Na današnji dan, 27. jul

916 - Umro je Kliment Ohridski, učenik slovenskih prosvetitelja Ćirila i Metodija, jedan od istaknutijih pisaca stare slovenske književnosti. Posle misionarskog rada u Panoniji i Moravskoj i boravka u Bugarskoj, u Ohridu je podigao manastir koji je i sada aktivan, a 886. osnovao je &scaron;kolu kroz koju je navodno pro&scaron;lo oko 3.500 učenika.1189 - U Ni&scaron;u su srpski veliki župan Stefan Nemanja i nemački car Fridrih I Barbarosa, koji je predvodio vojsku krsta&scaron;a na putu ka Bliskom istoku, sklopili sporazum. Ovaj prvi ugovor srednjovekovne Srbije i Nemačke nije u potpunosti realizovan. Sporazumu su prethodili pregovori započeti ranije od strane srpske delegacije na dvoru nemačkog vladara u Nemačkoj.1789 - Kongres SAD osnovao je Odeljenje za spoljne poslove, preteču Stejt departmenta.1824 - Rođen je francuski pisac Aleksandar Dima Sin, koji je udario temelje pozori&scaron;ne dru&scaron;tvene drame. Napisao je 16 pozori&scaron;nih komada, uključujući dramatizaciju romana &quot;Dama s kamelijama&quot;. Ostala dela: drame &quot;Nezakoniti sin&quot;, &quot;Deniza&quot;, &quot;Gospodin Alfons&quot;, &quot;Polusvet&quot;.1830 - U Francuskoj je izbila trodnevna &quot;Julska revolucija&quot; izazvana odlukom kralja &Scaron;arla X Burbonskog da ukine slobodu &scaron;tampe, raspusti tek izabranu skup&scaron;tinu i promeni izborni zakon. Narod Pariza je podigao barikade i oborio kralja &Scaron;arla X, a na presto je doveden Luj Filip, koji je kao kralj Francuske vladao do revolucije 1848. kada je ponovo uvedena republika.1835 - Rođen je italijanski pisac Đozue Karduči, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1906. profesor Univerziteta u Bolonji. Pored poezije, pisao je književne i filolo&scaron;ke studije, a bavio se i teorijom estetike. Dela: pesničke zbirke &quot;Jambi i epode&quot;, &quot;Nove rime&quot;, &quot;Varvarske ode&quot;.1841 - U dvoboju u kavkaskoj banji Pjatigorsk poginuo je Mihail Jurjevič Ljermontov, ruski pisac. Iako je stradao vrlo mlad, prethodno je stvorio književno delo visokog kvaliteta. Dela: roman &quot;Junak na&scaron;eg doba&quot;, drama &quot;Maskarada&quot;, poeme &quot;Demon&quot;, &quot;Mciri&quot;, &quot;Pesma o trgovcu Kala&scaron;nikovu&quot;, pesme &quot;Oblaci&quot;, &quot;Misao&quot;, &quot;Prorok&quot;, &quot;Dimiskija&quot;, &quot;Otadžbina&quot;, &quot;Borodino&quot;.1844 - Umro je engleski hemičar i fizičar Džon Dalton, jedan od osnivača atomske teorije materije. Objasnio je Prustov zakon stalnih proporcija, postavio zakon umnoženih proporcija i prvi određivao relativne atomske mase hemijskih elemenata. Ispitivao je osobine gasova, postavio zakon parcijalnih pritisaka i bavio se meteorologijom. Patio je od slepila za boje, pa je proučavao i tu anomaliju, koja je po njemu nazvana - daltonizam. Shvatanja je izložio u trotomnom delu &quot;Novi sistem filozofije hemije&quot;.1867 - Rođen je &scaron;panski kompozitor i pijanista Enrike Granados i Kampinja. Stvarao je u romantičarskom maniru, gotovo isključivo na tradicijama &scaron;panske narodne muzike. Dela: klavirska zbirka &quot;Gojekas&quot;, &quot;&Scaron;panske igre&quot;.1872 - Rođen je srpski kompozitor i dirigent Stanislav Binički, autor mar&scaron;a &quot;Na Drinu&quot;, direktor Beogradske opere. Kompoziciju i solo pevanje studirao je u Minhenu, a po dolasku u Beograd osnovao je vojni