Tačno pre 30 godina – zaspali u jednoj, a probudili se u drugoj zemlji

Naime, 1. januara 1993. godine bivša Čehoslovačka se podelila na dve države, Češku i Slovačku, nakon što su se dva "pragmatična" lidera, tadašnji predsednik Čehoslovačke Vaclav Havel i slovak Vladimir Mečiar, prethodno dogovorili u vili Tugendhat u Brno.dogovorio o konačnom raspadu bivše države.

Baršunasti razvod, kako su nazvali razdvajanje Češke i Slovačke, kroz istoriju je ostao uzoran primer mirnog razbijanja jedne tvorevine, iako se češki mediji jutros i danas sećaju brojnih birokratskih i logističkih problema koji su usledili na početku. 1993. godine, kada su postavljene granice između Slovačke i Češke.

Najveći problemi su se pojavili u naseljima i opštinama duž granica, kako na češkoj tako i na slovačkoj strani, posebno u gradu Sidoniji, gde je u ranim jutarnjim satima 1993. godine meštanin František Saba odmah izašao na granicu u znak protesta zbog raspada Čehoslovačke.

On je, naime, želeo da ukaže na apsurd koji čeka sve one koji iz Moravske žele da stignu do moravskog sela Sidonija, jer će prvo morati da pređu češki granični prelaz, zatim slovački, a onda će morati da pređu preko graniči još šest puta jer selo razdvaja reka Vlara. Slovaci, pak, mogu da uđu na to područje bez ikakvih ograničenja. Češki poštari više nisu mogli da donose pakete ovde, ali su sada to morali da urade Slovaci, a problemi su nastali i na obližnjoj železničkoj stanici Vlar, koja je bila dve trećine Čeha i jedna trećina Slovaka, zbog čega nije bilo moguće izvršiti normalna carinska procedura ovde, pa su im železničke veze počele brzo da opadaju nakon raspada bivše države.

Predsednik opštine Vlar Karel Šimšalek je u više navrata pisao državnim organima da ne zna kako da podeli opštinski budžet i da li treba finansirati i slovačku stranu, bilo je i problema sa naplatom poreza, osiguranja, pa čak i činjenica da pojedini stanovnici nisu znali da li treba da se, u hitnim slučajevima, obrate slovačkoj ili češkoj policiji. U Sidoniji je mnogima bio problem da dođu do škole ili posla, a mnogi su preko noći izgubili beneficije i ostali bez dobrog dela plate. Danas, piše češki Denik, Slovaci i Moravci se sa osmehom sećaju svakodnevice od pre 30 godina, a i dalje se dobro slažu.

Negde 1989. godine postalo je jasno da će se Čehoslovačka raspasti, a u januaru 1990. Vaclav Havel je predstavio novi nacionalni amblem tada još zajedničke države, ali nažalost bez prethodne konsultacije sa javnošću, što je izazvalo proteste. Nakon toga, Česi i Sovci nisu mogli da se dogovore oko novog naziva zajedničke države, nakon čega su se u javnosti mogli čuti sve češći zahtevi za osamostaljenje Slovačke.

U stvari, Slovaci su sve više insistirali na uspostavljanju posebne slovačke policije i vojske, a država je konačno izdala proglas u julu 1992. godine insistirajući na nezavisnosti. Tadašnji predsednik Čehoslovačke Vaclav Havel odlučio je da abdicira, a iste godine dogovorio se sa prvim slovačkim predsednikom Mečijarom o uslovima raspada države.