Benevento, skrivena istorija

Putovanje po Italiji je dobar poligon za učenje ne samo italijanskog jezika, već i istorije, kulture, umetnosti, gastronomije, religije, mentaliteta i običaja njenih stanovnika. O Italiji se puno toga zna. Ali je i puno toga skrivenog ili u senci, te čeka na otkrivanje.

Put nas je vodio na jug, u pokrajinu Campania (Kampanja). Pogledom na mapu - tamo gde je gležanj noge koja nosi čizmu. Imenom - u sretnu pokrajinu, jer je njen latinski naziv bio Campania Felix.

Ono po čemu je prepoznatljiva su: Vezuv, Pompeja, Napuljski zaliv, Kapri, obala Amalfi, napolitanke (one koje se pevaju!), limončelo, pica Margerita, mocarela, O sole mio, Sofija Loren... u poslednje vreme i problem sa deponijama smeća.

Benevento je grad sa oko 25.000 stanovnika. Nije preterano velik. Nije ni preterano poznat. Međutim, dovoljno je prošetati njegovim ulicama i svi oni spomenici i crkve svedoče da ima bogatu istoriju. Naročito istoriju iz doba antike.

Iako mu ime u prevodu znači dobar vetar, njegov originalni naziv je bio Maleventum, što je značilo loš vetar. Iz sujeverja, nakon bitke kod Beneventa 275. p.n.e. godine, njegov naziv je promenjen u Beneventum. Jer dobro u imenu (bene), trebalo je da privuče samo dobro za ovaj grad.

Dobar mu je i geografski položaj. Nalazi se negde na polovini kopna između Tirenskog i Jadranskog, a i Jonsko more je relativno blizu. Grad je izgrađen na brdu. Dve reke, Sabato i Calore, protiču kroz njega. Bio je raskrsnica šest puteva i kroz njega je prolazila Via Appia, prabaka svih auto-puteva.

Sve ove prednosti privlačile su brojne osvajače koji su se smenjivali na njegovoj vlasti. Samniti, Rimljani, Langobardi, Goti, Vizantijci, Franci, Normani... Dugo je bio pod vlašću papa i bio je njihovo sedište za južnu Italiju. Prilikom ujedinjenja Italije (1860), on postaje i ostaje italijanski grad. A legenda kaže da ga je osnovao Diomed, nakon Trojanskog rata.

Danas, to je jedan miran gradić. Pomalo uspavan, a usudila bih se reći, i pomalo lenj. Sve ono što se vezuje za mediteranski mentalitet, ovde je uočljivo. Nema žurbe. Kasni se, ali bez nervoze. Obavezna je pauza za ručak i siesta, odmor nakon njega. Na ulicama se govori glasno i uz puno gestikulacije. Ako znate italijanski, može se desiti i da se ne sporazumete, jer stariji stanovnici govore napolitanskim dijalektom. Iako ne znaju gotovo ni reči engleskog ili nekog drugog stranog jezika (pa čak ni mlađi stanovnici), meštani su vrlo susretljivi i srdačni.

No, krenimo u njegov obilazak.

Trajanov luk (Arco di Traiano) je zaštitni znak ovog grada. Visok je 15,60 m, a širok 8,60 m.Trijumfalne kapije odnosno slavoluke, su gradili osvajači, pa tako veliki gradovi kao Pariz ili Rim imaju svoju Trijumfalnu kapiju i Konstantinov slavoluk.

Izgrađen je 114. godine i predstavlja jednu od najbolje očuvanih rimskih građevina u Kampaniji. U Britanskom muzeju u Londonu se nalaze delovi reljefa sa ovog spomenika. Inače, reljef prikazuje život cara Trajana i vrlo je sličan Titusovom slavoluku koji se nalazi u Rimskom forumu u Rimu.

Ovo je bio glavni ulaz i deo zida kojim je grad bio opasan. Reljefne scene sa spoljne strane su uglavnom scene bitaka i osvajanja, da upozore one koje ulaze u grad; a sa unutrašnje su "mirnodopske", scene svakodnevnog života.

Naziv Porta Aurea ili zlatna vrata je drugo ime ove kapije, jer je to bilo mesto gde se ukršatalo šest rimskih puteva.

Rimski teatar (Teatro Romano) je u 2.veku izgradio Hadrijan, a Karakala ga je kasnije proširio. U njega je moglo da stane i 10,000 posetilaca. Ovaj spomenik iz doba rimske vlasti je ostao očuvan i danas je u upotrebi. Leti se na njegovoj pozornici izvode pozorišne predstave, koncerti i slične manifestacije.

