05.09.2026.
7:59
Kod Negotina pronađeno carsko kupatilo kakvo Rim nije imao nigde: Tri bazena, sauna i grejani podovi FOTO
Tri decenije nakon otkrića jedinstvenog seta zlatnog nakita u carskom mauzoleju na Šarkamenu, ovaj kasnoantički lokalitet kod Negotina ponovo je iznedrio izuzetno arheološko otkriće.
Istraživači Arheološkog instituta koji istražuju lokalitet Vrelo-Šarkamen kod Negotina otkrili su ostatke raskošnog i po mnogo čemu jedinstvenog rimskog kupatila koje je nekada pripadalo jednom caru, saopštio je Arheološki institut.
Skup prostorija, koji je uključivao grejane podove, tri bazena za kupanje i saunu, pronađen je u podnožju kule unutar carske palate, što predstavlja arhitektonsko rešenje kakvo arheolozi do sada nisu zabeležili nigde u Rimskom carstvu.
Reč je o rezultatu najnovije arheološke kampanje na lokalitetu Vrelo–Šarkamen kod Negotina, koju uz podršku Ministarstva kulture Republike Srbije sprovodi Arheološki institut u saradnji sa Muzejom Krajine.
U unutrašnjosti jugozapadne ugaone kule utvrđene rezidencijalne palate rimskog tetrarha Maksimina Daje otkriven je carski balneum – privatno kupatilo smešteno u najnižem nivou kule, za koje za sada nisu poznate neposredne analogije na prostoru Rimskog carstva.
Značaj njihovog otkrića najbolje ilustruje činjenica da su o njemu pisali brojni uticajni naučni portali iz celog sveta, među kojima i Live Science.
Istraživanjima rukovode dr Marija Jović, naučni saradnik Arheološkog instituta, i Gordan Janjić, MA, muzejski savetnik Muzeja Krajine. Istraživački tim čine i dr Igor Bjelić, viši naučni saradnik i arhitekta, dr Ljubomir Jevtović, naučni saradnik, Borisav Marković, geodeta, i Konstantin Janjić, student arhitekture.
Interdisciplinarni pristup i zajednički terenski rad omogućavaju istraživačima da složenu arhitekturu Šarkamena sagledaju i rekonstruišu u znatno većoj meri nego ranije.
Rezidencija rimskog tetrarha
Vrelo–Šarkamen jedan je od najznačajnijih kasnoantičkih lokaliteta u istočnoj Srbiji. Monumentalni utvrđeni rezidencijalni kompleks podignut je početkom 4. veka i povezuje se sa rimskim carem Maksiminom Dajom, jednim od vladara tetrarhijskog perioda.
Posebno mesto u istoriji istraživanja lokaliteta zauzima otkriće carskog mauzoleja sa jedinstvenim setom zlatnog nakita, pronađenim pre tri decenije.
Najnoviji rezultati pokazuju da je arhitektonsko rešenje rezidencije bilo složenije i raskošnije nego što se do sada pretpostavljalo.
Carsko kupatilo skriveno u kuli
Novotkriveni balneum nalazi se u najnižem nivou monumentalne jugozapadne ugaone kule palate. Prostor kupatila prilagođen je unutrašnjosti kule i kružnog je oblika, što predstavlja posebno zanimljivo arhitektonsko rešenje u okviru rezidencijalnog kompleksa.
Kupatilo je bilo natkriveno kupolom sa šest prozorskih otvora. Ovakvo rešenje svedoči o visokom nivou graditeljskog znanja i veštini arhitekata i graditelja, jer je uklapanje prozorskih otvora u kupolnu konstrukciju predstavljalo složen statički i arhitektonski poduhvat.
Arheološka istraživanja omogućila su i rekonstrukciju osnovne organizacije balneuma. Kupatilo je bilo podeljeno na tehnički deo, neophodan za njegovo funkcionisanje, i prostorije namenjene kupanju, odmoru i uživanju.
U tehničkom delu nalazio se prefurnijum – ložište koje je predstavljalo ključni element sistema za zagrevanje kupatila. Posebnu vrednost otkrića predstavlja potpuno očuvan hipokaustni sistem sa kružnim stubićima, kroz koji je zagrejani vazduh cirkulisao ispod podova.
Izuzetan stepen očuvanosti ovog sistema pruža istraživačima dragocene podatke za rekonstrukciju načina funkcionisanja carskog kupatila.
Otkriveno i ležište za bakarni bojler
U neposrednoj vezi sa sistemom za zagrevanje vode otkriveno je i ležište na kojem se nalazio bakarni bojler, odnosno posuda u kojoj je zagrevana voda za potrebe balneuma.
