Na današnji dan, 17. maj

1395 – U Bici na Rovinama poginuo je Kraljević Marko, u sklopu turskih vazalnih jedinica u borbi protiv vlaškog vojvode Mirče. Kao najstariji sin i naslednik kralja Vukašina Mrnjavčevića, posle očeve pogibije 1371. u Maričkoj bici protiv Turaka, nastavio je da vlada srpskim oblastima oko Prizrena, Skoplja i Prilepa. Pouzdanih podataka o njegovom životu i vladavini gotovo da nema, ali ga je epska poezija idealizovala kao uzor junaštva, viteštva i čestitosti i kao zaštitnika nejakih.

1510 – Umro je Sandro Botičeli, italijanski slikar. Uglavnom je za tematiku imao religiozne i alegorijske kompozicije i posebno je poznat po likovima Bogorodice s malim Hristom. Stvarao je dela elegantnih, idealizovanih likova, koja se uobičajeno tumače kao odraz lirskih i melanholičnih raspoloženja. Dela: "Poklonjenje kraljeva", "Proleće", "Rođenje Venere", ilustracije za "Božanstvenu komediju" Dantea Aligijerija.

1749 – Rođen je engleski lekar Edvard Džener, pronalazač vakcine protiv velikih boginja, čime je utemeljio modernu imunologiju. Uočio je da ljudi zaraženi kravljim boginjama ne dobijaju velike boginje ni u vreme epidemija i posle dve decenije rada, u maju 1796, uspešno je vakcinisao jednog osmogodišnjeg dečaka. Njegova vakcina ubrzo je u celom svetu prihvaćena kao pouzdana zaštita od smrtonosnih velikih boginja.

1809 – Francuski car Napoleon I izdao je dekret kojim je pripojio Papsku državu.

1838 – Umro je francuski političar Šarl Moris de Taljeran Perigor, čovek čije je ime postalo sinonim za beskrupuloznost. Prvobitno je bio sveštenik. Kao predstavnik trećeg staleža i predsednik Ustavotvorne skupštine, koja je zasedala od 1789. do 1791, izdejstvovao je da skupština sekularizuje crkvena imanja i pretvori ih u nacionalna dobra. Tokom Francuske revolucije postajao je vremenom umereniji i emigrirao je posle proglašenja republike 1792. Vratio se 1796. i u vreme Direktorijuma i vladavine cara Napoleona I bio je šef diplomatije. Predviđajući slom bonapartizma, izdao je cara i stupio u kontakt s ruskim carem Aleksandrom I i austrijskim kancelarom Klemensom Meternihom. U prvom periodu Restauracije Burbona bio je 1814. i 1815. predsednik vlade, a u vreme Julske monarhije ambasador u Londonu od 1830. do 1834.

1866 – Umro je francuski kompozitor Erik Sati, protivnik impresionizma i pobornik specifičnog uprošćenog muzičkog izraza. Posebno je gajio humor i grotesku. Dela: balet "Priroda", klavirske kompozicije "Hladni komadi", "Osušeni embrioni", "Tri komada u obliku kruške".

1873 – Rođen je francuski pisac Anri Barbis, propovednik radničke solidarnosti. Učestvovao je u Prvom svetskom ratu kao dobrovoljac, ali se ubrzo razočarao, izrazivši ogorčenost u romanu "Oganj", u kojem je opisao stravičnu sliku rata, čime je snažno uticao na pisce antiratnih romana u Evropi. Ostala dela: romani "Pakao", "Svetlost", zbirka pesama "Tugovanke".

1900 – Rođen je Ruholah Homeini, iranski verski vođa, ajatolah. Iz izgnanstva se vratio 1979. posle zbacivanja šaha Reze Pahlavija. Vladao je Iranom do smrti 1989. uspostavivši teokratsku autokratiju. Propagirao je izvoz islamske revolucije, što je podrazumevalo i podršku raznim oružanim grupama širom sveta, pa i teroristima.

1911 – Rođena je Morin O’Saliven, američka filmska glumica irskog porekla, poznata po ulogama Tarzanove partnerke Džejn u seriji filmova s Džonijem Vajsmilerom. Filmovi: "Tarzan i njegova drugarica", "Tarzan i njegov sin", "Tarzanova najveća avantura", "Tarzan u Njujorku", "Visoki čovek", "Dejvid Koperfild", "Ana Karenjina", "Braća Marks na trkama", "Kardinal Rišelje", "Ponos i predrasude".

