Izvor života Stopića pećine

Jedna do najvećih istraženih pećina, a takođe i jedna od većih atrakcija užičkog kraja Stopića pećina, nalazi se na levoj obali reke Prištavice, na nadmorskoj visini od 711 metara. Nedaleko je od sela Stopići, između sela Rožanstvo, Trnava i Sirogojno, na istočnim obroncima Zlatibora, udaljena oko 30 kilometara od Užica i 19 kilometara od turističkog centra Zlatibora na putu za Sirogojno.

Autorka: Dejana Majstorović
Izvor: Danas

Pećina se nalazi u blizini puta, tako da je veoma pristupačna za posetioce, a skoro je napravljen i parking pa putnici namernici ne moraju da brinu za svoje četvorotočkaše.

Ranije su posetioci do pećine morali da dolaze strmom stazom kroz šumu, međutim, ove godine napravljeno je oko 200 metara puta, koji vodi direktno do ulaza u pećinu, a zatim i u njenu unutrašnjost.

Cena ulaznice za Stopića pećinu iznosi 150 dinara, uz pratnju vodiča. Kako nam je ispričao vodič, koga meštani iz milošte zovu Rakac, budući da kroz nju protiče Trnavski potok, ova pećina spada u red rečnih pećina.

Sastoji se od tri speleološka i hidrološka horizonta: periodično poplavljenog, rečnog horizonta i najmlađeg horizonta, pukotine. Bez najmlađeg horizonta Stopića pećina je duga nešto više od 1.600 metara, pokriva površinu od oko 8.000 metara, i ima zapreminu više od 120.000 metara. Impresivni ulaz u pećinu visok je 30 do 40 metara, širok je 18 metara i nalazi se na 711. metru nadmorske visine. Krečnjački sloj u pećini datira iz perioda Triasa i debeo je preko 100 m. Klima u pećini uglavnom je pod uticajem spoljašnje klime, tako da je zimi hladno, a leti toplo. Mikroklimi pećine takođe doprinosi i voda Trnavskog potoka.

Istraženi deo pećine je dug oko 1.600 metara, koji je jednim delom podvodni sistem kanala. Za posetioce je uređen ulazni deo dužine nekoliko stotina metara koji obuhvata Svetlu dvoranu, Tamnu dvoranu i Veliku salu sa kadama. Pećina ukupno ima pet celina i pored ova tri u pećini se nalaze još i Kanal sa kadama i Rečni kanal.

Svetla dvorana je ujedno i ulaz u pećinu. Ona je visoka 18, široka do 40 metara, dok je glavni prolaz dug 76 metara, koji jak utisak na posetioce ostavlja pre svega prostranošću i visinom, ali i izraženim kraškim oblicima.

Iz sale se na svodu mogu videti i otvori na tavanici koji se nalaze u šumi iznad same pećine, koje prema rečima vodiča Rakca, meštani zovu dugure. Turistički deo pećine nije bogat pećinskim ukrasima, ali ima nekoliko atraktivnih elemenata, kao što su prostrani ulaz, dugure-otvori na tavanici, siparska kupa „Pseće groblje“, vodopad „Izvor života“ i, pre svih niz bigrenih kada, koje se ubrajaju u najveće i najdublje, budući da imaju više od sedam metara, od svih pećina u Srbiji. Kade su periodično poplavljene, a neke od njih su postale jezera.

Rečni kanal je aktivan. Kroz njega teče Trnavski potok. Ovaj kanal dug je 800 metara i završava se bigrenim toboganom i kaskadama preko kojih se stvaraju slapovi. Kada je veći vodostaj, svi slapovi se stapaju u jedan vodopad visine od oko 10 metara stvarajući zaglušujuću buku. Ovaj vodopad je nazvan „Izvor života“.

Kanal ponora Trnavskog potoka i rečni kanal Stopića pećine su odvojeni sifonom koji je potopljen.

Celom dužinom kanala od Ponora do izlaza iz pećine objekat je prohodan, a jedini su ga prošli češki speleolozi još 1984. godine, koristeći speleološku ronilačku opremu. Taj podvig niko nije ponovio zbog veoma komlikovanog prolaska kroz podvodne sifone i potopljene delove kanala.