Srbija leži na blagu: Vinča krije rešenje za energetsku krizu; Ovi resursi mogu da greju hiljade domova

Energetska kriza je pokazala koliko je važno da svaka zemlja razvija sopstvene izvore energije. Jedan od takvih izvora nalazi se u otpadu koji svakodnevno proizvodimo, a koji može da se koristi za dobijanje toplotne i električne energije.

Profesorka fizičke hemije Svetlana Stanišić ističe za RTS da je dobar primer u Srbiji postrojenje u Vinči, ali i da postoji potencijal za korišćenje geotermalnih izvora i industrijske toplote.

Profesorka Stanišić je, gostujući u Jutarnjem programu RTS-a, podsetila da se otpad može koristiti za proizvodnju energije.

Postrojenje u Vinči godišnje preradi oko 340.000 tona otpada i obezbeđuje električnu energiju za oko 30.000 domaćinstava, kao i grejanje za oko 60.000 domaćinstava.

Geotermalni izvori

Kada je reč o geotermalnim izvorima, u Vranjskoj Banji postoji izvor sa najvišom temperaturom vode u Evropi, koji se koristi ne samo u terapijske svrhe već i za grejanje objekata, pre svega u okviru institucija poput Specijalne bolnice.

Direktorka bolnice, dr Slađana Stošić, navodi da ova ustanova koristi toplu vodu i za grejanje, čime postiže energetsku nezavisnost i smanjuje troškove.

Ona objašnjava da sistem omogućava uključivanje grejanja čim temperature padnu, bez zavisnosti od spoljašnjih energenata. Održavanje je jednostavno, troškovi su niski, a voda se dobija iz dve bušotine, uz mogućnost regulacije temperature putem termoregulatora.

Otpad kao resurs

Govoreći o postrojenju u Vinči, Stanišić je naglasila da ono preradi oko 60 odsto otpada koji godišnje nastaje u Beogradu.

Proces spaljivanja je tehnološki zahtevan i odvija se pod strogo kontrolisanim uslovima kako bi se sprečilo emitovanje štetnih gasova. U tu svrhu koriste se aktivni ugalj, kreč i različita hemijska jedinjenja za neutralizaciju, kao i filteri za uklanjanje čestica.

Prema njenim rečima, u Evropi postoji oko 450 sličnih postrojenja.

U nekim gradovima, poput Kopenhagena, ovakve fabrike su deo urbanog života i imaju dodatne sadržaje poput ski-staza ili zidova za penjanje, dok su u Austriji pojedina postrojenja čak turističke atrakcije zbog svog neobičnog izgleda.

Nije sav otpad pogodan za spaljivanje, baterije, elektronski otpad, medicinski i radioaktivni materijali, kao i azbest, izdvajaju se zbog prisustva opasnih materija.

Sa druge strane, sagorevaju se organski otpad, plastika, karton i komunalni otpad. Staklo i metal ostaju u pepelu, ali se kasnije izdvajaju i recikliraju, dok se pepeo može koristiti u građevinarstvu.

Zanimljiv primer dolazi iz Beča, gde se otpadna toplota iz industrijske proizvodnje koristi za grejanje domaćinstava. Jedna fabrika keksa koristi veliku peć, a višak toplote preusmerava u sistem daljinskog grejanja, čime se snabdeva oko 600 domaćinstava. Iako broj nije veliki, ovaj primer pokazuje kako industrija i grad mogu da funkcionišu u međusobnoj simbiozi.

Stanišić je dodala da geotermalni izvori, poput banja u Srbiji, imaju značajne prednosti jer ne zagađuju životnu sredinu, smanjuju upotrebu fosilnih goriva i omogućavaju veću energetsku nezavisnost.

Kao ekstreman primer navodi Island, gde visoke temperature vode i pare, usled blizine lave površini, omogućavaju proizvodnju i električne i toplotne energije.

U Beču se, s druge strane, koristi prečišćena otpadna voda temperature između 12 i 20 stepeni, koja se uz pomoć toplotnih pumpi zagreva do oko 70 stepeni i koristi za grejanje oko 56.000 domaćinstava.

Iako su za ovakve sisteme potrebna značajna početna ulaganja i razvijena infrastruktura daljinskog grejanja, dugoročno se isplate i sa ekonomskog i sa ekološkog aspekta.

Kao ključne pravce razvoja u Srbiji, Stanišić izdvaja energiju iz otpada, geotermalne izvore, iskorišćavanje industrijske toplote, kao i vodoničnu energiju, koja je još u ranoj fazi razvoja zbog tehničkih izazova poput zapaljivosti i curenja.