Ist. Nemačka od Trabanta do Mercedesa

Granice država su promenljiva kategorija, dalo bi se zaključiti, počnete li analizu istorije bilo koje zemlje. Nemačka je zemlja koja ne odstupa od ove teze i poslednju promenu granica imala je 03. oktobra 1990. Od tada Istok teži da postane Zapad, deo Nemačke koji se zvao Istočna Nemačka, pokušava da se svrsta u zapadnu Evropu. Kao što se u Srbiji na temi Kosova dobijaju i gube politički poeni, tako i u Nemačkoj nije preporučljivo da javno izgovorite da niste bili za ujedinjenje a definitivno je postojao strah u zapadnoj Nemačkoj. Strahovali su od velike migracije stanovništva, koja bi izazvala snižavanje plata zbog povećane konkurencije radne snage. Strahovali su i zbog novonastalog poreza koji se obračunavao na svaki bruto dohodak, a koristio se kao donacija za istočni deo.

Kristijan Vulf predsednik Nemačke, je 3. oktobra 2010. na proslavi 20 godina od ujedinjenja istakao da se još dosta mora učiniti kako bi se Nemačka integrisala u celinu. Naročito je pohvalio stanovnike bivše Istočne Nemačke, koji su se odupreli režimu, zadivili svet i time doprineli ujedinjenju. Centralna proslava se održala u Bremenu, mada je Berlin tih godina pre i posle ujedinjenja bio najviše eksponiran.

Centralnu ulogu prvog ujedinjenja u Nemačkoj istoriji Berlin dobija još 1871. godine, kada postaje prestonica Nemačkog Carstva i Pruskih kraljeva. Od tada Berlin se rapidno povećava i početkom II Svetskog Rata, on ima 4,5 miliona stanovnika. Pred kraj rata, grad je londonskim protokolom podeljen na 4 interesne zone, a Rusi početkom maja 1945 ulaze u njega i ruše ga skoro do temelja. Godine 1961. grade Berlinski zid koji deli grad na 2 dela i time sprečavaju prelazak stanovništva iz jednog u drugi deo i nastavljaju devastaciju i stanovnistva i privrede. Zid je srušen 1989. a sledeće godine, Nemačka se ujedinjuje 03.oktobra.

Danas najveći utisak koji se stekne prilikom posete Berlinu i Istočnoj Nemačkoj je veliki diskontinuitet, koji reflektuje komplikovanu istoriju Nemačke u dvadesetom veku.

Zapadna Nemačka je za 20 godina kroz razne programe i donacije uložila više novca u Istočnu Nemačku nego što je budžet srednje bogatih Evropskih država za taj period.

Berlin je bio u centru zbivanja svih pomenutih dešavanja, ali je tokom 20godina promenio svoj komunistički izgled i postao zapadna prestonica.

Da bi se bolje uočio diskontinuitet u životu istočnih Nemaca i na jednom mestu video sjaj i beda koja ih je zadesila tokom celog 20. veka, ipak mora da se poseti manji grad kao što je Neubrandenburg( Novi Brandenburg), 180 km severno od Berlina. Tekst koji sledi, odnosi se samo na manje gradske sredine, koje se još nisu ili možda i neće nikad približiti načinu života zapadne Evrope.

Grad je osnovan u XIII veku. Vekovima su se smenjivale u njemu Švedske i Pruske vojske, njihovi vladari i graditelji. U centralnom delu je očuvano staro gradsko jezgro opasano oko 2 km dugačkim zidom i kulama integrisanim na pojedinim delovima zida, koje su služile za stanovanje, osmatranje i odbranu od osvajača

Grad je imao 80 000 stanovnika prema popisu iz 1981. (4 puta vise od Arandjelovca). U njemu je bila industrijska zona u kojoj je radilo oko 9000 radnika. Ujedinjenjem, život se ovde promenio. Mladi i stanovništvo sa visokim obrazovanjem nije imalo strpljenja da godinama čeka bolji standard koji je bio na pomolu. Umesto toga, sa otvaranjem granica, počeo je talas iseljavanja u potrazi za boljim standardom u gradove Zapadne Nemačke. Sada u gradu živi 66000, što nije drastično manje, prema popisu. Medjutim , više od pola njih fiktivno živi u Neubrandenburgu, zbog raznih beneficija koje dobijaju kao pomoć nerazvijenom Istoku, a sve u cilju ostanka stanovništva.

Na prvi pogled, centralna zona deluje sredjeno i za naše pojmove sterilno čisto, fasade okrečene, a stara gradska arhitektura iz prethodnih vekova restaurirana. Sve ukazuje da ste u Nemačkoj, ali ako zagrebete ispod površine, i obratite pažnju na detalje, uočićete da ima razlike u odnosu na zapad Nemačke. Grad je dosta prazan u odnosu na svoju veličinu i često se dešava da u centralnoj zoni nećete sresti nikoga ili vrlo malo ljudi ako šetate. Uveče ovde nema gužve i postoji samo jedan klub koji radi posle 22h. Mada je leti u to vreme još dan, sve je uveliko zatvoreno, a ulice prazne.

Neki stambeni blokovi su napušteni. U njima su najčešće živeli „nosioci stanarskog prava“, a ta kategorija je ukinuta objedinjavanjem zakona. Pojedine fabrike su zarasle u travu i korov. Za ovakav scenario nemačka vlada je napravila koncept obnove zapuštenih zgrada i velikih ulaganja u infrastrukturu i time zadržala većinu stanovništva. Obnovljeni stanovi se i danas prodaju po ceni koja je slična ceni stanova u Boru i Majdanpeku. U zavisnosti od lokacije i kvaliteta, kvadrat se kreće od 300-800 evra a uz stan dobijate ili garažu ili garažno mesto. Čitav grad je izlepljen plakatima i oglasima o prodaji nekretnina.

Cena dvosobnog stana za iznajmljivanje je od 100-300 evra, a lokali koji su u vlasništvu države iznajmljuju se bez naknade. Cena smeštaja u hostelima je od 5-10 evra po danu, a u hotelima cena počinje sa 15 evra za noć po osobi. Prosečna plata za 42 sata nedeljno je za muškarce 2188e a za žene 1670e, što je za oko 50% manje nego u Vestfaliji, Severnoj Rajni pa čak i Berlinu koji je bio deo Istočne Nemačke. Ovaj podatak statistike sam po sebi ne govori mnogo, jer su državni poslovi isto plaćeni u celoj Nemačkoj, ali poslovi kod privatnika( trgovac, kuvar, taksista, hotelijer) plaćeni su ispod 1000evra. Posao se teško nalazi, pa su gradske vlasti izašle u susret ljudima bez posla na sličan način kao kod nas. Od 9-15h u pešačkoj zoni se postavljaju montažne tezge, na kojima se prodaje roba slična po asortimanu Pančevačkom buvljaku.

Ispred limene montažne garaže, automehaničar popravlja, podignut na klocne, možda jedini preostali Opel Kadet koje nije završio na Balkanskom tržištu . Pored je „second hand store“ nameštaja i garderobe.

Mnogi detalji podsećaju na našu sredinu, ali okrečene i očuvane srednjovekovne fasade, čiste ulice i natpisi na Nemačkom ipak govore da niste u Srbiji.