138 - Umro je rimski car Publije Elije Hadrijan, koji je po dolasku na presto 117. uvideo da Rimsko carstvo slabi i odrekao se osvajanja, utvrdivši granice u Germaniji kao i u Britaniji. Na severnoj granici provincije Britanije, između zaliva Klid i Fort, podigao je tzv. Hadrijanov bedem koji je trebalo da štiti od upada Pikta odnosno Škota, keltskih starosedelaca. Podigao je više gradova, od kojih je najvažniji Hadrijanov grad u Trakiji, Hadrianopolis, današnje Jedrene u Turskoj. Bio je veliki poštovalac grčke kulture i pokrovitelj umetnosti.1509 - Rođen je švajcarski verski reformator francuskog porekla Žan Kalvin, osnivač protestantske hrišćanske zajednice, po njemu nazvane Kalvinisti, jedne od najvažnijih u okviru antirimokatoličke reformacije. Od rimokatoličkih progona sklonio se u Ženevu i tu je osnovao prvu protestantsko-kalvinsku versku zajednicu, a najvažnije verske ideje izložio je 1536. u delu "Ustanove hrišćanske vere". Kalvinov pristup bio je mnogo isključiviji nego Luterov i njegovi sledbenici važili su za vanredno stroge i prema sebi i prema drugima. Početkom 19. veka obrazovana je Evangelistička zajednica, u okviru koje i danas postoje Augzburški (luteranski) i Helvetski (kalvinistički) deo.1559 - Umro je francuski kralj Anri II, otac trojice kraljeva - Fransoa II, Šarl IX i Anri III. Tokom vladavine od 1547. kao izraziti rimokatolik, uz potporu supruge Katarine de Mediči, otpočeo je sistematsko proganjanje Hugenota, francuskih kalvinista, što je 1562. izazvalo verske ratove koji su 36 godina potresali Francusku.1584 - Ubijen je holandski državnik Viljem I "Ćutljivi" od Oranža, od 1579. prvi državni poglavar protestantske republike Ujedinjenih Provincija Nizozemske. U borbi protiv Španije bio je zapovednik holandske revolucionarne vojske, pošto je do 1581. Holandija bila španski posed. Sukob je imao izrazitu versku dimenziju jer je strogo katolička Španija svim sredstvima gušila holandski protestantizam. Tek 1648. Španija je priznala suverenitet Holandije. Viljema I ubio je Baltazar Žerar, prema nalogu španskog kralja Felipea II.1830 - Rođen je francuski slikar i grafičar Kamij Pisaro, jedan od glavnih predstavnika impresionizma. Slikao je pejzaže, mrtve prirode i figure, oprobao se i u bakrorezu. Znatno je uticao na neevropsko slikarstvo.1842 - Rođen je srpski političar i pravnik Gligorije Giga Geršić, profesor Velike škole u Beogradu, član Srpske kraljevske akademije. Jedan je od osnivača Narodne Radikalne stranke, u čijim je vladama tri puta bio ministar pravde. Dela: "Enciklopedija prava", "Sistem rimskog privatnog prava", "Priroda državine", "Današnje ratno pravo", "Današnje diplomatsko i konzularno pravo", "Međunarodno-pravni bilans u posleratnoj balkanskoj krizi".1851 - Umro je Luj Dager, francuski umetnik, fotograf, hemičar, pronalazač "Dagerotipije". Njegov izum omogućio je izradu prvih tipova fotografija.1856 - Rođen je srpski naučnik i pronalazač Nikola Tesla, jedan od najvećih umova u istoriji. Njegovim izumima u mnogo čemu postavljen je pravac naučno-tehničkog razvoja u 20. veku. Rođen je kao sin sveštenika Srpske crkve. Studirao je elektrotehniku, ali je nikada nije završio. Nasuprot svim velikim autoritetima njegovog vremena instistirao je na korišćenju naizmenične struje namesto jednosmerne. Pronašao je obrtno magnetno polje, indukcioni motor, generator i transformator, fenomen elektromagnetne rezonance i patentirao je niz izuma na kojima se zasniva savremena elektronika i elektrotehnika uopšte. Bez njegovih izuma savremena civilizacija imala