1917 – Umro je srpski vojskovođa vojvoda Radomir Putnik. U dva srpsko-turska rata od 1876. do 1878. komandovao je Rudničkom brigadom i Veterničkim odredom, koje su se istakle na Javoru, Velikom Šiljegovcu, Đunisu, oko Pirota, prilikom oslobađanja Niša, Vranja i Gnjilana. U Srpsko-bugarskom ratu 1885. bio je načelnik Štaba Dunavske divizije, a 1890. postavljen je za pomoćnika načelnika Glavnog generalštaba. U program obuke starešina uveo je rešavanje taktičkih zadataka na Višoj školi Vojne akademije, u kojoj je predavao taktiku i generalštabnu službu. Komanda nad Šumadijskom divizijskom oblašću poverena mu je 1893, ali mu je 1895. oduzeta i 1896. je penzionisan. Reaktiviran je 1903. i od tada se nalazio na mestu načelnika Glavnog generalštaba, kao i ministra vojnog 1904, od 1906. do 1908. i 1912. U Prvom balkanskom ratu, kao načelnik Štaba Vrhovne komande, znatno je doprineo pobedi Srba u Kumanovskoj, a zatim i u Bitoljskoj bici oktobra i novembra 1912. U Drugom balkanskom ratu 1913. pravovremeno je rasporedio i pripremio vojsku, predvidevši bugarski napad, što je bilo odlučujuće za trijumf u Bregalničkoj bici. U Prvom svetskom ratu 1914. veštim manevrisanjem i grupisanjem glavnine srpskih snaga doprineo je slamanju nadmoćnih austrougarskih trupa u Cerskoj i Kolubarskoj bici. Rukovodio je povlačenjem srpske vojske 1915. osujetivši nizom manevara nameru nemačke Vrhovne komande da je u sadejstvu s bugarskim i austrougarskim trupama opkoli i uništi. Saveznici su ga prethodno onemogućili da preventivnim udarom spreči Bugarsku da stupi u rat na strani Centralnih sila. Tokom povlačenja srpske vojske teško je oboleo i upućen je u Francusku na lečenje, gde je umro.

1928 – Rođen je Igor Vasiljev, srpski slikar. Stasao je u porodici umetnika, ruskih emigranata, u rodnom Beogradu. Studirao je na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu od 1948. Bio je, međutim, pod stalnim pritiskom kao neskriveni protivnik tada nametanog socrealizma. Kao pripadnik grupe "Demokratska omladina Jugoslavije" osuđen je na tri godine robije. Amnestiran je nakon jedanaest meseci. Studirao je potom istoriju umetnosti. Poginuo je, pod nerazjašnjenim okolnostima, padom iz voza.

1935 – Umro je francuski kompozitor Pol Dika, profesor Pariskog konzervatorijuma. Dela: orkestarski skerco "Čarobnjakov učenik", opera "Arijadna i Plavobradi", koreografska poema "Peri".

1940 – Nemačka je u Drugom svetskom ratu okupirala Brisel, prestonicu Belgije.

1946 – Zbog saradnje s nemačkim nacistima, predsednik vlade Rumunije u Drugom svetskom ratu Jon Antonesku osuđen je na smrt.

1954 – Vrhovni sud SAD osporio je pravilo iz 1896. da obrazovanje treba da bude "odvojeno ali jednako", čime je odbačena rasna segregacija u državnom školskom sistemu.

1957 – Egipat je zabranio izraelskim trgovačkim brodovima prolaz kroz Suecki kanal.

1965 – Između SAD i Velike Britanije obavljen je prvi transatlantski TV prenos programa u boji. Američki komercijalni telekomunikacioni satelit "Erli brd" prenosio je emisiju američke TV mreže NBC "Novi pogled na staru Englesku".

1974 – U tri eksplozije automobila-bombi u centru Dablina poginule su 32 osobe.

1987 – Irački ratni avion "F-1 miraž" ispalio je dve rakete "egzoset" na američki vojni brod "Stark", koji je patrolirao Zalivom, usmrtivši 37 i ranivši 62 mornara.

1991 – Ruska federacija nezavisnih sindikata odbacila je odluku sovjetskog predsednika Mihaila Gorbačova o zabrani štrajkova.

1994 – U Malaviju su održani prvi višepartijski izbori, na kojima je vlast izgubio predsednik Hejstings Kamuzu Banda, koji je tri decenije upravljao tom afričkom državom.

1995 – Pobednik predsedničkih izbora u Francuskoj Žak Širak preuzeo je dužnost šefa države, obećavši da će uliti nov elan naciji razdiranoj nejednakošću i nezaposlenošću.

