Luj Armstrong - 40 godina od smrti

Poznat po nadimku koji je stekao još u najranijem detinjstvu - Sačelmaut (Vrećasta usta), popularni Sačmo rođen je u siromašnoj crnačkoj porodici 4. avgusta 1901. godine u Nju Orleansu.

Detinjstvo je proveo u fizičkom i emotivnom smislu lišen svega. Ishrana mu se sastojala od crvenog pasulja i pirinča, a garderoba od par iznošenih pantalona i ispranih košulja.

Njegov dom se nalazio u središtu Storivila, stecišta prostitucije, pijanstava, droge, tuča i ubistava.

Poput ostalih pionira džeza, Armstrong je rastao okružen muzikom sa svih strana: regtajmom, marševima, muzikom svake vrste.

Nije mogao da nabavi pravi muzički instrument, ali je zato bio član jednog kvarteta uličnih klinaca koji su pevali po uglovima za novčić.

Do prekretnice u Armstrongovom životu došlo je uoči 1913. godine kada biva uhapšen jer je ispalio jedan metak iz revolvera i odveden je u Dom za obojene.

Dom je imao limeni orkestar i vokalnu grupu. Armstrong se pridružio horu i počeo je da svira daire, a kasnije bubnjeve i alt hornu. Ubrzo postaje šef orkestra iako nije umeo da čita note.

Dom je napustio posle tri godine i nastavlja da živi sa majkom Mejen, svirajući kornet po barovima i lokalnim sedeljkama.

U to vreme, jedno od važnijih mesta za oprobavanje muzičke veštine bili su rečni parobrodi koji su kao saobraćajno sredstvo već počeli da padaju u zaborav, služeći kao mesto za provod i razonodu.

Armstrong 1918. godine počinje da svira na njima i tada upoznaje melofonistu Dejvida Džonsa koji ga podučava elementarnom čitanju nota.

Godine 1922. Armstrong prihvata poziv Kinga Olivera i seli se za Čikago gde je radio u lokalu "Linkoln Gardens" svirajući sa kreolskim džez bendom.

Ubrzo po njegovom dolasku grupa je načinila i prve gramofonske snimke.

U proleče 1924. godine Armstrong se ženi Oliverovom pijanistkinjom Lilijan Hardin koja ga je naučila brzom čitanju nota.

Foto: wikimedia.commons.org

U leto iste godine napušta Oliverov ansambl i preuzma posao u lokalu ''Drimlend kafe" a u jesen iste godine Flečer Henderson je Armstrongu ponudio mesto u svom njujorškom orkestru.

Armstrong prihvata upražnjeno mesto snimivši i veći broj solo deonica, od kojih je najpoznatija ona na snimku "Sugar Foot Stomp", varijanti Oliverovog "Dipperrnouth BIues".

U jesen 1925. godine, Armstrong se vratio u čikaški lokal "Drimlend" da radi za 75 dolara nedeljno što je u to vreme bila nečuveno visoka suma za jednog crnačkog džez muzičara.

Iste godine počinje da snima u studiju gramofonske firme Okeh, načinivši više od 60 snimaka koji će postati poznati kao "Hot Five" i "Hot Seven" snimci i koji će odigrati ulogu krupnih putokaza u istoriji džez muzike izmenivši tokove razvoja džeza.

"Hot Five" i "Hot Seven" snimci, nastali izmedu 1925. i kraja 1928. godine, snimani su s neformalnim pik-ap grupama.

Do pesme "West and Blues" iz 1928. godine, Armstrong je stekao slavu virtuoznog soliste u džezu.

U to vreme, Armstrong je počeo postepeno da prelazi s korneta na trubu, koju je počeo da svira zbog njenog blistavog tona prikladnog za veći prostor.

S vremenom, sasvim je potpuno napustio kornet.

Ženi se po treći put, Lusilom Vilson, lokalnom igračicom sa kojom ostaje do kraja života.

Umoran od svega 1931. odlazi za Evropu. Odmor i popularnost kojima je bio okružen koristili su Armstrongu jer počinje da se pojavljuje u mnogim filmovima - "Rapsodija u crnom i plavom", ''Novčići sa neba", ''Artisti i modeli", ''Atlantik siti".

Bio je muzičar koji poseduje izuzetan smisao za improvizaciju. Osim jedinstvene izvođačke tehnike, raspolagao je vrlo razvijenim smislom za fraziranje; od zadate teme zadržavao je samo osnovnu melodijsku liniju i na nju davao svoje varijacije kojima je stvarao novu, lepšu i bogatiju melodiju od one koja mu je služila samo kao osnov.

Kao pevač razvio je iste one muzičke ideje koje postiže trubom.

Promukao i hrapav glas daje svojstven utisak njegovim pevačkim solima koja su manje grandiozna od njegovih instrumentalnih sola, ali sadrže u istoj meri emocije, inspiraciju i sving.

Amstrong je do 1946. godine svirao sa mnogim big bendovima, kada je sving muzika doživela nagli kolaps.

Vraća se sastavima malog, diksilend formata, a njegovo pevanje počelo je da se probija sve više u prvi plan.

Nastavio je da se pojavljuje pred publikom, tako reči sve do smrti, koja ga je zadesila 6. jula 1971. godine u njegovom domu u Kvinsu.

Beogradska publika je imala prilika da ga čuje daleke 1959. godine.