bi potpuno drugačiji izgled. Pionir je i radio tehnike, bežične telegrafije, radara. Patentirao je oko 700 pronalazaka. Nakon što je prekinuo studije u Gracu, izvesno vreme proveo je u Budimpešti i Parizu, zatim odlazi u SAD, gde ostaje do kraja života. Povodom stogodišnjice njegovog rođenja, 1956. jedinica za merenje visokog napona dobila je Teslino ime, kojim je nazvana i jedinica jačine magnetnog polja.1871 - Rođen je francuski pisac Marsel Prust, autor dela beskrajno složene i tanane konstrukcije. Izvršio je ogroman uticaj na evropski roman 20. veka. Dela: ciklus romana "U traganju za izgubljenim vremenom" ("U Svanovom kraju", "U senci devojaka u cvetu", "Oko Germatovih", "Sodoma i Gomora", "Zatočenica", "Nestala Albertina", "Nađeno vreme"), roman "Žan Santej", polemički spis "Protiv Sent Beva".1895 - Rođen je nemački kompozitor Karl Orf, autor scenske kantate "Karmina Burana". Napisao je "Muzika za decu" namenjenu muzičkom obrazovanju dece, a kao predložak za scenska dela ("Catulli Carmina", "Antigona", "Trionfo di Afrodite") uglavnom je koristio antičke i srednjovekovne izvore.1926 - Rođen je srpski glumac Pavle Vuisić. Orson Vels ga je opisao kao: "vulkan glume, života i snage". Već u prvom filmu "Čudotvorni mač" Vojislava Nanovića 1950. nametnuo se neobično snažnom glumačkom ličnošću, koja je potom obeležila više od 100 filmova i mnoštvo TV serija i drama, poput kultne "Šešir gospodina Vujića". Filmovi: "Ko to tamo peva", "Sećaš li se Doli Bel?", "Maratonci trče počasni krug", "Hajka", "Kampo Mamula", "Dim", "Mačak pod šlemom", "Parče plavog neba", "Žeđ", "Horoskop", "Inspektor", "Sam", "Pogon B", "Kad čuješ zvona", "Događaj", "Konjuh planinom".1940 - Napadom najmanje 70 nemačkih bombardera na ciljeve u južnom Velsu, u Drugom svetskom ratu počela je bitka za Britaniju.1962 - Iz Kejp Kaneverala lansiran je američki telekomunikacioni satelit "Telstar" koji je omogućio prenos TV programa preko Atlantskog okeana.1973 - Bahamska ostrva su stekla nezavisnost u okviru Britanskog komonvelta, posle 190 godina britanske kolonijalne vladavine.1991 - Boris Jeljcin je preuzeo dužnost predsednika Rusije kao prvi šef te države koji je to postao zahvaljujući pobedi na izborima.1992 - Bivšeg panamskog diktatora Manuela Norijegu, koji je ranije bio štićenik SAD, sud u SAD je osudio na 40 godina robije, pod optužbom da je dozvolio korišćenje Paname za šverc droge.1995 - Vođu burmanske opozicije i dobitnicu Nobelove nagrade za mir Aung San Su Ći vojna hunta Burme je oslobodila iz kućnog pritvora, šest godina pošto joj je ograničila slobodu kretanja.1997 - Pripadnici elitne britanske jedinice u sastavu Snaga za stabilizaciju (SFOR) u Bosni i Hercegovini ubili su pored jednog jezera kod Banja Luke bivšeg šefa policije u Prijedoru Simu Drljaču, kojeg je Međunarodni sud u Hagu stavio na tajnu listu optuženih za ratne zločine.2000 - U Manili je poginulo najmanje 216 ljudi kad se brdo smeća, najveća deponija u glavnom gradu Filipina, pokrenuto jakom kišom, obrušilo na sirotinjsko naselje udžerica nazvano "Obećana zemlja".2003 - Umro je fiziolog Radoslav Anđus, redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti. Bio je autoritet u oblasti fiziologije u međunarodnim okvirima. Bavio se istraživačkim radom u Parizu, Londonu, Filadelfiji.2006 - Putnički avion kompanije "Pakistan internešenel erlajnz" srušio se u blizini grada Multana u centralnom Pakistanu, pri čemu je poginulo svih 45 putnika i članova posade. Avion se srušio nekoliko minuta po poletanju iz Multana, a išao je za Lahore