Plan za narednih deset godina: Kako će se Beograd boriti protiv zagađenog vazduha?

Zagađenje vazduha u prestonici, negativni efekti koje ono ima pre svega na zdravlje u poslednje vreme sve više privlače pažnju građana.

Na Sajtu grada Nacrt Plana za kvalitet vazduha u Beogradu objavljen je danas, a zamenik gradonačelnika Beograda Goran Vesić pozvao je sve građanke i građane Beograda da učestvuju u raspravi i daju svoje predloge.

Područje se koje se donosi Plan je Grad Beograd, a zauzima površinu od 322.268 hektara i administrativno je podeljeno na 17 gradskih opština.

Šta je sve predviđeno planom?

Plan se donosi na period od 2021-2031, a sve mere koje su predviđene u njemu dele se na kratkoročne i dugoročne. Tako je, na primer, jedna od mera povećanje učestalosti pranja ulica i posipanje ulica kalujum-hloridom.

Veliki broj mera odnosi se na saobraćaj, infrastrukturu, te na prelazak na vozila koja manje zagađuju okolinu.

Planom je tako predviđena izgradnja infrastrukture koja je, kako se navodi, preduslov za ekspoaltaciju autobusa sa pogonom na komprimovani prirodni gas, njihovo održavanje i servisiranje. Autobusi sa pogonom na komprimovani prirodni gas imaju znatno manji stepen emisije zagađujućih materija od autobusa koji koriste druge vrste goriva.

Jedan od ciljeva ovog desetogodišnjeg Plana je i da se stanovništvo podstakne na učestalije korišćenje javnog prevoza, a za to je potreban razvoj mreže linija, organizacija i funkcionisanje javnog linijskog prevoza. Redukcijom privatnih vozila u saobraćaju smanjuju se gužve a samim tim i emisije izduvnih gasova u atmosferu.

Ova mera posebno se odnosi na razvoj tramvajske mreže linija i pruge gradske železnice, što će direktno uticati na smanjenje korišćenja autobusa na dizel goriva, skrećenje autobuskih linija, smanjenje saobraćajnih gužvi i smanjenje izduvnih gasova.

Obnavljanje voznog parka GSP Beograd, jedna je od mera. To konretno znači prelazak autobuskog podsistema sa dizel motora na vozila koja koriste pogonske jedinice sa značajno manjom ili nultom emisijom izduvnih gasova . U obzir treba uzeti i nabavku novih vozova za linije BG-voza.

U Planu se navodi i da bi se izgradnjom metroa dodatno smanjile emisije zagađujućih materija u vazduhu, a i olakšao transport putnika kroz centar grada i stvorila brza veza centra Beograda sa širom teritorijom grada i prigradskim naseljima.

Predlaže se i pooštravanje kriterijuma za prvu registraciju polovnih automobila, odnosno ukazuje na neophodnost da se pooštre uslovi za uvoz polovnih automobila najamanje na standard euro 5.

Završetak obilaznice oko Beograda, puna integracija autoputa Miloš Veliki u postojeću mrežu puteva, kao i nastavak svih projekata vezanih uz izgradnju tunela i ostale putne infrastrukture vezanu uz Most na Adi, takođe imaju svoje mesto u borbi protiv zagađenja vazduha.

Planom se predviđa i favorizovanje pešačkog saobraćaja tako što će se povećati broj površina koje su pretvorene u pešačke zone. Takođe, moguće je izgraditi i mešovite zone u kojima bi saobraćala isključivo vozila javnog gradskog prevoza i to ona sa niskom emisijom zagađujućih materija.

Velika su očekivanja i od razvoja biciklizma, tako da jedan do ciljeva Plana je da se dodatno podstakne vožnja bicikala u glavnom gradu. To može da se postigne povećanjem broja postojećih biciklističkih staza, obnavljanjem postojeće i izgradnjom nove proprante infrastrukture poput liftova na beogradskim mostovima, rampi, i drugih načina pomagala pri savladavanju velikih uspona, te izgradnja parkirališta za bicikle. Predviđen je i sistem javnih bicikala, ali i subvencije za električne bicikle.

Među merama je i plan da se poveća broja kilometara žutih traka, ali i obnavljanje voznog parka svih komunalnih preudzeća Beograda, te izbacivanje zastarelih vozila.

