Na današnji dan, 17. maj

1395 &ndash; U Bici na Rovinama poginuo je Kraljević Marko, u sklopu turskih vazalnih jedinica u borbi protiv vla&scaron;kog vojvode Mirče. Kao najstariji sin i naslednik kralja Vuka&scaron;ina Mrnjavčevića, posle očeve pogibije 1371. u Maričkoj bici protiv Turaka, nastavio je da vlada srpskim oblastima oko Prizrena, Skoplja i Prilepa. Pouzdanih podataka o njegovom životu i vladavini gotovo da nema, ali ga je epska poezija idealizovala kao uzor juna&scaron;tva, vite&scaron;tva i čestitosti i kao za&scaron;titnika nejakih.1510 &ndash; Umro je Sandro Botičeli, italijanski slikar. Uglavnom je za tematiku imao religiozne i alegorijske kompozicije i posebno je poznat po likovima Bogorodice s malim Hristom. Stvarao je dela elegantnih, idealizovanih likova, koja se uobičajeno tumače kao odraz lirskih i melanholičnih raspoloženja. Dela: &quot;Poklonjenje kraljeva&quot;, &quot;Proleće&quot;, &quot;Rođenje Venere&quot;, ilustracije za &quot;Božanstvenu komediju&quot; Dantea Aligijerija.1749 &ndash; Rođen je engleski lekar Edvard Džener, pronalazač vakcine protiv velikih boginja, čime je utemeljio modernu imunologiju. Uočio je da ljudi zaraženi kravljim boginjama ne dobijaju velike boginje ni u vreme epidemija i posle dve decenije rada, u maju 1796, uspe&scaron;no je vakcinisao jednog osmogodi&scaron;njeg dečaka. Njegova vakcina ubrzo je u celom svetu prihvaćena kao pouzdana za&scaron;tita od smrtonosnih velikih boginja.1809 &ndash; Francuski car Napoleon I izdao je dekret kojim je pripojio Papsku državu.1838 &ndash; Umro je francuski političar &Scaron;arl Moris de Taljeran Perigor, čovek čije je ime postalo sinonim za beskrupuloznost. Prvobitno je bio sve&scaron;tenik. Kao predstavnik trećeg staleža i predsednik Ustavotvorne skup&scaron;tine, koja je zasedala od 1789. do 1791, izdejstvovao je da skup&scaron;tina sekularizuje crkvena imanja i pretvori ih u nacionalna dobra. Tokom Francuske revolucije postajao je vremenom umereniji i emigrirao je posle progla&scaron;enja republike 1792. Vratio se 1796. i u vreme Direktorijuma i vladavine cara Napoleona I bio je &scaron;ef diplomatije. Predviđajući slom bonapartizma, izdao je cara i stupio u kontakt s ruskim carem Aleksandrom I i austrijskim kancelarom Klemensom Meternihom. U prvom periodu Restauracije Burbona bio je 1814. i 1815. predsednik vlade, a u vreme Julske monarhije ambasador u Londonu od 1830. do 1834.1866 &ndash; Umro je francuski kompozitor Erik Sati, protivnik impresionizma i pobornik specifičnog upro&scaron;ćenog muzičkog izraza. Posebno je gajio humor i grotesku. Dela: balet &quot;Priroda&quot;, klavirske kompozicije &quot;Hladni komadi&quot;, &quot;Osu&scaron;eni embrioni&quot;, &quot;Tri komada u obliku kru&scaron;ke&quot;.1873 &ndash; Rođen je francuski pisac Anri Barbis, propovednik radničke solidarnosti. Učestvovao je u Prvom svetskom ratu kao dobrovoljac, ali se ubrzo razočarao, izraziv&scaron;i ogorčenost u romanu &quot;Oganj&quot;, u kojem je opisao stravičnu sliku rata, čime je snažno uticao na pisce antiratnih romana u Evropi. Ostala dela: romani &quot;Pakao&quot;, &quot;Svetlost&quot;, zbirka pesama &quot;Tugovanke&quot;.1900 &ndash; Rođen je Ruholah Homeini, iranski verski vođa, ajatolah. Iz izgnanstva se vratio 1979. posle zbacivanja &scaron;aha Reze Pahlavija. Vladao je Iranom do smrti 1989. uspostaviv&scaron;i teokratsku autokratiju. Propagirao je izvoz islamske revolucije, &scaron;to je podrazumevalo i podr&scaron;ku raznim oružanim grupama &scaron;irom sveta, pa i teroristima.1911 &ndash; Rođena je Morin O&rsquo;Saliven, američka filmska glumica irskog porekla, poznata po ulogama Tarzanove partnerke Džejn u seriji filmova s Džonijem Vajsmilerom. Filmovi: &quot;Tarzan i njegova drugarica&quot;, &quot;Tarzan i njegov sin&quot;, &quot;Tarzanova najveća avantura&quot;, &quot;Tarzan u Njujorku&quot;, &quot;Visoki čovek&quot;, &quot;Dejvid Koperfild&quot;, &quot;Ana Karenjina&quot;, &quot;Braća Marks na trkama&quot;, &quot;Kardinal Ri&scaron;elje&quot;, &quot;Ponos i predrasude&quot;.1917 &ndash; Umro je srpski vojskovođa vojvoda Radomir Putnik. U dva srpsko-turska rata od 1876. do 1878. komandovao je Rudničkom brigadom i Veterničkim odredom, koje su se istakle na Javoru, Velikom &Scaron;iljegovcu, Đunisu, oko Pirota, prilikom oslobađanja Ni&scaron;a, Vranja i Gnjilana. U Srpsko-bugarskom ratu 1885. bio je načelnik &Scaron;taba Dunavske divizije, a 1890. postavljen je za pomoćnika načelnika Glavnog general&scaron;taba. U program obuke stare&scaron;ina uveo je re&scaron;avanje taktičkih zadataka na Vi&scaron;oj &scaron;koli Vojne akademije, u kojoj je predavao taktiku i general&scaron;tabnu službu. Komanda nad &Scaron;umadijskom divizijskom obla&scaron;ću poverena mu je 1893, ali mu je 1895. oduzeta i 1896. je penzionisan. Reaktiviran je 1903. i od tada se nalazio na mestu načelnika Glavnog general&scaron;taba, kao i ministra vojnog 1904, od 1906. do 1908. i 1912. U Prvom balkanskom ratu, kao načelnik &Scaron;taba Vrhovne komande, znatno je doprineo pobedi Srba u Kumanovskoj, a zatim i u Bitoljskoj bici oktobra i novembra 1912. U Drugom balkanskom ratu 1913. pravovremeno je rasporedio i pripremio vojsku, predvidev&scaron;i bugarski napad, &scaron;to je bilo odlučujuće za trijumf u Bregalničkoj bici. U Prvom svetskom ratu 1914. ve&scaron;tim manevrisanjem i grupisanjem glavnine srpskih snaga doprineo je slamanju nadmoćnih austrougarskih trupa u Cerskoj i Kolubarskoj bici. Rukovodio je povlačenjem srpske vojske 1915. osujetiv&scaron;i nizom manevara nameru nemačke Vrhovne komande da je u sadejstvu s bugarskim i austrougarskim trupama opkoli i uni&scaron;ti. Saveznici su ga prethodno onemogućili da preventivnim udarom spreči Bugarsku da stupi u rat na strani Centralnih sila. Tokom povlačenja srpske vojske te&scaron;ko je oboleo i upućen je u Francusku na lečenje, gde je umro.1928 &ndash; Rođen je Igor Vasiljev, srpski slikar. Stasao je u porodici umetnika, ruskih emigranata, u rodnom Beogradu. Studirao je na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu od 1948. Bio je, međutim, pod stalnim pritiskom kao neskriveni protivnik tada nametanog socrealizma. Kao pripadnik