1997 – U Kinšasu, glavni grad Zaira, sada Konga, ušle su pobunjeničke snage, čiji je vođa Loran Kabila preuzeo vlast kao novi šef države, dan posle bekstva predsednika Mobutua iz Kinšase. Kabila je objavio da je ime zemlje Zair promenjeno u Demokratska Republika Kongo.

1999 – Izbore u Izraelu dobio je vođa Laburističke partije Ehud Barak, čime je okončana trogodišnja vladavina premijera Benjamina Netanjahua, lidera desničarskog Likuda, što je označilo novi podstrek mirovnom sporazumu Izraela s Palestincima.

2004 – Predsedavajući iračkog vladajućeg Saveta, šiitski vođa Abdul Zahra Otman Muhamed, ubijen je u samoubilačkom napadu automobilom-bombom u Bagdadu. U napadu je poginulo još osam lica.

2007 – Vlada Dubaija nagradila je sa 50.000 dirhama, odnosno 13.600 dolara, 63-godišnjeg Pakistanca Mohamada Nazjera, baštovana, zato što nikada tokom 28 godina rada nije zakasnio na posao. Nagrada odgovara visini 49 njegovih jednomesečnih plata.

2007 – Ronaldu Dagetu, koji je od 1982. šest puta proglašavan krivim za vožnju u pijanom stanju, sud države Njujork izrekao je kaznu doživotne robije zbog "smrtonosnog nepoštovanja okoline".

2007 – Svečanim potpisivanjem Akta o kanonskim vezama između Moskovske patrijaršije i Ruske crkve u dijaspori, odnosno Zagranične crkve, okončan je višedecenijski raskol Ruske pravoslavne crkve. Milioni Rusa su tokom i posle građanskog rata, od 1917. do 1924, napustili Rusiju zbog neslaganja s novim poretkom. U Konstantinopolju su 1920. izbegli ruski arhijereji oformili Visoku crkvenu upravu u dijaspori. Na čelu te grupacije, kao najstariji jerarh, nalazio se mitropolit kijevski i galički Antonije Hrapovicki. Središte zagranične ruske crkve nalazilo se od 1921. u Srbiji, tada Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, u Sremskim Karlovcima, zbog čega je često nazivana i "karlovačka". U Karlovcima je održan i Prvi ruski crkveni sabor u dijaspori. Zbog podrške obnovi monarhije u Rusiji pod Romanovima odnos sa patrijaršijom u Moskvi bio je nepomirljiv. Mitropolit Antonije je do smrti živeo u Srbiji, umro je avgusta 1936. i sahranjen je u kripti Iverske kapele u Beogradu. I posle ujedinjenja Ruska crkva u dijaspori zadržava administrativnu autonomiju, ali je uspostavljeno duhovno, evharistijsko i mistično jedinstvo.

2009 – Objavljeni su rezultati skupštinskih izbora u Kuvajtu, na osnovu kojih je obelodanjeno da se, prvi put u istoriji te zemlje, među 50 poslanika nalaze i četiri žene. Ženama u Kuvajtu je 2005. godine dato pravo da glasaju i da budu birane.

2009 – Umro je Mario Benedeti, urugvajski književnik i jedan od najvećih latinoameričkih pisaca. Autor je više od 80 zbirki pesama, novela, eseja i pozorišnih komada. Benedeti je postao poznat romanom "Odmor" iz 1960. godine, koji je preveden na 19 jezika. Bio je društveno angažovan, a 1971. osnovao je "Pokret 26. mart", levičarsku koaliciju koja je decenijama docnije preuzela vlast u Urugvaju.

2022 – Preminuo je Vangelis, grčki kompozitor, dobitnik Oskara za muziku u filmu "Vatrene kočije". Evangelos Odiseas Papatanasiju, poznat kao Vangelis, kompozitor i izvođač, jedan je od najpoznatijih i najznačajnijih grčkih kompozitora uopšte. Rođen u Tesaliji, odrastao je u Atini. Nije okončao formalno muzičko obrazovanje. Profesionalnu muzičku karijeru započeo je 1960-ih. Tokom 1970-ih stiče globalnu popularnost. Autor je oko 60 albuma. Prema opštoj oceni, jedan je od najvećih kompozitora elektronske muzike uopšte.

2024 – Prilikom sudara vozova u tunelu na relaciji Vukov spomenik – Pančevački most, u Beogradu, povređeno je 13 putnika. Uzrok nesreće, koja je srećom prošla bez žrtava, bio je ljudski faktor. Do sudara je došlo pošto je kompozicija Beovoza prošla kroz zaštitno svetlo i udarila u teretni voz koji je čekao dozvolu da krene prema stanici Ovča.