orkestar. Sa Stevanom Mokranjcem i Kostom Manojlovićem osnovao je 1899. &quot;Srpsku muzičku &scaron;kolu&quot; koja sada nosi ime &quot;Mokranjac&quot;. Ostala dela: prva srpska opera &quot;Na uranku&quot;, horske pesme zbirka &quot;Seljančice&quot;, solo pesme, muzika za dramske komade, vojni mar&scaron;evi.1907 - Rođen je srpski slikar Petar Lubarda, član Srpske akademije nauka i umetnosti, jedan od na&scaron;ih najznačajnijih slikara u 20. veku. Slikarstvo je studirao u Beogradu i Parizu. Slikao je predele, mrtvu prirodu, portrete, a u poslednjem stvaralačkom periodu oprobao se u apstraktnom slikarstvu, zadržavajući osobeni stil i prepoznatljiv snažan kolorit.1915 - Rođen je italijanski operski pevač Mario del Monako, kojeg su kritičari proglasili &quot;tenorom epohe&quot;. Umetničku karijeru počeo je 1941. u Milanskoj skali. Zahvaljujući izuzetnom glasu i izvanrednom osećaju za scenski nastup stekao je ogromnu popularnost kao i nepodeljenu podr&scaron;ku kritike.1917 - Umro je &scaron;vajcarski hirurg Emil Teodor Koher, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1909. Ispitivao je funkciju &scaron;titne žlezde i znatno doprineo razvoju savremene hirurgije.1921 - Kanadski lekari Frederik Grant Benting i Čarls Best su prvi put izolovali insulin, &scaron;to je ubrzo omogućilo efikasno lečenje do tada smrtonosne &scaron;ećerne bolesti.1929 - Rođen je Žan Bodrijar, francuski filozof, postmodernist i poststrukturalist. Najpoznatiji je po stvaranju pojma &quot;hiperstvarnost&quot;. Posebno je bio kritičan prema potro&scaron;ackoj kulturi SAD. Pisao je o bombardovanju Srbije 1999. godine, kao o &quot;dvoličnom ratu&quot;. Najpoznatije njegovo delo &quot;Zaboraviti Fukoa&quot; objavljeno je 1977. Poslednja od 20 knjiga, koliko je napisao, su &quot;Kul sećanja&quot; objavljena 2005.1939 - Umrla je srpska književnica Milica Janković. Slikarsku &scaron;kolu zavr&scaron;ila je u Beogradu a usavr&scaron;avala se u Minhenu. Radila je kao nastavnik crtanja. Zbog te&scaron;ke bolesti, veći deo života provela je vezana za postelju. Dela: zbirke pripovedaka &quot;Ispovesti&quot;, &quot;Neznani junaci&quot;, romani &quot;Pre sreće&quot;, &quot;Plava gospođa&quot;.1953 - U Panmundžomu je potpisan sporazum o primirju u Korejskom ratu, čime je okončan trogodi&scaron;nji ratni sukob u kojem je na obe strane poginulo vi&scaron;e od 1,7 miliona ljudi.1955 - Austrija je ponovo postala suverena država. Godine 1938. okupirana je i prisajedinjena Nemačkoj, a posle Drugog svetskog rata jo&scaron; deset godina nalazila se pod okupacijom saveznika.1965 - Američki avioni su u Vijetnamskom ratu prvi put napali protivvazdu&scaron;ne sisteme severnovijetnamske armije.1967 - Umro je srpski pisac Veljko Petrović, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Najče&scaron;ći motiv njegove književnosti je srpska Vojvodina sa njenim specifičnim ambijentom i ljudskim karakterima. Studije Prava je zavr&scaron;io u Pe&scaron;ti. U Prvom balkanskom ratu bio je ratni dopisnik, a u Prvom svetskom ratu dobrovoljac u srpskoj vojsci, potom načelnik u Ministarstvu prosvete, predsednik Matice srpske u Novom Sadu i Srpske književne zadruge u Beogradu i upravnik beogradskog Narodnog muzeja. Prve zbirke stihova objavio je 1914. Plodan prozni pisac, autor je i vi&scaron;e studija i eseja o književnosti i slikarstvu. Dela: zbirke pesama &quot;Rodoljubive