grupe &quot;Demokratska omladina Jugoslavije&quot; osuđen je na tri godine robije. Amnestiran je nakon jedanaest meseci. Studirao je potom istoriju umetnosti. Poginuo je, pod nerazja&scaron;njenim okolnostima, padom iz voza.1935 &ndash; Umro je francuski kompozitor Pol Dika, profesor Pariskog konzervatorijuma. Dela: orkestarski skerco &quot;Čarobnjakov učenik&quot;, opera &quot;Arijadna i Plavobradi&quot;, koreografska poema &quot;Peri&quot;.1940 &ndash; Nemačka je u Drugom svetskom ratu okupirala Brisel, prestonicu Belgije.1946 &ndash; Zbog saradnje s nemačkim nacistima, predsednik vlade Rumunije u Drugom svetskom ratu Jon Antonesku osuđen je na smrt.1954 &ndash; Vrhovni sud SAD osporio je pravilo iz 1896. da obrazovanje treba da bude &quot;odvojeno ali jednako&quot;, čime je odbačena rasna segregacija u državnom &scaron;kolskom sistemu.1957 &ndash; Egipat je zabranio izraelskim trgovačkim brodovima prolaz kroz Suecki kanal.1965 &ndash; Između SAD i Velike Britanije obavljen je prvi transatlantski TV prenos programa u boji. Američki komercijalni telekomunikacioni satelit &quot;Erli brd&quot; prenosio je emisiju američke TV mreže NBC &quot;Novi pogled na staru Englesku&quot;.1974 &ndash; U tri eksplozije automobila-bombi u centru Dablina poginule su 32 osobe.1987 &ndash; Irački ratni avion &quot;F-1 miraž&quot; ispalio je dve rakete &quot;egzoset&quot; na američki vojni brod &quot;Stark&quot;, koji je patrolirao Zalivom, usmrtiv&scaron;i 37 i raniv&scaron;i 62 mornara.1991 &ndash; Ruska federacija nezavisnih sindikata odbacila je odluku sovjetskog predsednika Mihaila Gorbačova o zabrani &scaron;trajkova.1994 &ndash; U Malaviju su održani prvi vi&scaron;epartijski izbori, na kojima je vlast izgubio predsednik Hejstings Kamuzu Banda, koji je tri decenije upravljao tom afričkom državom.1995 &ndash; Pobednik predsedničkih izbora u Francuskoj Žak &Scaron;irak preuzeo je dužnost &scaron;efa države, obećav&scaron;i da će uliti nov elan naciji razdiranoj nejednako&scaron;ću i nezaposleno&scaron;ću.1997 &ndash; U Kin&scaron;asu, glavni grad Zaira, sada Konga, u&scaron;le su pobunjeničke snage, čiji je vođa Loran Kabila preuzeo vlast kao novi &scaron;ef države, dan posle bekstva predsednika Mobutua iz Kin&scaron;ase. Kabila je objavio da je ime zemlje Zair promenjeno u Demokratska Republika Kongo.1999 &ndash; Izbore u Izraelu dobio je vođa Laburističke partije Ehud Barak, čime je okončana trogodi&scaron;nja vladavina premijera Benjamina Netanjahua, lidera desničarskog Likuda, &scaron;to je označilo novi podstrek mirovnom sporazumu Izraela s Palestincima.2004 &ndash; Predsedavajući iračkog vladajućeg Saveta, &scaron;iitski vođa Abdul Zahra Otman Muhamed, ubijen je u samoubilačkom napadu automobilom-bombom u Bagdadu. U napadu je poginulo jo&scaron; osam lica.2007 &ndash; Vlada Dubaija nagradila je sa 50.000 dirhama, odnosno 13.600 dolara, 63-godi&scaron;njeg Pakistanca Mohamada Nazjera, ba&scaron;tovana, zato &scaron;to nikada tokom 28 godina rada nije zakasnio na posao. Nagrada odgovara visini 49 njegovih jednomesečnih plata.2007 &ndash; Ronaldu