Na današnji dan, 10. jul

138 - Umro je rimski car Publije Elije Hadrijan, koji je po dolasku na presto 117. uvideo da Rimsko carstvo slabi i odrekao se osvajanja, utvrdiv&scaron;i granice u Germaniji kao i u Britaniji. Na severnoj granici provincije Britanije, između zaliva Klid i Fort, podigao je tzv. Hadrijanov bedem koji je trebalo da &scaron;titi od upada Pikta odnosno &Scaron;kota, keltskih starosedelaca. Podigao je vi&scaron;e gradova, od kojih je najvažniji Hadrijanov grad u Trakiji, Hadrianopolis, dana&scaron;nje Jedrene u Turskoj. Bio je veliki po&scaron;tovalac grčke kulture i pokrovitelj umetnosti.1509 - Rođen je &scaron;vajcarski verski reformator francuskog porekla Žan Kalvin, osnivač protestantske hri&scaron;ćanske zajednice, po njemu nazvane Kalvinisti, jedne od najvažnijih u okviru antirimokatoličke reformacije. Od rimokatoličkih progona sklonio se u Ženevu i tu je osnovao prvu protestantsko-kalvinsku versku zajednicu, a najvažnije verske ideje izložio je 1536. u delu &quot;Ustanove hri&scaron;ćanske vere&quot;. Kalvinov pristup bio je mnogo isključiviji nego Luterov i njegovi sledbenici važili su za vanredno stroge i prema sebi i prema drugima. Početkom 19. veka obrazovana je Evangelistička zajednica, u okviru koje i danas postoje Augzbur&scaron;ki (luteranski) i Helvetski (kalvinistički) deo.1559 - Umro je francuski kralj Anri II, otac trojice kraljeva - Fransoa II, &Scaron;arl IX i Anri III. Tokom vladavine od 1547. kao izraziti rimokatolik, uz potporu supruge Katarine de Mediči, otpočeo je sistematsko proganjanje Hugenota, francuskih kalvinista, &scaron;to je 1562. izazvalo verske ratove koji su 36 godina potresali Francusku.1584 - Ubijen je holandski državnik Viljem I &quot;Ćutljivi&quot; od Oranža, od 1579. prvi državni poglavar protestantske republike Ujedinjenih Provincija Nizozemske. U borbi protiv &Scaron;panije bio je zapovednik holandske revolucionarne vojske, po&scaron;to je do 1581. Holandija bila &scaron;panski posed. Sukob je imao izrazitu versku dimenziju jer je strogo katolička &Scaron;panija svim sredstvima gu&scaron;ila holandski protestantizam. Tek 1648. &Scaron;panija je priznala suverenitet Holandije. Viljema I ubio je Baltazar Žerar, prema nalogu &scaron;panskog kralja Felipea II.1830 - Rođen je francuski slikar i grafičar Kamij Pisaro, jedan od glavnih predstavnika impresionizma. Slikao je pejzaže, mrtve prirode i figure, oprobao se i u bakrorezu. Znatno je uticao na neevropsko slikarstvo.1842 - Rođen je srpski političar i pravnik Gligorije Giga Ger&scaron;ić, profesor Velike &scaron;kole u Beogradu, član Srpske kraljevske akademije. Jedan je od osnivača Narodne Radikalne stranke, u čijim je vladama tri puta bio ministar pravde. Dela: &quot;Enciklopedija prava&quot;, &quot;Sistem rimskog privatnog prava&quot;, &quot;Priroda državine&quot;, &quot;Dana&scaron;nje ratno pravo&quot;, &quot;Dana&scaron;nje diplomatsko i konzularno pravo&quot;, &quot;Međunarodno-pravni bilans u posleratnoj balkanskoj krizi&quot;.1851 - Umro je Luj Dager, francuski umetnik, fotograf, hemičar, pronalazač &quot;Dagerotipije&quot;. Njegov izum omogućio je izradu prvih tipova fotografija.1856 - Rođen je srpski naučnik i pronalazač Nikola Tesla, jedan od najvećih umova u istoriji. Njegovim izumima u mnogo čemu postavljen je pravac naučno-tehničkog razvoja u 20. veku. Rođen je kao sin sve&scaron;tenika Srpske crkve. Studirao je elektrotehniku, ali je nikada nije zavr&scaron;io. Nasuprot svim velikim autoritetima njegovog vremena instistirao je na kori&scaron;ćenju naizmenične struje namesto jednosmerne. Prona&scaron;ao je obrtno magnetno polje, indukcioni motor, generator i transformator, fenomen elektromagnetne rezonance i patentirao je niz izuma na kojima se zasniva savremena elektronika i elektrotehnika uop&scaron;te. Bez njegovih izuma savremena civilizacija imala bi potpuno