Problem individualnih ložišta

Ilustracija: Depositphotos, elwynn

Kako se smatra da individualna ložišta doprinose u velikoj meri emisijama zagađujućih materija potrebno je pre svega određivanje broja domaćinstava koja koriste ta ložišta koriste. Nakon toga plan je da se izradi strategija za smanjenje emisija zagađujućih materija iz individualnih ložišta. Strategija će sadržati akcioni plan, konrektne mere, i modele finansijske pomoći.

S tim u vezi, potrebno je oderediti i broj privrednih subjekata koji koriste individualna ložišta, te nakon toga pristupiti izradi strategije za smanjenje emisija zagađujućih materija iz individualnih ložišta iz privrede.

U Planu su predložene i subvencije ili drugi vidovi olakšica za zamenu neefikaasnih kotlova koje koristi veliki broj porodičnih kuća.

Među merama koje su predložene u Planu je i proširenje postojeće toplovodne mreže čime se omogućava da se još veći broj domaćinstava snabdeva toplotnom energijom proizvedenom u okviru velikih postrojenja koja kontrolišu svoje emisije čime bi se smanjio broj korisnika individualnih ložišta.

Isto se predlaže i proširenje gasovodne mreže te priključenje većeg broja stanovnika na gas.

Moguće su i subvencije ili drugi vidovi olakšica za čišćenje indiviualnih ložišta - sistema za odvođenje otpadnih gasova-odžaka, samih ložišta i kotlarnica i postavljanje filtera.

Gašenje kotlarnica?

Sve kotlarnice gde postoje tehnički preduslovi za povezivanje na sistem daljinskog grejanja potrebno je ugasiti. Ako nije moguće gašenje kotlarnica zbog snabdevanja potrošača toplotnom energijom neophodno ih je rekonstruisati kako bi se koristili ekološki prihvatljiviji energenti, piše u Planu.

Plan predviđa i modernizaciju srednjih i velikih postorojenja, izgradnju toplovoda Vinča-Кonjarnik, izgradnju toplodalekovoda Obrenovac-Beograd, smanjenje emisije azotnih oksida iz termoelektrana, odsumporavanje dimnih gasova iz termoelektrana, ali i izradu studije o izvodljivosti proizvodnje električne energije iz elektrana sa nultim emisijama.

Do kraja urediti Vinču, sanacija divljih deponija

Ilustracija: Depositphotos, likstudio

Da bi kvalitet vazduha u Beogradu bio bolji potrebno je do kraja realizovati uređenje deponije u Vinči, kao i izgraditi prateću infrastrukturu za funkcionisanje postrojenja na deponiji Vinča.

Neophodna je i sanacija divljih deponija, kao i novoformiranih divljih deponija na teritoriji Beograda.

Među merama je i povećanje broja lokacija na kojima će biti instalirani podzemni kontejneri za sakupljanje mešovitog otpada, ali i broja lokacija i broja sudova za mešoviti otpad kao i broja sudova za primarnu selekciju reciklabilnog otpada.

Jedan deo mera biće usmeren i na energetsku efikasnost, a to se pre svega odnosi na subvencije ili druge olakšice za energetsku efikasnost, podizanje svesti o njenom značaju, unapređenje energetske efikasnosti u sistemu javne rasvete, sanacija fasada pod zaštitom, energetska sanacija javnih objekata, te favorizovanje zelene gradnje.

Unapređenje inforimasanja građana o kvalitetu vazduha, povećanje broja mernih stanica i mernih mesta, pošumljavanje Beograda, koncentrisanje industrijske delatnosti, takođe su deo desetogodišnjeg plana koji ima za cilj da unapredi kvalitet vazduha u glavnom gradu.

A kako smo došli do zagađenog vazduha?

U pogledu izvora emisije zagađujućih materija na teritoriji grada, izdvajaju se energetika: toplane, termoelektrane, kotlarnice, individualna ložišta, oko 300.000 individualnih dimnjaka. Tu su i saobraćaj, pojedini industrijski objekti, kao i mali i srednji proizvodni procesi.

Кoncentracije zagađujućih materija u vazduhu na teritoriji Beograda su posledica intenziviranja emisija uglavnom iz lokalnih antropogenih izvora, što je povezano sa uvećanjem broja stanovnika, uvećanjem broja motornih vozila, neadekvatnim ulaganjem u sektor energetike i sa zastarelim tehnologijama u privrednom sektoru.

Plan je na javnom uvidu do 30 . januara 2021. godine.