i prestonicu Islamabad.2006 - Poginuo je čečenski terorista Šamil Basajev. On i niz drugih terorista ubijeni su, od strane ruskih snaga bezbednosti, u operaciji u Ingušetiji. Rusija ga je označila odgovornim za niz terorističkih akata u kojima je poginulo više stotina ljudi, poput napada na školu u Beslanu, pozorište "Nord-ost", otmice aviona, eksplozije u stambenim zgradama, zauzimanje bolnice u Buđanovsku, nesreću na metro stanici "Rižskaja".2006 - Poljski predsednik Leh Kačinjski imenovao je svog brata blizanca Jaroslava Kačinjskog za predsednika vlade, u pitanju je jedinstven slučaj u istoriji demokratskih društava.2007 - Umro je srpski sineasta Dragoljub Ivkov. Od 1951. amaterski se bavio filmom, s velim uspehom. Arhitekta po obrazovanju, Ivkov je profesionalno radio na filmu od 1960. Potpisao je scenografiju u više od 30 domaćih ostvarenja i koprodukcija, u delima Žike Pavlovića, Dušana Makavejeva, Kokana Rakonjca, Marka Babca, Aleksandra Petkovića. U Puli je 1967. dobio glavnu nagradu za scenografiju Pavlovićevog filma "Buđenje pacova" a 1976. Zlatnu arenu za "Čuvar plaže u zimskom periodu" Gorana Paskaljevića.2015 - Umro je Omar Šarif, egipatski glumac. Rođen 1932. u Aleksandriji, Šarif se proslavio 1962. godine ulogom u filmu "Lorens od Arabije" za koju je bio nominovan za Oskara. Najpoznatiji je po ulozi doktora Živaga u istoimenom filmu Dejvida Lina iz 1965. Ukupno, snimio je više od 60 filmova, a 2003. uručen mu je Zlatni lav u Veneciji za životno delo.2016 - Lider Islamske države u Iraku, Omar al Šišani, inače rodom Čečen, poginuo je u gradu Šarkat u borbama oko Mosula, poslednjeg grada koji je u Iraku držala takozvana Islamska država.2017 - Američki tehnički komitet ISO 639-2, sa središtem u Kongresnoj biblioteci u Vašingtonu, nije prihvatio kodifikaciju crnogorskog jezika, sa obrazloženjem da je u pitanju jedna od varijanti srpskog jezika. Isti komitet decembra iste godine opozvao je svoju odluku.2018 - Svih 12 dečaka i njihov trener spaseni su iz poplavljene pećine Tham Luang, Tajland, gde su se nalazili zatočeni više od dve sedmice. Dečaci, između 11 i 16 godina, ušli su u pećinu s 25-godišnjim fudbalskim trenerom 23. juna nakon treninga, ali su ih zarobile poplavne vode usled jakih kiša i oni su se povukli dublje u pećinu na suvo. Nakon potrage, ronilački tim ih pronašao. Tham Luang se nalazi na samom severu Tajlanda nedaleko od tromeđe s Laosom i Mjanmarom, u provinciji Čiangrai.2019 - Nakon vise dekada istraživanja tim stručnjaka obelodanio je zaključak da je lobanja pronađena u Grčkoj, u pećini Apidima, datirana na starost od 210.000 godina, što znači da je to najstariji nalaz Homo sapiensa koji je živeo izvan Afrike.2020 - Odlukom Izvršnog saveta UNESKO-a prostor Đerdapa je upisan na listu Unescoglobal geoparks i proglašen prvim geoparkom u Srbiji. Geoparkovi su jedinstvena, geografska područja koja se odlikuju izuzetnim geološkim, prirodnim i kulturnim nasleđem. Geopark Đerdap se prostire na površini od 1.330 km kvadratnih, s najdužom klisurom u Evropi, preko 100 kilometara.2020 - Aja Sofija je ponovo postala džamija. Redžep Tajip Erdogan, predsednik Turske, potpisao je dekret čime je potvrđena odluka suda o poništavanju uredbe iz 1934. kada je Aja Sofija postala muzej. Najveličanstvenija crkva vizantijskog Konstantinopolja pretvorena je u džamiju 1453. kada su grad zauzeli Turci.
10.7.2026.
0:01
Na današnji dan, 10. jul
Danas je petak, 10. jul, 191. dan 2026. Do kraja godine ima 174 dana.
Izvor: Tanjug
Podeli:
Vrati se na vest
0 Ostavite komentar