drugačiji izgled. Pionir je i radio tehnike, bežične telegrafije, radara. Patentirao je oko 700 pronalazaka. Nakon &scaron;to je prekinuo studije u Gracu, izvesno vreme proveo je u Budimpe&scaron;ti i Parizu, zatim odlazi u SAD, gde ostaje do kraja života. Povodom stogodi&scaron;njice njegovog rođenja, 1956. jedinica za merenje visokog napona dobila je Teslino ime, kojim je nazvana i jedinica jačine magnetnog polja.1871 - Rođen je francuski pisac Marsel Prust, autor dela beskrajno složene i tanane konstrukcije. Izvr&scaron;io je ogroman uticaj na evropski roman 20. veka. Dela: ciklus romana &quot;U traganju za izgubljenim vremenom&quot; (&quot;U Svanovom kraju&quot;, &quot;U senci devojaka u cvetu&quot;, &quot;Oko Germatovih&quot;, &quot;Sodoma i Gomora&quot;, &quot;Zatočenica&quot;, &quot;Nestala Albertina&quot;, &quot;Nađeno vreme&quot;), roman &quot;Žan Santej&quot;, polemički spis &quot;Protiv Sent Beva&quot;.1895 - Rođen je nemački kompozitor Karl Orf, autor scenske kantate &quot;Karmina Burana&quot;. Napisao je &quot;Muzika za decu&quot; namenjenu muzičkom obrazovanju dece, a kao predložak za scenska dela (&quot;Catulli Carmina&quot;, &quot;Antigona&quot;, &quot;Trionfo di Afrodite&quot;) uglavnom je koristio antičke i srednjovekovne izvore.1926 - Rođen je srpski glumac Pavle Vuisić. Orson Vels ga je opisao kao: &quot;vulkan glume, života i snage&quot;. Već u prvom filmu &quot;Čudotvorni mač&quot; Vojislava Nanovića 1950. nametnuo se neobično snažnom glumačkom lično&scaron;ću, koja je potom obeležila vi&scaron;e od 100 filmova i mno&scaron;tvo TV serija i drama, poput kultne &quot;&Scaron;e&scaron;ir gospodina Vujića&quot;. Filmovi: &quot;Ko to tamo peva&quot;, &quot;Seća&scaron; li se Doli Bel?&quot;, &quot;Maratonci trče počasni krug&quot;, &quot;Hajka&quot;, &quot;Kampo Mamula&quot;, &quot;Dim&quot;, &quot;Mačak pod &scaron;lemom&quot;, &quot;Parče plavog neba&quot;, &quot;Žeđ&quot;, &quot;Horoskop&quot;, &quot;Inspektor&quot;, &quot;Sam&quot;, &quot;Pogon B&quot;, &quot;Kad čuje&scaron; zvona&quot;, &quot;Događaj&quot;, &quot;Konjuh planinom&quot;.1940 - Napadom najmanje 70 nemačkih bombardera na ciljeve u južnom Velsu, u Drugom svetskom ratu počela je bitka za Britaniju.1962 - Iz Kejp Kaneverala lansiran je američki telekomunikacioni satelit &quot;Telstar&quot; koji je omogućio prenos TV programa preko Atlantskog okeana.1973 - Bahamska ostrva su stekla nezavisnost u okviru Britanskog komonvelta, posle 190 godina britanske kolonijalne vladavine.1991 - Boris Jeljcin je preuzeo dužnost predsednika Rusije kao prvi &scaron;ef te države koji je to postao zahvaljujući pobedi na izborima.1992 - Biv&scaron;eg panamskog diktatora Manuela Norijegu, koji je ranije bio &scaron;tićenik SAD, sud u SAD je osudio na 40 godina robije, pod optužbom da je dozvolio kori&scaron;ćenje Paname za &scaron;verc droge.1995 - Vođu burmanske opozicije i dobitnicu Nobelove nagrade za mir Aung San Su Ći vojna hunta Burme je oslobodila iz kućnog pritvora, &scaron;est godina po&scaron;to joj je ograničila slobodu kretanja.1997 - Pripadnici elitne britanske jedinice u sastavu Snaga za stabilizaciju (SFOR) u Bosni i Hercegovini ubili su pored jednog jezera kod Banja Luke biv&scaron;eg &scaron;efa policije u Prijedoru Simu Drljaču, kojeg je Međunarodni sud u Hagu stavio na tajnu listu optuženih za ratne zločine.2000 - U Manili je poginulo najmanje 216 ljudi kad se brdo smeća, najveća deponija u glavnom gradu Filipina, pokrenuto jakom ki&scaron;om, obru&scaron;ilo na sirotinjsko naselje udžerica nazvano &quot;Obećana zemlja&quot;.2003 - Umro je fiziolog Radoslav Anđus, redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti. Bio je autoritet u oblasti fiziologije u međunarodnim okvirima. Bavio se istraživačkim radom u Parizu, Londonu, Filadelfiji.2006 - Putnički avion kompanije &quot;Pakistan interne&scaron;enel