Beograd izbliza: Dani evropske baštine; "Na primeru Beograda vidimo koliko je Evropa bogata"

Tradicionalno, svakog septembra, organizacijom ovog događaja, predstavlja se šarenoliko bogatstvo kulture i običaja koji čine zajedničku baštinu i nasleđe evropskih naroda.

"Dani evropske baštine" u glavnom gradu deo su velike evropske manifestacije Saveta Evrope i Evropske komisije.

U Beogradu se ova manifestacija održava više od dve decenije, svake godine sa drugačijom temom , pa je tako i ovaj put, u organizaciji Sekretarijata za privredu, nadležnog za poslove turizma, ostalih gradskih sekretarijata Beograda, gradskih opština, Turističke organizacije Beograda, Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, Privredne komore Srbije i institucija kulture organizovan veliki broj potpuno besplatnih programa koji su realizovani na čitavoj teritoriji grada.

Posetioce širom glavnog grada je i ove godine, od 15. do 25. septembra obradovao sadržaj koji uključuje mnogobrojne izložbe, prezentacije, razgledanja grada sa vodičima, predavanja, predstave, radionice, takmičenja, video-projekcije, dečije programe i projekcije filmova uokvirene u temu ovogodišnjih Dana evropske baštine pod nazivom "Živo nasleđe", koja obuhvata praktična/tradicionalna znanja i veštine koje su se prenosile sa generacije na generaciju, a koje se i danas koriste.

Iako je zvanični deo, kao što je pomenuto, bio predviđen da traje od 15. do 25. septembra, u program su uvrštene i sve manifestacije koje se dešavaju pre i posle ovih datuma sa idejom da se predstavi ono najkvalitetnije i najbolje što Beograd ima da pruži svojim stanovnicima, ali i posetiocima.

Poseban osvrt na tradiciju

Foto: Dokumentacija Centra za nematerijalno kulturno nasleðe Srbije

Kao što se moglo videti u nedeljama i mesecima iza nas, Beograd posebno akcentuje odnos prema sopstvenoj prebogatoj istoriji i tradiciji.

Nakon što su krajem juna po prvi put održani Dani porodice, a zatim i, sredinom septembra Dani tradicije, na red su došli i Dani evropske baštine, koji takođe slave šarenolikost narodnih običaja.

Tako su posetioci Etnografskog muzeja, koji slavi 122 godine postojanja, imali priliku da, u organizaciji Centra za nematerijalno kulturno nasleđe Srbije, pogledaju kratke video-prezentacije elemenata nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije upisanih na Uneskovu Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva.

"Centar za nematerijalno kulturno nasleđe je organizovao programe su održani u Etnografskom muzeju u Beogradu i u Manakovoj kući i obuhvatili su predstavljanje znanja i veština koje su, prenošenjem sa generacije na generaciju, sačuvane do danas u lokalnim zajednicama i na širem prostoru Srbije i čine deo Nacionalnog registra nematerijalnog kulturnog nasleđa koji se vodi u Centru za nematerijalno kulturno nasleđe Srbije", započinje razgovor sa portalom B92.net dr Nataša Mladenović Ribić, kustos Centra za nematerijalno kulturno nasleđe pri Etnografskom muzeju u Beogradu.

Foto: Dokumentacija Centra za nematerijalno kulturno nasleðe Srbije

U Etnografskom muzeju u Beogradu su, kako navodi, realizovana dva programa.

"Najpre je održana video-prezentacija elemenata živog nasleđa Srbije upisanih na Uneskovu Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva – porodična slava, tradicionalna narodna igra kolo, pevanje uz gusle, lončarstvo ručnog vitla iz sela Zlakusa u zapadnoj Srbiji, društvene prakse i znanja u vezi sa pripremom i korišćenjem tradicionalnog pića od šljive. Video-materijali, koje je u saradnji sa predlagačima izradio Centar za nematerijalno kulturno nasleđe Srbije, predstavljaju deo nominacijskih dosijea za upis tih elementa na Uneskovu Reprezentativnu listu", navodi kustos.

