Svet

Subota, 25.03.2023.

12:37

Od Amerike do Indije: Ove godine premijere 8 lovaca VIDEO

Tokom ove godine, prema ranijim najavama, očekuje se premijera čak osam višenamenskih borbenih lovaca.

Izvor: Tportal/Vanja Majetić

Od Amerike do Indije: Ove godine premijere 8 lovaca VIDEO
Ilustracija: Depositphotos/nmcandre

Reč je o dva ruska, isto toliko američkih i kineskih te po jednom indijskom i švedskom lovcu koji su doživeli značajne modifikacije u odnosu na prethodne verzije.

Ova godina trebalo bi da iznedri čak osam novih verzija višenamenskih lovaca sa specifičnim zadacima i to ruske, američke, kineske, indijske i švedske proizvodnje. Radi se o modernizovanim verzijama poznatih aviona, među kojima su i neki sa stealth osobinama. Svih osam aviona dolazi u kritično vreme sukoba u Ukrajini i međunarodnih trzavica u indopacifičkoj regiji pa će biti zanimljivo pratiti njihovo uvođenje u ratna vazduhoplovstva širom sveta, piše Tportal.

Rusija najavila dve premijere

Rusija je za ovu godinu najavila dve premijere. Prva se odnosi na modernizovani visinski lovac presretač tipa MiG-31I (Išim) koji je prošle godine trebalo da učestvuje u Paradi pobjede, ali je njegova premijera izostala jer je otkazan tradicionalni prelet nad moskovskim Crvenim trgom

Eksperimentalna verzija MiG-a 31, nazvana Išim po reci koja teče kroz Rusiju i Kazahstan, razvijana je još početkom 2000-ih u saradnji projektnog ureda Mikojan, kazahstanske vlade i Moskovskog instituta za toplotne sisteme i to za lansiranje satelita. Ali taj je zajednički projekt vrlo brzo propao zbog nedostatka novca.

Rusi su ipak nastavili samostalno da razvijaju novu varijantu presretača temeljenog na varijanti MiG-31D, koji na visini od 17.000 metara i pri brzini od gotovo 3 Maha ispaljuje protivsatelitski projektil 79M6 Kontakt. Verzija koja bi se trebalo da se pojavi ove godine, uz protivsatelitske projektile, može u orbitu do visine od 600 kilometara da lansira manje satelite težine do 160 kilograma. Također, MiG-31I trebalo bi, kao i prethodna verzija K, da bude sposoban da lansira hipersonične balističke rakete Kh-72M2 Kinžal, a koje postižu brzinu od 10 Maha i zahvaćaju mete udaljene do 2.000 kilometara.

Iako su detalji o novoj verziji najbržeg aviona u sastavu ruskog vazduhoplovstva još nepoznanica, zasad se zna da su konstruktori ojačali vrhove krila kako bi osigurali stabilnost pri ispaljivanju projektila pri velikim brzinama. Inače, ruski MiG-ovi 31 naoružani Kinžalima u poslednje vreme učestalo gostuju u beloruskim vojnim bazama, odakle poleću u borbene misije iznad Ukrajine.

Rusija u ovoj godini priprema i premijeru modernizirane verzije lovca bombardera tipa Su-34. Reč je o verziji M kojoj je NATO dao naziv Paklena patka (Hellduck), referirajući na spljošten prednji deo aviona koji podseća na pačji kljun. Prema planu Kremlja, do 2027. u sastav ruskih kozmičkih i avio-snaga trebalo bi da stigne 76 primeraka nove varijante aviona koji se u suštini temelji na opsežno modifikovanom lovcu Su-27, a nova verzija trebalo bi u potpunosti da zamijeni jurišne Su-24M.

Su-34 je cenjen zbog svoje visoke izdržljivosti, snažnog paketa senzora i kompatibilnosti s nizom novijih oružanih sistema poput krstarećih projektila Kh-101 i Kh-102, čiji je domet oko 3.000 kilometara. Potonji projektil je nuklearna varijanta koja može nositi bojnu glavu težine 400 kilograma. Standard M pak dolazi s namenskim displejom za tri vrste senzora kako bi se povećala svest o situaciji, a nova varijanta navodno će poboljšati borbene sposobnosti vazduh-vazduh. Valja reći da Su-34, za razliku od Su-24, može da nosi odbrambene projektile dugog dometa poput R-27ER i R-77, što je Rusiji bitno s obzirom na sve učestalije zapadne donacije protivvazdušnih sistema koji stižu u Ukrajinu.

Prvi indijski supersonični

Indija ove godine, nakon gotovo četiri decenije razvoja, predstavlja svoj prvi domaći višenamenski nadzvučni avion visokih manevarskih sposobnosti nazvan Tejas Mk-1A. On bi trebalo da zamijeni dotrajale lovce tipa MiG-21, a konstruktori iz firme Hindustan Aeronautics Ltd (HAL) tvrde da je reč o najmanjem višenamenskom supersoničnom avionu na svetu.

