Tasovac: Kako spasiti filharmoniju?

Pre godinu dana Beogradska filharmonija objavila je oglas: “Sviramo po kućama, svadbama, razvodima i sprovodima”. A ove je godine novu sezonu oglasila na - kineskom! Tako s javnošću komunicira direktor Beogradske filharmonije Ivan Tasovac. Nove simpatizere stekne svaki put kad usput odvali šamar državi kojoj je teško slediti radni tempo i velike rezultate beogradskih filharmoničara. S Ivanom Tasovcem za hrvatski Jutarnji list razgovarao je Branimir Pofuk.

Za razliku od većine ostalih kulturnih direktora, pa i onih u Hrvatskoj, Tasovac nije čovjek koji bi državi iskazivao zahvalnost zbog nečega što njegovim muzičarima, gradu i narodu ionako pripada. Nakon što je prošla sezona oglašena pod sloganom “U inat svima i uprkos svemu”, pred vlast je pre par meseci stigao još jedan zahtjev. Slavni Zubin Mehta, nakon što je lani pisao otvoreno pismo predsjedniku Srbije u korist orkestra i Tasovca, opet je bio u Beogradu i s pozornice pretesnog Kolarca obratio se izravno Borisu Tadiću i čitavoj Srbiji. Pozvao ih je na gradnju koncertne dvorane kakvu “takav orkestar i jedan glavni grad i zaslužuju”.

Je li ambiciozni i drski Tasovac ovaj put preterao? Čini se da nije. Koncertna dvorana Beogradske filharmonije i službeno je uvrštena u dokument razvojne strategije Grada, a u razmatranju je nekoliko lokacija. Ozbiljne ljude i ulagače Tasovac privlači rezultatima, energijom i ozbiljnim vizijama. “Mangupluci” su samo pomoćno, ali i vrlo efikasno sredstvo prenošenja poruka što široj javnosti. Sjajna kombinacija.

Primera radi, projekat nove dvorane Tasovac zove “Ruža civilizacija”, upoređujući istorijske kulturne uticaje sa vetrovima nad Dunavom.
- Simbolički epicentar tog ukrštanja proteže se uz Dunav, na potezu od Zemuna do Beograda, koji je do jučer predstavljao simbol granice i mjesta sukoba između Istoka i Zapada.

Tu su često bila poprišta ratova, ali i izvor najvećih pobjeda humanosti nad barbarstvom. U godinama mira Istok i Zapad su bili sinkronizirani u međusobnoj suradnji i procvatu i tada su se gradili simboli zajedničkog života. Poput mostova između lijeve i desne obale Dunava i Save, muzika kao nadjezik, spaja kulture Istoka i Zapada i predstavlja jedan od mogućih simbola mira i saradnje... - priča Tasovac.

Ali, kada tu viziju treba posredovati široj javnosti, Tasovčeva brzomisleća ekipa smisli reklamu u kojoj neki Kinez, uz simfonijsku verziju “Marša na Drinu”, nešto priča i pritom pokazuje, pa preko ramena baci mobilni telefon, ključ i vreću novca. Na kraju se pojavi logo Beogradske filharmonije i ćilični natpis: “Jesmo se razumeli!?”



Tek nakon dve nedelje emitovanja, dodan je i srpski prevod: “Kupovinom karata za koncerte Beogradske filharmonije nećete dobiti milijardu besplatnih sms poruka. Nećete dobiti trosobni stan na Novom Beogradu. Nećete dobijati hiljadu evra svakog meseca narednih dvadeset godina. Kupovinom karata za koncerte Beogradske filharmonije dobićete karte za koncerte Beogradske filharmonije! Jesmo se razumeli!?”

U isto vreme javnosti je predstavljen i novi šef dirigent, ugledni kineski maestro Muhaj Tang. Kompanija City Rock, najveći uvoznik kineskog tekstila u Srbiju, smesta je poklonila hiljadu zmajeva, koje su beogradska deca puštala upravo na onoj zemunskoj livadi na kojoj Tasovac već vidi novu koncertnu dvoranu.

U programu sledeće filharmonijske sezone ideja Ruže civilizacija pretočena je u koncertni ciklus u kojem će se, uz odgovarajuću muziku, proslaviti čak pet novih godina: jevrejska, muslimanska, hrišćanska po gregorijanskom, a onda i po julijanskom kalendaru, te na kraju, naravno, kineska.

Tasovac najbolje zna u što se upušta. Kada sam ga pitao je li se već nešto promijenilo u srpskom društvu pod uticajem Beogradske filharmonije, narugao se i meni i sebi: - Kako da nije. Pitanje je dana kada će nas uvesti u osnovne škole kao treći izborni predmet, pored veronauke i građanskog vaspitanja.

Zagrebačka filharmonija u ne tako davnoj prošlosti Beogradskoj je bila nedostižni uzor. Svakome ko prati zbivanja na hrvatskoj glazbenoj i kulturnoj sceni, jasno je da je danas situacija upravo obrnuta, a Ivan Tasovac prava je osoba da svom zagrebačkom kolegi Miljenku Puljiću podeli nekoliko saveta.

Tasovčevi pogledi na klasičnu glazbu i orkestre
- Muzika nije naš biznis. To je naša misija. Biznis je osigurati novac za misiju.
- Muziku se sluša, a filharmonije se voli. Slično je sa ženama. Ne morate ih nužno slušati da biste ih voleli.
- Filharmonija je institucija koja je odgovorna da kroz promociju muzike promoviše i pozitivne društvene vrijednosti. To je jedini način da vašu muziku čuju i oni koji na spomen riječi kultura odmah potežu pištolj.
- Ako ne postoji bar deset posto muškaraca koji se suprugama ne javljaju na mobilni telefon s izgovorom da su na koncertu filharmonije, tada je vaša misija propala.
- Biti ljubitelj klasične muzike je kao biti ljubitelj čvaraka u Teheranu. Nije da ih nema, ali generalno nisu u većini.
- Ne mislim da je neophodno ispunjavati bilo kakve kvote domaćih umetnika ili dela koja se moraju naći na programima. Muzičarima koji misle da je nužno ispred profesije stavljati nacionalnu pripadnost možda je vreme da promijene profesiju. Ili pasoš. Ili da izvrše grupnu lobotomiju publike.
- Tradiciju na najbolji način poštujete ako je stalno narušavate. Da nije tako, još uvijek bismo slušali samo crkvene kanone.
- Prema istraživanju psihološkog instituta u Biškeku, slušanje muzike domaćih savremenih kompozitora u prevelikim količinama sprečava prevremenu ejakulaciju u preko 90 posto slučajeva. Pošto nije na Filharmoniji da leči seksualne disfunkcije, potrebno je oslušnuti što orkestar voli svirati i što bi publika volela čuti.
- Upoređivati naše orkestre s Berlinskom ili Njujorškom filharmonijom je kao da se Puljić i ja uspoređujemo s Bradom Pittom. Sretna je okolnost što Anđinog muža naše sugrađanke neće upoznati. Dok god su sa mnom a maštaju o Bradu, to nije loše. Mnoge su sretne veze tako opstale.