Od građevina iz rimskog perioda tu su još: cigleni luk Arco del Sacramento, kriptoportik Santi Quaranta, most Ponte Leproso, rimski amfiteatar, obelisk.

Crkva Svete Sofije (Chiesa di S. Sofia) je izgrađena u 8.veku, za vreme vladavine Langobarda. U unutrašnjosti su vizantijske freske, a sam ulaz u crkvu je interesantan, kao dva polukružna luka. Zvonik je zaseban. Između je trg sa fontanom u čijem centru je antički obelisk.

Manastir Svete Sofije (Chiostro di S. Sofia) je sagrađen u 12.veku, nalazi se odmah pored crkve. Krasi ga predivan klaustar. Nekada je to bio ženski manastir, a danas je to arheološki muzej, Museo del Sannio.

Zamak Benevento (Rocca dei Rettori ) se nalazi na najvišoj tački u gradu. Ovo je bio manastir, po kome je i dobio ime jer su papini namesnici tzv. rettori ovde imali svoje sedište. Danas je u njemu etnografski muzej kao i botanički vrt, Castellum aquae.

Katedrala (Duomo) datira iz 9.veka. Petobrodna crkva je u romaničkom stilu, kao i masivni zvonik. Interesantna su bronzana vrata, sa reljefima iz Isusovog života. Za vreme bombardovanja 1943. Benevento je dosta stradao, a katedrala najviše.

Oko katedrale nalaze se dva glavna gradska trga, Piazza Duomo i Piazza Orsini, koja su glavna okupljališta, naročito mlađih meštana.

Trg Orsini krasi barokna fontana Papa Orsini. A tu je i interesantan art kafe, koji nosi naziv po trgu (Orsini).

Hortus Conclusus je bašta sa ostacima rimskih kolonada u kojoj je avangardni italijanski umetnik Mimmo Paladino postavio svoje bronzane skulpture životinja, kao kontrast antici.

Ovu regiju često nazivaju i Kampanja (Campagna), što znači selo, priroda. Zahvaljujući prirodnom okruženju, stanovništvo se uglavnom bavi poljoprivredom. I to organskom. Meštani objašnjavaju da im je zemlja zato rodna jer je u blizini Vezuv, a vulkanski pepeo u sebi sadrži mnoštvo minerala.

Jede se puno. Vlada prava pastamanija i uglavnom se spravlja domaća testenina. Rodno mesto pizze je Napulj, od Beneventa udaljen samo 80 km, pa je i ovde pizza često na jelovniku. Pomodoro, basilico, aglio, mozzarella di bufala, namirnice su koje su najčešći sastojci.

Pije se uglavnom vino. Vinogradarstvo je jedna od razvijenijih poljoprivrednih grana. Lokalno vino je Lacryma Christi (Suza Isusova). Od poznatijih sorti tu su još Greco di Tufo, Taurasi, Arpinio, Coda di Volpa.

Limun i orah, koji se ovde uzgajaju, koriste se i za spravljanje likera (limoncello i nocino). A Benevento ima svoj autohtoni liker Strega di Benevento, kojim se završava svaki obrok. Ime Veštica iz Beneventa, dobio je po legendi koja kruži da su veštice nekada živele ovde. Flašice ili kako bi narodski rekli "unučići" ovog likera su obavezan suvenir iz ovog grada.

Vozi se najviše Fiat. I stariji i noviji modeli, pa me to navodi na zaključak da su njegovi stanovnici - cittadini di Benevento – prave patriote. Jer domaće je domaće. I hrana. I piće. I auti.

U gotovo svakom automobilu, pored krunice (brojanice) okačene o retrovizor, tu je i lik zaštitnika ove regije. Padre Pio je bio franjevački svećenik kojem su se počele javljati stigme. Papa i katolička crkva su ga proglasili blaženim. On je rođen u Pietrelcini, mestu par kilometara udaljenom od Beneventa, te je ovde stavljen akcenat na verski turizam.

U julu mesecu se održava festival Quattro notti e più di luna piena. Na raznim lokacijama u gradu se priređuju izložbe, koncerti klasične muzike, pozorišne predstave.

Možda je i ta činjenica da nije poznata turistička destinacija upravo prednost, jer to omogućava da se upozna lokalno stanovništvo i njihov svakodnevni, obični život.

Udaljen je 230 km od italijanske prestonice i 80 km od Napulja. Ako vas put nanese na jug Italije, dovoljno je pratiti putokaze i odlučiti se posetiti mesto sa bogatom, ali pomalo skrivenom istorijom.