkva Presvetog trojstva sagrađena je sredinom 18. veka, crkva svetog Jovana Preteče je s kraja istog veka, Karmelićanska crkva završena je početkom 20. veka, pored nje je samostan (konvikt).

Na zgradi Plebanije, Župnog dvora i nekadašnjeg franjevačkog samostana jedna je od atrakcija Sombora – sunčani sat sa sarkastično-duhovitim natpisom „Jedan ti je od ovih poslednji”. U Preparandiji je svojevremeno bila najstarija srpska učiteljska škola. Centralni arhitektonski simbol grada je Gradska kuća (Magistrat), sagrađena na temeljima i u stilu starog kaštela, dvorca. Lepotom se ističu Grašalkovića i Kronić palata.
Kulturna i etno baština ovog kraja može se doživetni na dida Hornjakovom salašu, u okolini Sombora. Tamo je etnopostavka, moguća je vožnja fijakerom, služe se domaća pića i jela, kao što su supa ili čorba, paprikaš od svinjskog ili junećeg mesa, od petla, patke, pa šdrudle, pite.

U selu Kolut, dvadesetak kilometara severno od Sombora, nalazi se prvi privatni zoološki vrt u našoj zemlji. Na više od sedam hektara šumarka, travnjaka i veštačkih jezeraca živi preko 100 životinjskih vrsta iz celog sveta. Samo u ovom i frankfurtskom zoo-vrtu mogu se videti dve vrste flamingosa (obični i patuljasti), tu su i jeleni, magarci, poni konji, labudovi, pitoni, majmuni...

Za ljubitelje starih zanata, gotovo umetnosti, može biti zanimljiva poseta Tkačnici svilenog damasta u Bezdanu, koja je kulturno dobro pod zaštitom države. Na ove prostore je krajem 19. veka iz Češke i Mađarske preneto zanatstvo umetnog takanja, oprema i razboji. Od tada traje izrada žakard tkanja sa bušenim karticama na ručnim razbojima. Proizvode se ručno tkani svileni damast, stolnjaci, nadstolnjaci, salvete i navlake za posteljinu. Svaki predmet je unikat i u tkačnici se može kupiti po fabričkoj ceni.

Posebna atrakcija su čarde u okolini Sombora. U njima su najbolja jela od ribe. Miris svežeg ulova i čiste kanalske vode oko Sombora, miris čorbe i paprikaša, ume da bude lek za dušu i telo. A tek tamburaši, njihova pesma i zvuk tamburice, najbolje prijaju baš u čardama.