pesme&quot;, &quot;Na pragu&quot;, &quot;Stihovi&quot;, zbirke pripovedaka &quot;Bunja i drugi u Ravangradu&quot;, &quot;Varljivo proleće&quot;, &quot;Pomerene savesti&quot;, &quot;Prepelica u ruci&quot;, &quot;Dah života&quot;, &quot;Moloh&quot;.1970 - Umro je &scaron;ef portugalske države Antonio da Oliveira Salazar. Na čelo države do&scaron;ao je 1933. a prethodno je u vi&scaron;e navrata bio ministar, kao uspe&scaron;ni finansijski stručnjak. Ustavom od 1933. pretvorio je Portugal u &quot;korporativnu i autoritarnu republiku&quot;. Godine 1930. osnovao je Nacionalnu uniju, politički pokret koji je vladao Portugalom četiri decenije. Iako je njegova politička koncepcija bila izrazito desna, po mnogima i profa&scaron;istička, držao se po strani za vreme Drugog svetskog rata i bio je naklonjeniji zapadnim saveznicima.1976 - Velika Britanija je posle četiri godine međudržavne napetosti, koju je forsirao diktator Idi Amin, prekinula diplomatske odnose sa Ugandom, pribegav&scaron;i prvi put posle 30 godina tako drastičnom potezu protiv neke države.1980 - U izbegli&scaron;tvu u Kairu umro je biv&scaron;i iranski &scaron;ah (car) Mohamed Reza Pahlavi, koji se nalazio na čelu Irana 37 godina. Vladao je čvrstom rukom, &scaron;to je 1953. izazvalo ustavnu krizu. Potom je emigrirao zbog neslaganja s vođom Nacionalnog fronta Mohamedom Mosadekom, da bi samo desetak dana docnije povratio vlast zahvaljujući intervenciji vojske.1981 - Umro je američki filmski režiser nemačkog porekla Vilijam Vajler, čiji se filmovi odlikuju stilskom perfekcijom. Dobio je Oskara za filmove &quot;Gospođa Miniver&quot;, &quot;Ben Hur&quot; i &quot;Najlep&scaron;e godine na&scaron;eg života&quot;. Ostali filmovi: &quot;Orkanski visovi&quot;, &quot;Male lisice&quot;, &quot;Kako ukrasti milion dolara&quot;, &quot;Naslednica&quot;, &quot;Detektivska priča&quot;, &quot;Keri&quot;, &quot;Praznik u Rimu&quot;, &quot;Prijateljsko ubeđivanje&quot;.1984 - Umro je engleski filmski i pozori&scaron;ni glumac Džejms Mejsn. Najče&scaron;će je tumačio karakterne uloge pametnih i istančanih ličnosti. Filmovi: &quot;Begunac&quot;, &quot;Sedmi veo&quot;, &quot;Čovek u sivom&quot;, &quot;Zvezda je rođena&quot;, &quot;Julije Cezar&quot;, &quot;Lolita&quot;, &quot;Sever severozapad&quot;, &quot;Lord Džim&quot;, &quot;Galeb&quot;, &quot;Ubistvo po narudžbini&quot;.1985 - U državnom udaru u Ugandi svrgnut je predsednik Milton Obote, koji je bio &scaron;ef države od 1966. do 1971. kad ga je oborio Idi Amin, i ponovo od 1979. do 1985. Novim &scaron;efom države proglasio se general Tito Okelo.1990 - Belorusija je proglasila nezavisnost od Sovjetskog Saveza.1993 - U Ženevi je počela desetodnevna konferencija na kojoj su direktno pregovarali predstavnici tri zaraćene strane u Bosni i Hercegovini. Pored međunarodnih predstavnika, na skupu su učestvovali lideri SR Jugoslavije i Hrvatske, ali konferencija nije uspela da zaustavi građanski rat u BiH.1996 - Tokom Olimpijskih igara, u Atlanti je eksplodirala bomba u zabavnom parku, usmrtiv&scaron;i dvoje i raniv&scaron;i 110 osoba.2002 - U udesu ukrajinskog lovca &quot;SU-27&quot; na aeromitingu u blizini ukrajinskog grada Lavova poginulo je 89 i ranjeno 199 posetilaca.2007 - U eksploziji kamiona bombe u Bagdadu, u blizini pijace Karadah, prepunoj kupaca, u &scaron;iitskom delu grada, poginulo je 61 lice a 94 je ranjeno. Od eksplozije je