Železno, na nemačkom Ajzenštat (Eisenstadt), glavni je grad austrijske savezne pokrajine Gradišće i pripada mestima na kojem u jednom pogledu možete obuhvatiti veliki deo srednjoevropske istorije.
Železno se nalazi šezdesetak kilometara južno od Beča, onde gde se istočni obronci Alpa spuštaju u Panonsku niziju. Broji tek nešto više od deset hiljada stanovnika, ali uprkos svojoj veličini ima izuzetno bogato kulturno i istorijsko nasleđe, epitet Hajdnovog grada i važnu ulogu u identitetu gradišćanskih Hrvata.
Grad koji je promenio državu
Istorija Železnog seže u srednji vek, iako je područje bilo naseljeno još u rimsko doba. Prvi pisani pomen grada potiče iz 12. veka, a vekovima je bio deo Ugarskog kraljevstva. U 17. veku grad prelazi u posed plemićke porodice Esterhazi (Esterházy), koja će presudno uticati na njegov razvoj.
Esterhazijevi su Železno pretvorili u reprezentativno središte svoje moći i kulture, gradili su raskošne palate i velikodušno podržavali umetnost. Za grad je posebno značajan 18. vek, kada je njihov dvorski kompozitor postao Jozef Hajdn (Joseph Haydn).
Nakon raspada Austrougarske monarhije 1921. godine Gradišće postaje deo Austrije, a Železno glavni grad, što je ostao do danas – štaviše, najmanji je glavni grad neke austrijske pokrajine.
Najpoznatija znamenitost svakako je dvorac Esterhazi, impresivna barokna građevina koja dominira središtem grada. Dvorac je tokom vekova dograđivan i preuređivan, a danas je otvoren za posetioce. Posebno je poznata Hajdnova dvorana, čija se akustika ubraja među najbolje u Evropi, pa se u njoj i danas održavaju koncerti klasične muzike.
U gradu se nalazi i Crkva na bregu (Bergkirche), barokna crkva na uzvišenju u kojoj je Hajdn sahranjen, a u sklopu crkve nalazi se i slikovito Kalvarijsko brdo. Posetioci mogu razgledati i Hajdnovu kuću, u kojoj je kompozitor živeo više od trideset godina; danas je uređena kao muzej posvećen njegovom životu i radu.
Lepa arhitektura ovog malog grada, uređeni trgovi i mirna atmosfera već na prvi pogled odaju duh tipičnog malog srednjoevropskog grada. Okolina Železnog nudi brojne mogućnosti za izlete i aktivan odmor. Nežidersko jezero (Nojzidlersko jezero / Neusiedler See) jedno je od najvećih stepskih jezera u Evropi i deo je UNESCO-ove svetske baštine, udaljeno svega petnaestak minuta vožnje.
Dok razgledate Železno, moglo bi vam se učiniti da čujete hrvatski jezik, iako verovatno nećete biti sasvim sigurni. Hrvati su na prostor onoga što je mnogo kasnije postalo Burgenland, odnosno Gradišće, stigli još u 16. veku i ta je austrijska manjina poznata po tome što čuva stare narodne običaje i arhaični jezik.
Tokom gotovo pet vekova uspeli su da očuvaju svoj jezik, običaje i kulturni identitet, uprkos životu van matične domovine. U Železnom deluju hrvatske kulturne ustanove, mediji i udruženja, a postoje i dvojezične škole, kao i crkvene službe na hrvatskom jeziku. Od akademske 2018/2019. godine na Pedagoškoj akademiji u Železnom može se studirati i hrvatski jezik.
Gradišće je poznato po vinogradarstvu i kvalitetnim vinima, a poseta Železnom pruža priliku za degustaciju lokalnih sorti poput Grinera Veltlinera (Grüner Veltliner), Velšrizlinga (Welschriesling) i Blaufrankiša (Blaufränkisch). U gastronomiji te regije prepliću se ukusi austrijske, mađarske i hrvatske kuhinje. Restorani nude tradicionalna jela od divljači, razne varijante gulaša, domaće sireve i, naravno – štrudle.
Jedan od simbola Jadranskog primorja, svakako je naselje Ada Bojana smešteno na ušću reke Bojane u more i decenijama unazad pepoznato je kao nudistički raj za turste iz svih zemalja regiona, ali i Evrope.
Na deonici puta od sela Kremna ka Graničnom prelazu Kotroman kod Mokre Gore izvode se radovi na pešačkoj stazi, sve do 31. decembra uz naizmenično propuštanje vozila.
Sa dolaskom letnje sezone i priprema za letovanje, ponovo se otvara pitanje koje godinama izaziva rasprave među turistima – da li je sunčanje u toplesu dozvoljeno i kako se na njega gleda u različitim zemljama?
Na samom ulazu u Bokokotorski zaliv, na poluostrva Luštica, nalazi se malo primorsko selo Rose – mesto koje poslednjih godina sve češće privlači pažnju turista koji su u potrazi za mirom i autentičnim doživljajem mora.
Bugarska je ove godine preuzela titulu najjeftinije all-inclusive destinacije za letovanje, a na vrhu liste našla se regija Burgasa na obali Crnog mora.
Prvi turisti već uživaju na crnogorskom primorju, a cene ležaljki ostaju iste kao prošle godine. Saznajte više o atmosferi na početku sezone. Sunce i prijatne temperature već su izmamile prve grupe turista na crnogorsko primorje.
Na jugoistoku Sicilije, među slikovitim brežuljcima provincije Raguza, nalazi se Modika, jedan od najlepših i najzanimljivijih gradova ovog dela Italije.
Dua Lipa i Kalum Tarner venčaće se ove nedelje u Italiji, a trodnevno slavlje na Siciliji uslediće nakon građanske ceremonije održane u nedelju u Londonu.
Jedan od simbola Jadranskog primorja, svakako je naselje Ada Bojana smešteno na ušću reke Bojane u more i decenijama unazad pepoznato je kao nudistički raj za turste iz svih zemalja regiona, ali i Evrope.
Na deonici puta od sela Kremna ka Graničnom prelazu Kotroman kod Mokre Gore izvode se radovi na pešačkoj stazi, sve do 31. decembra uz naizmenično propuštanje vozila.
Sa dolaskom letnje sezone i priprema za letovanje, ponovo se otvara pitanje koje godinama izaziva rasprave među turistima – da li je sunčanje u toplesu dozvoljeno i kako se na njega gleda u različitim zemljama?
Doktor Salvador Plasensija, jedan od lekara osuđenih za smrt Metjua Perija, podneo je žalbu na presudu od 30 meseci zatvora, tvrdeći da je delovao više kao diler droge nego kao lekar.
Glumac Entoni Gidera, poznat po ulozi u filmu "Kum 3", preminuo je u 65. godini, tri nedelje nakon što mu je srce iznenada stalo iz za sada nepoznatih razloga.
Nakon obdukcije i transporta sa danskog ostrva Anholt, ostaci grbavog kita, nazvanog Timi, poslati su u fabriku u Randersu, gde će biti iskorišćeni za proizvodnju biodizela i biomase, dok će deo skeleta završiti u zbirci Prirodnjačkog muzeja u Kopenhagenu.
Stanovnici Erfurta najzadovoljniji su životom među stanovnicima 40 najvećih nemačkih gradova, pokazalo je istraživanje "Atlas sreće", koje su sproveli Univerzitet u Frajburgu i Južnonemačka državna lutrija (SKL).
U epidemiji kolere koja je izbila početkom maja na severoistoku Nigerije preminulo je najmanje 74 osoba, a zaraženo je više od 7.800 ljudi, saopštila je danas organizacija Lekari bez granica.
Pedesettrogodišnji klinički mrtav čovek postao je prva osoba koja je dobila dva bubrega i celu jetru od genetski modifikovane svinje. Opreacija je izvedena u Kini.
Saša Zverev je osvojio titulu na Rolan Garosu pobedom u finalu protiv Flavija Kobolija. Ovaj trijumf ima istorijsku težinu jer teniser od malena boluje od dijabetesa tip 1, što ovaj uspeh čini posebnim.
Bubrezi su jedan od najvažnijih organa u ljudskom telu, a njihov zadatak je neprekidno filtriranje toksina i održavanje ravnoteže tečnosti. Iako često ne razmišljamo o njihovom zdravlju dok se ne pojave problemi, svakodnevna ishrana može imati značajan uticaj.