Takođe, prema rečima dr Nataše Mladenović Ribić, projektovani su i kraći filmovi u kojima su predstavljeni pojedini elementi živog nasleđa upisani u Nacionalni registar, iz domena društvenih običaja, tradicionalnih zanata i ishrane, poput đurđevdanskih običaja, božićnih obrednih povorki, izrade kamenih krovnih prekrivki u selu Maće kod Ivanjice, pripreme cipovke – tradicionalnog hleba u Vojvodini i drugi. Ni tu nije kraj.

"U prostoru Muzeja je realizovana i jednodnevna radionica posvećena tradicionalnom pevanju "iz vika" – elementu živog nasleđa iz domena usmenih tradicija i izraza i izvođačkih umetnosti sa područja zapadne Srbije koji je 2012. godine upisan u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa. Ovu radionicu je vodila Svetlana Spajić, narodni pevač srpske tradicionalne muzike, koja se već dvadeset godina bavi sakupljanjem i izvođenjem najstarijih oblika srpskog tradicionalnog pevanja u lokalnim zajednicama, učeći od izvornih pevača najstarije generacije. Na radionici su učestvovali učenici i nastavnici osnovnih i srednjih muzičkih škola, kao i etnolozi, koji su u prvom deli radionice ispratili uvodno predavanje o ovoj vrsti starije dvoglasne pevačke tradicije, ali i radili na analizi pesme "iz vika" Belenzuka pala s neba, koju su, u praktičnom delu, uvežbavali pevajući u paru".

Foto: Dokumentacija Centra za nematerijalno kulturno nasleðe Srbije

Takođe, organizovan je i program u čuvenoj Manakovoj kući, koji je obuhvatio radionice i predstavljanje tradicionalnih zanata upisanih u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa.

"U Manakovoj kući je realizovana demonstracija opančarskog zanata, u saradnji sa opančarem Dejanom Milosavljevićem. Tom prilikom, posetioci su saznali nešto više o opančarskom zanatu – veštini ručne izrade opanaka od različitih vrsta štavljene kože i kanapa, ali su se i sami oprobali u procesu izrade opanaka. Ova zanatska veština je upisana u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije 2018. godine. Takođe, održana je i dvodnevna radionica tkanja, u saradnji sa akademskom umetnicom Ivanom Čolić, u okviru koje su polaznici stekli osnovna znanja o tehnici tkanja na horizontalnom razboju. Zatim, u saradnji sa nosiocima znanja i veština u vezi sa filigranskim zanatom Goranom Ristovićem Pokimicom i Ivanom Stojanovskom Stanković, organizovano je predstavljanje škole "Deset dana filigrana" – redovnog letnjeg edukativnog programa Manakove kuće posvećenog savladavanju specifičnih zanatskih veština i tehnika obrade metalne žice koje čine osnovu filigranskog zanata, elementa živog nasleđa koji se od 2012. godine nalazi i u Nacionalnom registru nematerijalnog kulturnog nasleđa", navodi kustos.

Foto: Profimedia

Da su Dani evropske baštine ostavili jak utisak na sve posetioce, uverio se i portal B92.net.

Etnografski muzej je početak jeseni dočekao ruku punih posla. Među stranim turistima zainteresovanim za sve ono što srpska tradicija ima da ponudi, našao se i bračni par iz Austrije, Lili i Jozef, koji su sa čitaocima našeg portala podelili utiske.

"Kompletna ova postavka je zaista sjajna. Verujem da je ljudima iz svih drugih delova Evrope i sveta, baš kao i nama, izuzetno zanimljivo da vide šta je to što Beograd i Srbija imaju da ponude. Za naš germanski duh i mentalitet je sa jedne strane je neuobičajeno videti mnoge tradicionalne stvari koje slovenske zemlje imaju da ponude, a s druge strane, na primeru Beograda možemo da vidimo koliko je Evropa bogata", naglasila je Lili uz zapažanje koje možda i najbolje zaključuje koliko su značajni Dani evropske baštine.

"Mislim da ovakvi događaji precizno pokazuju da smo svi mi u Evropi, od Portugalije do Ukrajine – jedna velika multikulturalna porodica koja treba da se drži zajedno, neguje različitosti i koristi ih kao pogonsko gorivo za dalji napredak. Beograd i Srbija su, kao što vidimo, važan član te porodice", podvlače puni utisaka posetioci naše prestonice.