Železno, na nemačkom Ajzenštat (Eisenstadt), glavni je grad austrijske savezne pokrajine Gradišće i pripada mestima na kojem u jednom pogledu možete obuhvatiti veliki deo srednjoevropske istorije.
Železno se nalazi šezdesetak kilometara južno od Beča, onde gde se istočni obronci Alpa spuštaju u Panonsku niziju. Broji tek nešto više od deset hiljada stanovnika, ali uprkos svojoj veličini ima izuzetno bogato kulturno i istorijsko nasleđe, epitet Hajdnovog grada i važnu ulogu u identitetu gradišćanskih Hrvata.
Grad koji je promenio državu
Istorija Železnog seže u srednji vek, iako je područje bilo naseljeno još u rimsko doba. Prvi pisani pomen grada potiče iz 12. veka, a vekovima je bio deo Ugarskog kraljevstva. U 17. veku grad prelazi u posed plemićke porodice Esterhazi (Esterházy), koja će presudno uticati na njegov razvoj.
Esterhazijevi su Železno pretvorili u reprezentativno središte svoje moći i kulture, gradili su raskošne palate i velikodušno podržavali umetnost. Za grad je posebno značajan 18. vek, kada je njihov dvorski kompozitor postao Jozef Hajdn (Joseph Haydn).
Nakon raspada Austrougarske monarhije 1921. godine Gradišće postaje deo Austrije, a Železno glavni grad, što je ostao do danas – štaviše, najmanji je glavni grad neke austrijske pokrajine.
Najpoznatija znamenitost svakako je dvorac Esterhazi, impresivna barokna građevina koja dominira središtem grada. Dvorac je tokom vekova dograđivan i preuređivan, a danas je otvoren za posetioce. Posebno je poznata Hajdnova dvorana, čija se akustika ubraja među najbolje u Evropi, pa se u njoj i danas održavaju koncerti klasične muzike.
U gradu se nalazi i Crkva na bregu (Bergkirche), barokna crkva na uzvišenju u kojoj je Hajdn sahranjen, a u sklopu crkve nalazi se i slikovito Kalvarijsko brdo. Posetioci mogu razgledati i Hajdnovu kuću, u kojoj je kompozitor živeo više od trideset godina; danas je uređena kao muzej posvećen njegovom životu i radu.
Lepa arhitektura ovog malog grada, uređeni trgovi i mirna atmosfera već na prvi pogled odaju duh tipičnog malog srednjoevropskog grada. Okolina Železnog nudi brojne mogućnosti za izlete i aktivan odmor. Nežidersko jezero (Nojzidlersko jezero / Neusiedler See) jedno je od najvećih stepskih jezera u Evropi i deo je UNESCO-ove svetske baštine, udaljeno svega petnaestak minuta vožnje.
Dok razgledate Železno, moglo bi vam se učiniti da čujete hrvatski jezik, iako verovatno nećete biti sasvim sigurni. Hrvati su na prostor onoga što je mnogo kasnije postalo Burgenland, odnosno Gradišće, stigli još u 16. veku i ta je austrijska manjina poznata po tome što čuva stare narodne običaje i arhaični jezik.
Tokom gotovo pet vekova uspeli su da očuvaju svoj jezik, običaje i kulturni identitet, uprkos životu van matične domovine. U Železnom deluju hrvatske kulturne ustanove, mediji i udruženja, a postoje i dvojezične škole, kao i crkvene službe na hrvatskom jeziku. Od akademske 2018/2019. godine na Pedagoškoj akademiji u Železnom može se studirati i hrvatski jezik.
Gradišće je poznato po vinogradarstvu i kvalitetnim vinima, a poseta Železnom pruža priliku za degustaciju lokalnih sorti poput Grinera Veltlinera (Grüner Veltliner), Velšrizlinga (Welschriesling) i Blaufrankiša (Blaufränkisch). U gastronomiji te regije prepliću se ukusi austrijske, mađarske i hrvatske kuhinje. Restorani nude tradicionalna jela od divljači, razne varijante gulaša, domaće sireve i, naravno – štrudle.
Železno, na nemačkom Ajzenštat (Eisenstadt), glavni je grad austrijske savezne pokrajine Gradišće i pripada mestima na kojem u jednom pogledu možete obuhvatiti veliki deo srednjoevropske istorije.
Nadomak Kuršumlije, na obroncima Kopaonika, smeštena je Lukovska banja. Sa čak 37 termalnih izvora, predstavlja jednu od najlekovitijih u Srbiji i regionu.
Članovi posade kompanije Britiš ervejs navodno su doživeli "osećaj odvojenosti od tela" nakon što su nehotice pojeli gumene bombone sa kanabisom koje im je poklonio putnik.
Sistem ulaska/izlaska (EES), automatizovani IT sistem za registrovanje državljana zemalja koje nisu članice EU, primenjuje se od oktobra 2025. godine na pojedinim graničnim prelazima i aerodromima.
U Srbiju su stigli brzi vozovi iz Kine koj će saobraćati na liniji Beogra-Budimpešta. Reč je o modernim kompozicijama koje bi trebalo da unaprede mežunarodni železnički saobraćaj.
Članovi posade kompanije Britiš ervejs navodno su doživeli "osećaj odvojenosti od tela" nakon što su nehotice pojeli gumene bombone sa kanabisom koje im je poklonio putnik.
Nadomak Kuršumlije, na obroncima Kopaonika, smeštena je Lukovska banja. Sa čak 37 termalnih izvora, predstavlja jednu od najlekovitijih u Srbiji i regionu.
Članovi posade kompanije Britiš ervejs navodno su doživeli "osećaj odvojenosti od tela" nakon što su nehotice pojeli gumene bombone sa kanabisom koje im je poklonio putnik.
Čini se da je Sofija Kirkbi našla potencijalnog partnera, jer je na mrežama objavila video koji prikazuje kako je prošao njen dejt za Dan zaljubljenih.
Sretenje Gospodnje je od suštinske važnosti za hrišćanstvo, jer ukazuje na prvi susret Spasitelja Isusa Hrista sa ljudima. 15. februar se kod nas obeležava i kao Dan državnosti
Poluvreme Superboula retko se povezuje sa promenama u navikama pregledanja sadržaja za starije od 18 godina, ali upravo se to dogodilo prošlog vikenda.
Četiri nova astronauta stigla su u subotu na Međunarodnu svemirsku stanicu (ISS) kako bi zamenili kolege koji su se ranije evakuisali zbog zdravstvenih problema jednog od članova posade, preneo je AP.
Studija objavljena u časopisu The Lancet pokazala je da osobe sa izraženom prekomernom telesnom težinom imaju značajno veći rizik od hospitalizacije zbog bolesti poput gripa i upale pluća.
Nekoliko jednostavnih aktivnosti ili čak spavanje umesto gledanja televizije mogli bi značajno da smanje rizik od depresije u srednjim godinama, pokazalo je novo istraživanje.
