Bojanić: Srpski kraljevi sahranjeni na svojoj teritoriji, u današnjoj Albaniji

To je druga, posebna priča o prenosu moštiju.

1) Mihailo I Vojislavljević

Tradicionalno mesto prvobitne sahrane: crkva-manastir Svetih Sergeja i Vakha (Širgj, Shirgj) na ušću Bone/Bune kod Skadra. Današnje stanje moštiju: nema jednoznačnog, pouzdanog svedočanstva da su mošti netaknute na tom mestu, izvori pominju samo da je ta crkva bila kraljevska nekropola; delovi moštiju su u različitim etapama mogli biti premeštani ili izgubljeni.

2) Konstantin (Bodin)

Tradicionalno mesto prvobitne sahrane: kao i za Mihaila, hronike i lokalna tradicija navode crkvu Svetih Sergeja i Vakha (Širgj, Shirgj) kao nekropolu u kojoj su sahranjivani vladajući iz te dinastije. O današnjem stanju moštiju nema pouzdanih podataka o sadašnjem mestu moštiju Bodina u vidljivim javnim zbirkama; većina savremenih radova tretira Širgj kao mesto nekropole.

3) Gradihna

Tradicionalno mesto sahrane: u nekim istorijskim spisima (na primer navođenja u hronikama i radovima) pominje se da je Gradihna sahranjen u crkvi/manastiru Svetih Sergeja i Vakha (Širgj, Bojana na Bojani).

Današnje stanje moštiju: nema savremenih, pouzdanih navoda o tome gde se njegove mošti danas nalaze, šansa je da su ostaci, grobovi na ruševinama Širga/okolini ili da su premeštani u neku drugu crkvenu lokaciju u srednjem veku (ali bez jasne dokumentacije i izvira).

4) Jovan Vladimir

Prvobitna sahrana: u mestu mučeničke smrti, Prespa (gde je bio pogubljen).

Zatim je, po hronikama, premešten u Prečista Krajinska  blizu Skadarske Krajine (oko Elbasana, Skadra), gde je postao centar poklonjenja.  On je i prvi srpski vladar svetitelj.

Današnje mesto moštiju: religiozna/popularna tradicija i savremeni izveštaji navode da su njegove mošti od 1995. smeštene u Pravoslavnoj katedrali u Tirani (Albanija), pri čemu se na dane praznovanja/poklonjenja mošti nose i u crkvu kod Elbasana (manastir/crkva posvećena Jovanu Vladimiru) za praznik, tamo se danas nalaze delovi moštiju. Jovan Vladimir je kanonizovan, i njegove mošti imaju status religijskih relikvija.

Manastir Sv. Sergija i Vaka

Manastir Sv. Sergija i Vaka u selu Širđ (današnja Albanija), nedaleko od Skadra, jedno je od onih zaboravljenih mesta koje čuva tragove složene, viševekovne prošlosti ovog kraja. Ostaci svoda, fragmenti freskopisa i srednjovekovni natpisi svedoče da je ovo bilo velelepno zdanje baziličnog tipa sa tri broda koje je u različitim periodima imalo značajnu ulogu u verskom i političkom životu regiona.

Pomen o manastiru nalazimo i u starim hronološkim zapisima; „Letopis popa Dukljanina“ pominje zgradu koja je u jednom periodu bila mesto poslednjeg počinka vladajućih porodica koje su vladale Skardom (dinastija Vojislavljević). Po predanju, u manastiru su bili sahranjeni vladaoci poput Mihajla, Bodina, Vladimira i Dobrosava.

Najjači materijalni dokaz o vezi manastira sa srpskom srednjovekovnom vlastelom jeste posvetni natpis koji pominje kraljicu Jelenu Anžujsku, u natpisu se pominje njena posveta i obnova, godinom koja se vezuje za 1290. Ovaj epigraf nalazi se među fondovima Nacionalnog istorijskog muzeja u Tirani i obrađen je u stručnim radovima koji analiziraju paleografiju i kontekst (v. studiju o natpisu). Takođe postoji i natpis, podatak o obnovi iz 1313. koju se tradicionalno vezuje za kralja Uroša II Milutina. Ovi podaci daju jasnu materijalnu potvrdu dužeg prisustva srednjovekovnih srpskih dinastija u ovoj oblasti današnje  Severne Albanije i Skadra koji je bio dugogodišnja prestonica Srbije.

Ostaci crkve-manastira u selu Širđ (okolina Skadra) postoje i vidljivi su na terenu.

U narodnom predanju i u "Letopisu popa Dukljanina" postoje pomeni o sahranama vladara Vojislavljevića u toj svetinji.

Tačne lokacije grobova (arheološki raskopi koji bi nedvosmisleno dokazali konkretne sahrane još nisu publikovani u dostupnim izvorima), postoje navodi u hronikama i lokalnim predanjima, ali bez objedinjene arheološke publikacije taj podatak ostaje delom legendarni/kontekstni… ne i slučajno.