Mamografija – rak dojke je izlečiv ukoliko se otkrije na vreme

Od ove bolesti svake godine u svetu oboli oko milion žena. U našoj zemlji, prema statistici, od raka dojke oboli oko 4.300 žena, a oko 1.700 umre od iste bolesti.

Ova bolest se najčešće otkriva napipavanjem pojavom izrasline (tumora) ili zadebljanja u dojci. Bolest se nekad može ispoljiti promenom oblika i veličine dojke ili pojavom sekreta iz bradavice.

Rak dojke se danas može uspešno lečiti. Za bolji uspeh lečenja važno je pravovremeno otkriti bolest i započeti odgovarajuće lečenje. Zato je od izuzetne važnosti da se žene same pregledaju, ili da učestvuju u organizovanim lekarskim pregledima za rano otkrivanje i prevenciju karcinoma dojke (skrining pregledima).

Na osnovu pregleda lekar odlučuje koji je najbolji način za lečenje raka dojke. Najčešće, lečenje karcinoma dojke podrazumeva operaciju, zračnu terapiju i hemioterapiju.

Postoje tri tipa raka dojke, a to su:

• duktalni karcinom dojke – najčešći tip karcinoma dojke koji nastaje iz ćelija kanala mlečne žlezde;
• lobularni karcinom dojke – nastaje iz ćelija režnjeva mlečne žlezde i on se, za razliku od ostalih tipova karcinoma dojke, javlja u obe dojke;
• inflamatorni karcinom dojke – najređi je tip karcinoma dojke, a prepoznaje se po razvoju otoka, crvenila i povišene temperature dojke.

Stadijum karcinoma dojke označava koliko je tumor narastao i gde se bolest proširila u organizmu. Određivanje stadijuma raka dojke vrši lekar i na osnovu stadijuma i drugih kriterijuma odlučuje o odgovarajućem načinu lečenja.

Ćelije karcinoma dojke preko krvi i limfe mogu dospeti u limfne žlezde i druge organe (kosti, pluća, jetra, mozak), gde rastu i stvaraju novi tumor. Tada govorimo o odmaklom stadijumu bolesti (metastaze).

Ukoliko žena zna osnovne informacije o raku dojke, može prepoznati bolest u ranoj fazi, na vreme započeti lečenje i tako povećati šanse za izlečenje.

Važno je znati da je trudnoća nakon lečenja od karcinoma dojke moguća, naročito ako nije došlo do oštećenja funkcije jajnika od hemioterapije.

Simptomi

Najčešći simptom raka dojke je opipljiv čvor u dojci, koji neretko žene same napipaju. Pored toga, drugi znaci koji ukazuju da se razvija tumor u dojci jesu:

• obično ne daje simptome;
• asimetrija u izgledu dojki (dojke nejednakog izgleda ili veličine);
• izražen venski crtež na koži jedne dojke;
• uvlačenje bradavice i/ili areole;
• malinast izgled, uz pojačano perutanje kože bradavice;
• namreškanost, zaravnjenost, kožna jamica u nivou kože izvan areole i bradavice;
• otok kože dojke sa izgledom pomorandžine kore;
• crvenilo ograničeno na deo dojki ili crvena dojka u celini;
• uvećani limfni čvorovi u pazuhu, u jami iznad ili ispod ključne kosti;
• rane na koži dojke (inficirane, krvave, sa teškim zadahom).

Ukoliko primetite bilo koju od navedenih promena, obratite se lekaru. U najvećem broju slučajeva se ne radi o malignom tumoru već o drugim oboljenjima dojke kao što su displazija, upala, ciste ili benigni tumori. Međutim, pravu dijagnozu treba da postavi lekar.

Danas se preporučuju tzv. preventivni pregledi dojki jer postoji mogućnost da se otkrije prisustvo tumora u dojci pre nego što se on može napipati. Zato se rade klinički pregledi dojki od lekara, zatim mamografija koja predstavlja rendgenski pregled dojki i, po potrebi, ultrazvučni (UZ) i pregled dojki magnetnom rezonancom (MR).

Takođe, savetuje se da svaka žena jednom mesečno radi samopregled dojki. Kod žena koje imaju menstruaciju pregled se vrši u drugoj nedelji (7–10. dana) od započinjanja menstruacije.

Standardni pregledi

Mamografija

Mamografija predstavlja rendgenski pregled dojki kojim se otkrivaju tumori i druge promene u dojci koje su još uvek toliko male da se ne mogu napipati ili otkriti drugim vrstama pregleda. Savremena mamografska oprema koristi izuzetno male doze zračenja koje ne mogu naškoditi. Prvi mamografski pregled dojki (tzv. bazičnu mamografiju), žena treba da obavi između 40. i 45. godine života i zatim nastavi sa redovnim mamografskim pregledima na 2 godine. Preporučuje se da se pre mamografskog pregleda uradi klinički pregled dojki od edukovanog lekara. U Sjedinjenim Američkim Državama sa mamografskim pregledima počinje se u 40. godini i do 49. godine taj pregled se radi jednom godišnje. Sistemi su različiti, ali većina dijagnostičara zastupa stav da je s mamografskim pregledima potrebno početi u 40. godini života.

Ultrazvuk

Ultrazvuk predstavlja propuštanje ultrazvučnih talasa visoke frekvencije kroz tkivo dojke. Oni se odbijaju i u zavisnosti kroz kakvu gustinu tkiva prolaze, takvu sliku dobijamo. Na ultrazvučnom pregledu dojki se razlikuju ciste (okrugle ili ovalne šupljine ispunjene tečnim sadržajem) od tzv. solidnih tumora, čvorova koji su sačinjeni od tkiva. Ultrazvučni pregled ima svoje mesto u pregledu dojki sa gustim žlezdanim tkivom gde je mamografija manje osetljiva metoda u otkrivanju tumorskih senki. Ovim pregledom se takođe mogu otkriti patološki uvećani limfni čvorovi u pazušnoj ili natključnoj jami i na vratu. Ultrazvučni pregled je potpuno neškodljiv i neophodan kod pregleda i dijagnostike.

Magnetna rezonanca

Magnetna rezonanca je indikovana kada postoje takve promene u dojkama da nismo sigurni o čemu se radi nakon što se urade standardni dijagnostički pregledi. MR pregled isto tako može da nam ukaže da postoji više tumorskih promena u različitim delovima iste dojke, što utiče na planiranje hirurške intervencije, koristi se kod praćenja žena kod kojih je rađena poštedna operacija ili kod žena sa rekonstruisanom dojkom. Srbija je u odnosnu na broj obolelih od raka dojke na sredini evropske lestvice, ali jedna je od vodećih zemalja u Evropi kada je u pitanju smrtnost od raka dojke. Veliki problem je i činjenica da se rak dojke u nekim sredinama još doživljava kao stigma. Žene se kasno javljaju na preglede, te je stoga i proces izlečenja teži.

Ne čekajte poslednji trenutak, već na vreme brinite o svom zdravlju. Upravo vam u tome mogu pomoći kako samostalni pregledi dojki, tako i mamografija, jer, redovni mamografski pregledi ključni su u otkrivanju raka dojke u ranoj fazi.