Preti nam velika opasnost: Zbog visokih temperatura, Evropa bi mogla da postane žarište opasnog virusa

Studiju su sproveli kineski naučnici, a rezultati pokazuju da se čak 139 država i regiona danas nalazi u zoni rizika za čikungunju - virusnu bolest koju prenose komarci. To područje obuhvata oko 21,3 odsto kopnene površine planete, piše Euronews.

"Pokazujemo da će se, prema klimatskim modelima, virus dodatno širiti ka severu, posebno u severoistočnoj Severnoj Americi, centralnoj Evropi i istočnoj Aziji", rekao je koautor istraživanja Je Su.

Klimatske promene menjaju ponašanje komaraca

Čikungunju je do sada uglavnom prenosio komarac Aedes aegypti, poznat i kao "žuti grozničavi komarac", vrsta koja uspeva u tropskim urbanim područjima. Međutim, poslednjih godina klimatske promene i povećana mobilnost stanovništva podstakli su širenje komaraca prenosilaca bolesti, ali i novih varijanti samog virusa.

Tokom velike epidemije čikungunje u Indijskom okeanu 2005. i 2006. godine naučnici su zabeležili mutaciju virusa koja mu je omogućila bolju prilagođenost drugoj vrsti komarca - azijskom tigrastom komarcu.

"Pošto taj komarac bolje podnosi hladnije uslove od Aedes aegyptija, otopljavanje bi moglo da mu omogući naseljavanje područja koja su ranije bila previše hladna", objasnio je koautor studije Jang Vu i dodao:

"Kada se odgovarajuće vrste komaraca odomaće na novim područjima, raste i mogućnost lokalnog prenosa čikungunje."

Istraživači su utvrdili i da više temperature ubrzavaju razvoj virusa unutar komarca. Pri temperaturama između 18 i 28 stepeni Celzijusa virus postaje spreman za prenos četiri do pet puta brže, čime se povećava rizik od epidemija.

Evropa i Severna Amerika među budućim žarištima

Naučnici upozoravaju da čikungunja postaje globalna zdravstvena pretnja. Lokalni prenos bolesti već je zabeležen u 114 zemalja, što više od tri četvrtine svetske populacije izlaže potencijalnom riziku.

Stopa smrtnosti procenjuje se na oko 1,3 slučaja na hiljadu zaraženih, a bolest godišnje uzrokuje gubitak oko 284 hiljade godina zdravog života, pokazatelja koji se koristi za merenje posledica bolesti i invaliditeta.

Kako bi procenili buduće širenje bolesti, istraživači su analizirali desetine hiljada geolociranih podataka o prisustvu virusa i dve vrste komaraca prenosilaca širom sveta.

Na osnovu 16 klimatskih scenarija koje je razvio Međuvladin panel o klimatskim promenama procenili su kako bi se područja pogodna za širenje bolesti mogla menjati do 2100. godine.

Bez obzira na scenario, kao buduća žarišta redovno su se izdvajali centralni delovi Evrope, severoistočna Severna Amerika i istočna Azija. Virus trenutno nije endemski u Evropi ni Severnoj Americi, a dosadašnji slučajevi uglavnom su povezani sa putnicima koji dolaze iz tropskih i suptropskih područja.

Zdravstveni sistemi moraju da se pripreme

Prema podacima Pan American Health Organization, tokom 2025. godine globalno je prijavljeno više od 502 hiljade slučajeva čikungunje i 186 smrtnih ishoda u 41 državi i teritoriji.

Autori studije upozoravaju da će klimatske promene dodatno povećati teret bolesti jer značajno menjaju obrasce širenja zaraznih bolesti.

"Građani ne treba da paniče, ali zdravstveni sistemi moraju da se pripreme na vreme", upozorio je Su.

Među preporučenim merama navode se praćenje populacija komaraca, edukacija zdravstvenih radnika za brzo prepoznavanje bolesti, jačanje sistema kontrole komaraca i uspostavljanje brzih kriznih odgovora pre izbijanja epidemija.

"Te mere su posebno važne u umerenim klimatskim područjima gde ova bolest do sada nije predstavljala rutinski javnozdravstveni problem", dodao je Su.

Autori istraživanja ističu da bi zemlje koje se nalaze u identifikovanim zonama rizika - uključujući Ujedinjeno Kraljevstvo, Nemačku, SAD, Kinu i Japan - trebalo pre 2040. godine prioritetno da ulažu u nadzor komaraca i obuku zdravstvenog osoblja za dijagnostikovanje bolesti.