Rekonstrukcija, epizoda 1: Liga cele Srbije

Jedna od pozitivnih tekovina iz ovih pet godina Karadžićeve vlasti u srpskom fudbalu nesumnjivo je stabilnost sistema takmičenja.

Srbija
Podeli

Posle neverovatne serije promena sistema takmičenja – nadrealnih 9 od 1990. do 2008. godine; tokom tog perioda u eliti je igralo od 10 do 21 kluba – novi predsednik je odmah po stupanju na funkciju najavio da lutanja neće biti i već sledećeg leta broj učesnika Superlige popeo se sa 12 na 16, koliko ih je i danas, a ušli smo u petu sezonu. Još od osamdesetih broj sezona bez promene sistema nijednom nije prešao tri.

Iako je stabilnost više nego pohvalna, broj učesnika je potpuno neprilagođen realnosti. Šesnaest timova u najvišem rangu nacionalnog šampionata je previše sa stanovišta veličine Srbije, njene ekonomske moći i fudbalskog potencijala.

U prvom poglavlju našeg serijala Rekonstrukcija srpskog fudbala bavimo se pitanjem sistema takmičenja u Srbiji i optimalnog broja klubova i utakmica, koji bi obezbedili napredak srpskog fudbala i na klupskom i na reprezentativnom nivou. No, do brojeva ćemo stići u drugom nastavku. Za početak ćemo se pozabaviti jednim od najinteresantnijih pitanja srpskog društva, a ne samo fudbala u poslednje dve decenije: Da li Beograd guši Srbiju?

Fudbalski centri: Decentralizacija i beogradizacija

Karadžićeva motivacija za ovoliki broj klubova u Superligi bila je buđenje fudbalskih centara. Sa jedne strane to je veoma pohvalno, mada ne naročito realno (što je ovih pet godina pokazalo), sa druge su politički motivi sasvim jasni.

U praksi jedini novi centar koji se učvrstio je Jagodina, čiji uspon je nerazdvojno povezan sa političkom moći čelnika te pomoravske opštine Dragana Markovića, pa se taj primer u potpunosti može izjednačiti sa Arkanovom Prištinom, Obilićem i Milicionarom. U sličnu kategoriju mogla bi se staviti i čuda za jedno leto – Radnički Obrenovac i Inđija – koji su, slučajno ili ne, u elitu stizali baš kada su lokalni moćnici imali najbolji položaju vlasti.

Veliki napredak ostvarili su Subotica (Spartak), odakle je do nacionalnog nivoa i stigao Karadžić, kao i Užice (Sloboda), ali su to klubovi i gradovi koji su bili važne tačke na fudbalskoj mapi i tokom SFRJ, a i u periodu zajedničke države sa Crnom Gorom.

Do Superlige su stigli i imenjaci iz Niša (posle 11 godina) i Kragujevca, ali teškoće sa kojima se suočavaju zbog nemogućnosti da obezbede realno finansiranje i političkih nesuglasica nikako ne ulivaju optimizam i ne nagoveštavaju da buđenje centara ide po planu.

Poseban je slučaj Novog Pazara, čiji ulazak u najviši rang su decenijama priželjkivali mnogi ljubitelji fudbala, zbog poznate atmosfere. Ispostavilo se da je poseta u gradu na Jošanici znatno manja nego u mnogim drugoligaškim sezonama, da trećina lige (i to ona sa navijačima) ne sme da dovede tamo svoje pristalice, a finansijska kriza je permanentna. I sâm manir ulaska (umesto BASK) je vrlo sumnjiv, a za samo tri godine dva kluba su se praktično prebacila u Novi Pazar (BASK, pa kulski Hajduk) pod neobičnim okolnostima. Povrh svega, i u ovom klubu je teško ne primetiti uticaj upešnog i popularnog političara Rasima Ljajića.

Upravo nas gašenje kulskog Hajduka posle 88 godina postojanja (drugi put o tome ko je i zašto izmislio dodatnih 12 godina) i lagano odumiranje ne tako davno vrlo stabilnog Smedereva upozoravaju da su pozitivni efekti buđenja centara vrlo ograničeni.

Nasuprot tome, suočavamo se sa novom navalom beogradskih klubova na najviši rang. Ovog leta ulazak Čukaričkog i Voždovca, dva mala, ali ambiciozna kluba rešena da ne traju kratko u eliti, doveo je broj BG klubova u Superligi na šest.

U vreme SFRJ u najvišem rangu igralo je ukupno 7 beogradskih ekipa. Dva zemunska kluba (Naša krila i Galenika) boravila su u Prvoj saveznoj po jednu godinu, Radnički Beograd je dugo pre raspada zemlje napustio elitu, a Rad se priključio u završnim godinama Federacije. Uz Zvezdu i Partizan samo je još OFK Beograd bio relativno čest prvoligaš.

U 22 godine od kako nam se država prvi put naglo skratila u prvom rangu igralo je 14 beogradskih klubova – Zvezda, Partizan, OFK, Rad, Zemun, Radnički, Bežanija, Čukarički, Železnik, Voždovac, Zvezdara, Hajduk, Obilić, BSK. Pored njih Beograd i BASK su na terenu izborila promociju, ali su odustali od takmičenja u Superligi i predali mesto ekipa iz unutrašnjosti (Smederevo i Novi Pazar).

Metropola vs provincija na jugoistoku Evrope

Koncentracija fudbalskog k