Dagetu, koji je od 1982. &scaron;est puta progla&scaron;avan krivim za vožnju u pijanom stanju, sud države Njujork izrekao je kaznu doživotne robije zbog &quot;smrtonosnog nepo&scaron;tovanja okoline&quot;.2007 &ndash; Svečanim potpisivanjem Akta o kanonskim vezama između Moskovske patrijar&scaron;ije i Ruske crkve u dijaspori, odnosno Zagranične crkve, okončan je vi&scaron;edecenijski raskol Ruske pravoslavne crkve. Milioni Rusa su tokom i posle građanskog rata, od 1917. do 1924, napustili Rusiju zbog neslaganja s novim poretkom. U Konstantinopolju su 1920. izbegli ruski arhijereji oformili Visoku crkvenu upravu u dijaspori. Na čelu te grupacije, kao najstariji jerarh, nalazio se mitropolit kijevski i galički Antonije Hrapovicki. Sredi&scaron;te zagranične ruske crkve nalazilo se od 1921. u Srbiji, tada Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, u Sremskim Karlovcima, zbog čega je često nazivana i &quot;karlovačka&quot;. U Karlovcima je održan i Prvi ruski crkveni sabor u dijaspori. Zbog podr&scaron;ke obnovi monarhije u Rusiji pod Romanovima odnos sa patrijar&scaron;ijom u Moskvi bio je nepomirljiv. Mitropolit Antonije je do smrti živeo u Srbiji, umro je avgusta 1936. i sahranjen je u kripti Iverske kapele u Beogradu. I posle ujedinjenja Ruska crkva u dijaspori zadržava administrativnu autonomiju, ali je uspostavljeno duhovno, evharistijsko i mistično jedinstvo.2009 &ndash; Objavljeni su rezultati skup&scaron;tinskih izbora u Kuvajtu, na osnovu kojih je obelodanjeno da se, prvi put u istoriji te zemlje, među 50 poslanika nalaze i četiri žene. Ženama u Kuvajtu je 2005. godine dato pravo da glasaju i da budu birane.2009 &ndash; Umro je Mario Benedeti, urugvajski književnik i jedan od najvećih latinoameričkih pisaca. Autor je vi&scaron;e od 80 zbirki pesama, novela, eseja i pozori&scaron;nih komada. Benedeti je postao poznat romanom &quot;Odmor&quot; iz 1960. godine, koji je preveden na 19 jezika. Bio je dru&scaron;tveno angažovan, a 1971. osnovao je &quot;Pokret 26. mart&quot;, levičarsku koaliciju koja je decenijama docnije preuzela vlast u Urugvaju.2022 &ndash; Preminuo je Vangelis, grčki kompozitor, dobitnik Oskara za muziku u filmu &quot;Vatrene kočije&quot;. Evangelos Odiseas Papatanasiju, poznat kao Vangelis, kompozitor i izvođač, jedan je od najpoznatijih i najznačajnijih grčkih kompozitora uop&scaron;te. Rođen u Tesaliji, odrastao je u Atini. Nije okončao formalno muzičko obrazovanje. Profesionalnu muzičku karijeru započeo je 1960-ih. Tokom 1970-ih stiče globalnu popularnost. Autor je oko 60 albuma. Prema op&scaron;toj oceni, jedan je od najvećih kompozitora elektronske muzike uop&scaron;te.2024 &ndash; Prilikom sudara vozova u tunelu na relaciji Vukov spomenik &ndash; Pančevački most, u Beogradu, povređeno je 13 putnika. Uzrok nesreće, koja je srećom pro&scaron;la bez žrtava, bio je ljudski faktor. Do sudara je do&scaron;lo po&scaron;to je kompozicija Beovoza pro&scaron;la kroz za&scaron;titno svetlo i udarila u teretni voz koji je čekao dozvolu da krene prema stanici Ovča.

Na današnji dan, 17. maj

0 Komentari