erlajnz&quot; sru&scaron;io se u blizini grada Multana u centralnom Pakistanu, pri čemu je poginulo svih 45 putnika i članova posade. Avion se sru&scaron;io nekoliko minuta po poletanju iz Multana, a i&scaron;ao je za Lahore i prestonicu Islamabad.2006 - Poginuo je čečenski terorista &Scaron;amil Basajev. On i niz drugih terorista ubijeni su, od strane ruskih snaga bezbednosti, u operaciji u Ingu&scaron;etiji. Rusija ga je označila odgovornim za niz terorističkih akata u kojima je poginulo vi&scaron;e stotina ljudi, poput napada na &scaron;kolu u Beslanu, pozori&scaron;te &quot;Nord-ost&quot;, otmice aviona, eksplozije u stambenim zgradama, zauzimanje bolnice u Buđanovsku, nesreću na metro stanici &quot;Rižskaja&quot;.2006 - Poljski predsednik Leh Kačinjski imenovao je svog brata blizanca Jaroslava Kačinjskog za predsednika vlade, u pitanju je jedinstven slučaj u istoriji demokratskih dru&scaron;tava.2007 - Umro je srpski sineasta Dragoljub Ivkov. Od 1951. amaterski se bavio filmom, s velim uspehom. Arhitekta po obrazovanju, Ivkov je profesionalno radio na filmu od 1960. Potpisao je scenografiju u vi&scaron;e od 30 domaćih ostvarenja i koprodukcija, u delima Žike Pavlovića, Du&scaron;ana Makavejeva, Kokana Rakonjca, Marka Babca, Aleksandra Petkovića. U Puli je 1967. dobio glavnu nagradu za scenografiju Pavlovićevog filma &quot;Buđenje pacova&quot; a 1976. Zlatnu arenu za &quot;Čuvar plaže u zimskom periodu&quot; Gorana Paskaljevića.2015 - Umro je Omar &Scaron;arif, egipatski glumac. Rođen 1932. u Aleksandriji, &Scaron;arif se proslavio 1962. godine ulogom u filmu &quot;Lorens od Arabije&quot; za koju je bio nominovan za Oskara. Najpoznatiji je po ulozi doktora Živaga u istoimenom filmu Dejvida Lina iz 1965. Ukupno, snimio je vi&scaron;e od 60 filmova, a 2003. uručen mu je Zlatni lav u Veneciji za životno delo.2016 - Lider Islamske države u Iraku, Omar al &Scaron;i&scaron;ani, inače rodom Čečen, poginuo je u gradu &Scaron;arkat u borbama oko Mosula, poslednjeg grada koji je u Iraku držala takozvana Islamska država.2017 - Američki tehnički komitet ISO 639-2, sa sredi&scaron;tem u Kongresnoj biblioteci u Va&scaron;ingtonu, nije prihvatio kodifikaciju crnogorskog jezika, sa obrazloženjem da je u pitanju jedna od varijanti srpskog jezika. Isti komitet decembra iste godine opozvao je svoju odluku.2018 - Svih 12 dečaka i njihov trener spaseni su iz poplavljene pećine Tham Luang, Tajland, gde su se nalazili zatočeni vi&scaron;e od dve sedmice. Dečaci, između 11 i 16 godina, u&scaron;li su u pećinu s 25-godi&scaron;njim fudbalskim trenerom 23. juna nakon treninga, ali su ih zarobile poplavne vode usled jakih ki&scaron;a i oni su se povukli dublje u pećinu na suvo. Nakon potrage, ronilački tim ih prona&scaron;ao. Tham Luang se nalazi na samom severu Tajlanda nedaleko od tromeđe s Laosom i Mjanmarom, u provinciji Čiangrai.2019 - Nakon vise dekada istraživanja tim stručnjaka obelodanio je zaključak da je lobanja pronađena u Grčkoj, u pećini Apidima, datirana na starost od 210.000 godina, &scaron;to znači da je to najstariji nalaz Homo sapiensa koji je živeo izvan Afrike.2020 - Odlukom Izvr&scaron;nog saveta UNESKO-a prostor Đerdapa je upisan na listu Unescoglobal geoparks i progla&scaron;en prvim geoparkom u Srbiji. Geoparkovi su jedinstvena, geografska područja koja se odlikuju izuzetnim geolo&scaron;kim, prirodnim i kulturnim nasleđem. Geopark Đerdap se prostire na povr&scaron;ini od 1.330 km kvadratnih, s najdužom klisurom u Evropi, preko 100 kilometara.2020 - Aja Sofija je ponovo postala džamija. Redžep Tajip Erdogan, predsednik Turske, potpisao je dekret čime je potvrđena odluka suda o poni&scaron;tavanju uredbe iz 1934. kada je Aja Sofija postala muzej. Najveličanstvenija crkva vizantijskog Konstantinopolja pretvorena je u džamiju 1453. kada su grad zauzeli Turci.

Na današnji dan, 10. jul

0 Komentari