Sam bojler nije sačuvan, što se može objasniti visokom vrednošću bakra kao sirovine i njegovom čestom ponovnom upotrebom nakon prestanka funkcionisanja antičkih građevina.
Očuvani rimski bakarni bojleri zbog toga su izuzetno retki arheološki nalazi, a jedan od poznatih primera otkriven je u Pompeji. Na Šarkamenu je, međutim, sačuvano ležište koje omogućava pouzdanu rekonstrukciju položaja bojlera i njegove veze sa sistemom zagrevanja.
Osoblje zaduženo za održavanje kupatila i loženje prefurnijuma tehničkom delu kule pristupalo je sa zapadne strane, kroz monumentalni ulaz. Na taj način servisni prostor bio je odvojen od dela balneuma koji su koristili stanovnici rezidencije.
Tri kade i parno kupatilo
Drugi deo balneuma bio je namenjen kupanju, odmoru i uživanju. Arheolozi su do sada otkrili čak tri kade, kao i sudatorijum – prostoriju koja je imala funkciju parnog kupatila.
U kombinaciji sa potpuno očuvanim hipokaustnim sistemom, prefurnijumom i ležištem za bojler, ovi nalazi omogućavaju izuzetno detaljnu rekonstrukciju tehničkog sistema i načina korišćenja kupatila.
Organizacija prostora pokazuje da nije reč o jednostavnom objektu namenjenom održavanju higijene, već o pažljivo projektovanom privatnom kupatilu za stanovnike rezidencije visokog društvenog statusa. Arhitektonsko rešenje, tehnička infrastruktura i komfor bili su objedinjeni u jedinstvenu funkcionalnu celinu.
Otkriće otvorilo nova pitanja
Uprkos izuzetnom stepenu očuvanosti, carski balneum na Šarkamenu pred istraživače postavlja i brojna nova pitanja.
Jedno od najvažnijih odnosi se na način pristupa kupatilu iz same palate. Ulaz na istočnoj strani povezan je sa popločanim koridorom rezidencije, ali još nije utvrđeno kako je savladana razlika u nivoima i na koji način je bio organizovan ulazak u balneum.
Otvoreno je i pitanje monumentalnog zapadnog pristupa kuli i njegove veze sa tehničkim delom kupatila, dok funkcija svih otkrivenih prostorija tek treba da bude precizno utvrđena.
Tri decenije nakon otkrića carskog zlatnog nakita, Šarkamen je tako ponovo doneo neočekivan nalaz. Carsko kupatilo smešteno u kuli predstavlja izuzetno svedočanstvo rimske arhitekture, graditeljskog umeća i načina života najviših slojeva kasnoantičkog društva, ali istovremeno otvara i novu fazu istraživanja ovog značajnog arheološkog kompleksa.
0 Komentari
Možda vas zanima
Rat – dan 1.653: Front gori; Rusija traži mere protiv Ukrajine; Vitkof i Kušner na putu za Moskvu i Kijev FOTO
Rat u Ukrajini ušao je u 1.653. dan, a služba bezbednosti Ukrajine (SBU) saopštila je da će Rusija dobiti bolan odgovor zbog napada na kancelariju šefa SBU Aleksandra Poklada u Kijevu.
23:55
4.9.2026.
8 h
Poznato vreme i mesto sahrane generala Ratka Mladića
Komemoracija povodom smrti osuđenog generala Glavnog štaba Vojske Republike Srpske Ratka Mladića biće održana u subotu, 5. septembra, u Domu Vojske u Beogradu, pišu mediji.
17:07
3.9.2026.
1 d
Rat – dan 1.652: Rusija ponovo napala Kijev; Putin: "Mir je moguć"; Raste broj mrtvih na frontu FOTO/VIDEO
Rat u Ukrajini ušao je u 1.652. dan, a ruske trupe su u Crnom moru izvele napade dronovima na brod za rasuti teret koji je prevozio oružje i municiju za ukrajinske oružane snage.
23:54
3.9.2026.
1 d
Putin je promenio taktiku; "Idemo ka trećem svetskom ratu"
"Nijedan sistem na svetu ne bi mogao da izdrži toliki broj svakodnevnih napada".
19:14
3.9.2026.
1 d
Potpuna blokada; Rusi zadali fatalan udarac Evropi
Eskalacija Rusije u Ukrajini i nova blokada Crnog mora, ključne trgovinske rute, izazivaju strah od krize sa strašnim posledicama u Evropi.
17:28
3.9.2026.
1 d
Komentari 0
Pogledaj komentare Pošalji komentar