U Tejas su ugrađene indijske komponente poput računara, integrisanog komunikacionog sistema, signalizatora radarskog ozračenja te ostali delovi domaće proizvodnje vezani za avioniku. Tejasov osnovni zadatak biće zadovoljenje domaćih potreba, a nije isključen ni izvoz za zainteresovane kupce. Među njima je Bocvana, koja namerava da zamijeni stare lake lovce F-5 u kanadskoj verziji CF-5, i Egipat, koji penzioniše svojih 100 kineskih trenažnih JL-8. Tejas je, inače, pandan pakistansko-kineskom lovcu JF-17, a u toku je testiranje njegove dvomotorne verzije namenjene za sletanje na nosač aviona.

Kina za ovu godinu sprema premijeru kineskog mornaričkog lovca J-15T, zapravo modifikovane kopije ruskog palubnog lovca Su-33. Ta verzija, koja se označava slovom T, lakša je od osnovne varijante J-15, sastoji se od više kompozitnih komponentni nego prethodnik i smatra se avionom 4,5 generacije.

Dve kineske stealth premijere

J-15T se može pohvaliti ojačanim krilnim nosačima za novije kineske projektile i novijim senzorima koji najverovatnije uključuju radar s elektronskim skeniranjem, a koji zamenjuje stariju, mehaničku jedinicu. Novi tip može da nosi najnapredniji kineski borbeni projektil kratkog dometa PL-10 dok je prethodna varijanta mogla lansirati samo stariji PL-8, uz napomenu da je PL-10 puno smrtonosniji od PL-8 jer se može lansirati čim pilot vidi cilj, a vrlo ga je teško izbeći zahvaljujući izuzetnoj manevarskoj sposobnosti i naprednom infracrvenom navođenju.

To bi ujedno moglo da znači da nadograđeni J-15T koristi ranije spomenuti aktivni elektronički skenirani radarski sistem, koji omogućava korišćenje najnaprednijih kineskih projektila vazduh-vazduh izvan vizualnog dometa PL-15. Takođe je ojačan prednji stajni trap radi lakšeg katapultiranja s nosača aviona.

Najmnogoljudnija vojska na svetu ove godine dobija i poboljšanu verziju dvomotornog lovca za postizanje nadmoći u vazduhu sa sposobnošću preciznih napada. Radi se o modelu J-20B Moćni zmaj s vektorom potiska, stealth sposobnosti i AESA radarom.

Prema najavama, Moćni zmaj trebalo da bude naoružan projektilima vazduh-vazduh dugog dometa PL-12, PL-15 i PL-21, kao i onima kratkog dometa tipa PL-10. Opremljen je bočnim odeljcima koji se otvaraju neposredno pre ispaljivanja projektila, čime avion stiče određeni nivo tajnovitosti u akciji, kao i ispaljivanje u najkraćem mogućem vremenu. Novi model navodno nema unutrašnji automatski top ili rotirajući top, što sugeriše da nije namenjen za korišćenje u borbama kratkog dometa s drugim avionima, već za delovanje s velikih dometa putem projektila PL-15 i PL-21. Dopunske misije mogu uključivati lansiranje protivradijacijskih projektila i municije vazduh-zemlja za misije preciznih napada.

Premda je većina detalja novog lovca nepoznanica, zna se da će J-20B biti opremljen Shenyangovim motorima WS-15, u potpunosti dizajniranim u Kini te izvedenima iz ranijih kineskih verzija ruskih motora. Peking ističe da je Moćni zmaj prvi kineski stealth lovac pete generacije, a Kina druga zemlja u svetu s takvim proizvodom, nakon SAD i američkih modela F-22 Raptor i F-35 Lightning II. Prema izveštajima, proizvođač Chengdu imao bi kapacitete za proizvodnju 35 primeraka J-20B godišnje i ta bi se stopa trebalo kontinuirano da se povećava do 2030. godine.

Inteligentna rešenja iz Švedske

Jedini evropski proizvođač koji sprema ovogodišnju premijeru lovca je Švedska s JAS 39 Gripenom u verziji E (jednosjed) i F (dvosjed). Radi se o sistemu namenjenom korisnicima s izraženijim pretnjama ili širim teritorijama koje treba osigurati.

Proizvođač SAAB opremio je novi tip aviona sistemima za napredno elektroničko ratovanje sa sfernim pokrivanjem i najnovijom AESA radarskom tehnologijom za visoku sposobnost preživljavanja. Tu je i snažniji General Electricov motor F414G za povećan domet i sposobnost nošenja impresivnog korisnog tereta s deset učvršćivača. Ugrađen je umreženi sistem za potpunu fuziju senzora u taktičkoj jedinici radi zaslepljivanja i zbunjivanja neprijatelja, kao i intuitivna grafička konzola s veštačkom inteligencijom koja omogućava pilotu donošenje brzih i tačnih odluka.