izgorelo desetak automobila i zapalila se trospratna zgrada.2008 - U nekoliko vazdu&scaron;nih napada koje su snage NATO-a izvele u provinciji Kost, na jugoistoku Avganistana, ubijeno je između 50 i 80 talibanskih ekstremista.2008 - Umro je egipatski reditelj Jusuf &Scaron;ahin. Nakon studija glume u &scaron;koli &quot;Pasadena plejhaus&quot; u Los Anđelesu, &Scaron;ahin je ozbiljnu karijeru započeo 1951. svojim drugim filmom &quot;Sin Nila&quot;. Njegova najpoznatija ostvarenja su &quot;Zemlja&quot; (1969.), &quot;Aleksandrijo, za&scaron;to?&quot;(nagrađen 1978. u Berlinu) &quot;Egipatska priča&quot; (nagrađen 1982. takođe u Berlinu). Neretko se bavio komplikovanim dru&scaron;tvenim problemima, uključujući i islamski fundamentalizam. Ostala dela: &quot;Imigrant&quot; (1994), &quot;Haos&quot; (2007). u Kanu mu je 1997. dodeljena specijalna nagrada za životno delo. Zaslužan je za proboj Omara &Scaron;arifa, jedinog svetski uspe&scaron;nog arapskog glumca.2008 - Umro je lord Dejvid Rasel Džonston, biv&scaron;i predsednik Parlamentarne skup&scaron;tine Saveta Evrope i njen izvestilac za Kosovo i Metohiju. Bio je dugogodisnji član, izvesno vreme i lider Liberalne partije, kao i poslanik u britanskom parlamentu do 1997. Predsednik Parlamentarne skup&scaron;tine Saveta Evrope je od 1999. do 2002. U tom svojstvu predlagao je istovetno re&scaron;enje za status južne srpske pokrajine kao i Marti Ahtisari.2018 - Preminuo je Mateja Matejić, književnik, profesor, sve&scaron;tenik. Kao profesor Ohajo univerziteta u Kolumbusu, gde je predavao slovenske jezike i književnost, osnovao je znamenitu &quot;Hilandarsku sobu &quot;, najveću kolekciju mikrofilmovanih starih slovenskih rukopisa. Godinama je bio glavni urednik izdavačke ustanove &quot;Kosovo&quot; kao i zvaničnog lista SPC u SAD i Kanadi &quot;Staza Pravoslavlja&quot;. Odlikovan je ordenom Svetog Save prvog stepena kao i arhiepiskopskom gramatom Patrijarha Pavla. Dela: &quot;Tamo gde vreme ne stari &quot;, &quot;Pravoslavlje, hrabrost biti drukčijim, snaga ostati nepromenjen &quot;, &quot;Na stazama izbegličkim&quot;, &quot;Jevanđelje po Majku &quot;, &quot;Biography of Saint Sava&quot;, &quot;The Holy Mount and Hilandar Monastery &quot;, &quot;The oldest Ćristian liturgy in English &quot;.2018 - Dogodilo se pomračenje meseca koje je trajalo 103 minuta. Potpuno pomračenje moglo se videti iz Evrope, Rusije, Afrike, Bliskog istoka, većeg dela Azije i Australije. Pomračenje Meseca se događa prilikom ulaska Meseca u Zemljinu senku. Ova pojava, koju jo&scaron; nazivaju &quot;Krvavi Mesec&quot; ili &quot;Krvavi spektakl&quot;, ponoviće se u tako dugom trajanju tek 2123. godine.2018 - Preminuo je ruski pisac Vladimir Vojnovič. Rođen je 1932. u tada&scaron;njem Staljinabadu, sada Du&scaron;anbe, Tadžikistan, tada Sovjetski Savez. Zbog disidentskog delovanja po objavljivanju &quot;Ivana Čonkina&quot; u inostranstvu, do&scaron;ao je pod udar službi bezbednosti kao i Saveza pisaca Sovjetskog Saveza. Juna 1981. ukazom Vrhovnog prezidijuma oduzeto mu je sovjetsko državljanstvo, pa je potom živeo u Nemačkoj. Najpoznatiji je po delima: &quot;Život i neobični doživljaji vojnika Ivana Čonkina &quot;, &quot;Moskva 2042&quot;, &quot;Monumentalna propaganda&quot;, za koju je 2001. dobio Državnu naradu Rusije. Sovjetsko državljanstvo mu je vraćeno 1990.

Na današnji dan, 27. jul

0 Komentari

Najnovije