Sve više ljudi nakon 40. godine dobija ovu dijagnozu: Prvi simptomi često prolaze neprimećeno

Jedno letnje veče 2020. godine potpuno je promenilo život Kler Barnard. Tada 47-godišnja majka troje dece iz Bakingemšira u Engleskoj i kreativna direktorka u dizajnerskoj agenciji, koja je svakodnevno vozila bicikl 21 kilometar do posla i redovno trčala, probudila se sama u bolničkom krevetu nakon teškog epileptičnog napada, objavio je Daily Mail.

"Ničega nisam mogla da se setim", priseća se prvih trenutaka u bolnici i dodaje da nije znala gde se nalazi niti kako je tamo dospela.

"Znala sam ko sam, za koga radim i ko je moja porodica, ali ništa osim toga. Bilo je kao da mi je pamćenje potpuno izbrisano", izjavila je Kler.

Zbog napada koji je doživela u krevetu, tokom kojeg ju je suprug pronašao u grčevima i pozvao hitnu pomoć, izgubila je sećanja na period od četiri do šest godina pre tog događaja. Nestala su sećanja na porodična letovanja, rođendane, godine rada sa klijentima, pa čak i na smrt pojedinih bliskih osoba.

Kler je naknadno morala ponovo da uči kako da koristi računar, da pronalazi stare lozinke i rekonstruiše projekte, dok su joj deca strpljivo objašnjavala porodične događaje i pokazivala fotografije kako bi podstakla povratak sećanja.

Priča Kler Barnard počela je još krajem 2018. godine, kada je počela da oseća neobične epizode koje su trajale oko deset sekundi. Opisivala ih je kao osećaj toplote i mučnine koji se iz stomaka širi prema glavi, uz neprijatnu slutnju da će se nešto dogoditi.

Lekari su više puta proveravali rad njenog srca i obavljali snimanja, ali nisu pronašli ništa, pa su te simptome pripisivali valunzima u menopauzi.

Pre nego što je doživela težak napad tokom sna, u aprilu 2020. godine iznenada se srušila na kuhinjskom podu pred ćerkom.

Šta kažu naučna istraživanja?

Nakon dodatnih pregleda lekari su joj dijagnostikovali epilepsiju temporalnog režnja, oblik bolesti koji direktno utiče na delove mozga zadužene za pamćenje.

Profesor Toni Marson, neurolog i stručnjak za epilepsiju iz Liverpula, objašnjava da promene u mozgu koje izazivaju napade istovremeno dovode do problema sa pamćenjem, naročito kada zahvate temporalni režanj.

Shutterstock/Alona Siniehina

Kod žena se napadi često učestalije javljaju neposredno pre ili tokom menstrualnog ciklusa zbog delovanja estrogena, što objašnjava zašto su njeni prvi simptomi pogrešno protumačeni kao znaci menopauze.

Barnard od 2022. godine uspešno kontroliše napade lekom, redovnim spavanjem i fizičkom aktivnošću. Svoje aktivnosti beleži na društvenim mrežama, što joj služi kao lična "rezervna kopija" sećanja.

Slučaj Kler Barnard pokazuje da epilepsija nije samo bolest dečjeg uzrasta, već da se sve češće prvi put dijagnostikuje i kod odraslih i starijih osoba.

Na primer, u Velikoj Britaniji, zemlji sa oko 67 miliona stanovnika, svake godine dijagnostikuje se više od 28.000 novih slučajeva epilepsije, što znači oko 80 dijagnoza dnevno. Svaki četvrti novi pacijent u toj zemlji stariji je od 65 godina, objavio je Daily Mail.

Naučna istraživanja i stručnjaci ukazuju na nekoliko razloga zbog kojih se epilepsija javlja u kasnijem životnom dobu.

Oko trećine slučajeva kod odraslih lekari označavaju kao idiopatske, što znači da ne mogu da utvrde tačan uzrok. Sa druge strane, istraživanje objavljeno u časopisu JAMA Neurology pokazuje da starije osobe sa visokim krvnim pritiskom, dijabetesom i istorijom pušenja imaju znatno veći rizik od razvoja epilepsije, dok je kod osoba koje su preživele moždani udar taj rizik gotovo dvostruko veći.

Oštećenja krvnih sudova u mozgu remete električnu aktivnost moždanih ćelija i povećavaju verovatnoću pojave napada.

Naučnik i docent farmakologije sa Univerziteta u Birmingemu, dr Feliks Čen, ističe da sam proces starenja, zajedno sa neurodegenerativnim procesima poput Alchajmerove bolesti, povećava rizik od razvoja epilepsije.

Čen upozorava da lekari opšte prakse često nisu dovoljno obučeni da prepoznaju suptilne oblike epileptičnih napada, zbog čega pacijenti godinama ostaju bez prave dijagnoze.

Kao ključne mere za smanjenje rizika stručnjaci navode redovnu fizičku aktivnost, uravnoteženu ishranu, izbegavanje stresa i održavanje urednog i kvalitetnog sna.