Gripen E/F je dizajniran za jednostavno održavanje koje osigurava veću dostupnost od svojih konkurenata. Može da deluje u ekstremnim klimatskim uslovima te iz raštrkanih i nepripremljenih baza na cestama ili uzletnih pista, a potrebno je manje od 20 minuta za dopunu gorivom i ponovno naoružavanje za misiju vazduh-vazduh.

Inteligentno rešenje iz Švedske može da izvodi misije vazduh-vazduh, vazduh-zemlja i izviđačke misije. Nadmoć u vazduhu postiže se prenosom do sedam projektila vazduh-vazduh izvan vizuelnog dometa Meteor i dva projektila IRIS-T unutar vidljivog dometa. Takvo oružje, u kombinaciji sa sposobnošću istovremene upotrebe ofanzivnih i obrambenih sredstava, omogućuje Gripenu E otkrivanje, napad i efikasno potiskivanje ili uništavanje ciljeva.

Njegova ugrađena sposobnost veštačke inteligencije, kao i dizajn kokpita, koji ima Wide Area Display (WAD), olakšavaju pilotu proces donošenja odluka i pružaju ključnu pomoć usred složene misije. WAD predstavlja informacije na jednostavan način, što podržava pilotovu sposobnost odabira, lansiranja i vođenja oružja u savršenoj koordinaciji s drugim članovima taktičke jedinice.

Hrvatska ih odbila u korist Rafala

Američka firma Lockheed Martin ove godine opremiće američko i bahreinsko ratno vazduhoplovstvo novim F-16 u konfiguraciji Block 70/72. F-16V, kako se slovom označava konfiguracija, ima ugrađeni AESA radar tipa APG-83 koji omogućuje pokrivenost od 360 stepeni te skeniranje ciljeva s poboljšanom jasnoćom objekata u poređenju s klasičnim avionskim radarima i manjom potrošnjom električne energije.

Takav tip radara se puno teže otkriva i ometa zbog specifičnog emitiranja radiotalasa, a ujedno omogućuje praćenje i manipulaciju više ciljeva u odnosu na klasični sistem. Verzije Block 70 i 72 imaju novo cetralno postolje displeja, modernizovan misijski računar, automatski sistem za izbegavanje sudara s tlom i mnoge druge nadogradnje. Među njima su novi stakleni kokpit s novim digitalnim višenamenskim ekranima, sofisticiran paket za samoobrambeno elektroničko ratovanje te moderniziran sistem informacione veze integrisan s pilotskom kacigom.

Jedina razlika između varijanti 70 i 72 je u motorima, pri čemu prva ima motor General Electric F110, a potonja Pratt & Whitney F100. Obe verzije namenjene su državama koje žele da poboljšaju svoj postojeći inventar aviona F-16 ili nisu zainteresovane za složeniji višenamenski lovac F-35.

Očekuje se da će novu verziju F-16 nabaviti i Maroko, Slovačka, Bugarska, Jordan i Tajvan. Block 70/72 je bio ponuđen i Hrvatskoj, ali je ponuda odbijena u korist francuskih Rafalea. Lockheed Martin tvrdi da Block 70/72 ima radni vek konstrukcije od 12.000 sati, što je gotovo upola duže od ranijih modela F-16. Samim time, F-16V bi se mogao koristiti sve do 60-ih godina ovog ovog.

Ove godine u sastav američkog ratnog vazduhoplovstva stiže i modernizovana verzija najuspešnijeg američkog taktičkog lovca presretača F-15. Radi se o tipu F-15EX koji može da nosi teže naoružanje od F-35, a opremljen je višenamenskim prikaznicima velike površine, novim radarom i sistem za elektronsko ratovanje. EX može da nosi i hipersonične projektile, što se uklapa u američku viziju budućeg mrežnog ratovanja.

Ovo je arhivirana verzija originalne stranice. Izvinjavamo se ukoliko, usled tehničkih ograničenja, stranica i njen sadržaj ne odgovaraju originalnoj verziji.

Komentari 2

Pogledaj komentare

2 Komentari

Možda vas zanima

Svet

"To više ni Amerika ne može da spreči"

Napuštanje američkog dolara kao jedine valute za trgovinu naftom nije iznenađujući potez Saudijske Arabije, jer Rijad odavno razmišlja o tome, praktično od 2018. godine kada su SAD uvele prve sankcije Kini.

21:46

15.6.2024.

17 h

Svet

Vraćaju se u Rusiju?

Američki proizvođač bezalkoholnih gaziranih pića Koka-kola, koji je 2022. napustio rusko tržište, podneo je u aprilu ove godine tri zahteva za registraciju svojih najpoznatijih brendova "Koka-kola", "Fanta" i "Sprajt" u Rusiji.

7:54

15.6.2024.

1 d

Podeli: