Na današnji dan, 16. mart

37 - Umro je rimski car Tiberije (Klaudije Neron Cezar Avgust) posinak Oktavijana Avgusta, koji je tokom vladavine osigurao granice Rimskog carstva bez novih osvajanja, popravio finansije i administraciju, posebno u provincijama. Prethodno se proslavio u vojnim pohodima u Germaniji, Panoniji i Dalmaciji. U starijim danima je vladao sve okrutnije, 26. se povukao na ostrvo Kapri, a u Rimu je njegov miljenik, prefekt pretorijanaca Elije Sejan zaveo krvav režim u carevo ime. U nastojanju da se dočepa prestola, Sejan je ubio carevog sina Julija Druza, posle čega je Tiberije naredio njegovo smaknuće.1521 - Portugalski moreplovac Fernando Magelan stigao je na Filipine, gde je zatim poginuo u sukobu s urođenicima. Posle tri godine plovidbe oko sveta, u &Scaron;paniju se 1522. od pet brodova vratila samo &quot;Viktorija&quot; sa 18 članova posade. Magelan je ovim putovanjem dokazao da je Zemlja okrugla.1534 - Engleska je prekinula sve veze s rimokatoličkom crkvom.1736 - Umro je italijanski kompozitor Đovani Batista Pergolezi. Komponovao je u maniru napuljske bufo-opere, dela koja odi&scaron;u vedrinom i melodikom na narodnim tradicijama. Dela: opera &quot;Služavka gospodarica&quot;, crkvena muzika &quot;Stabat mater&quot;.1751 - Rođen je američki državnik Džejms Medison, &quot;otac američkog ustava&quot; predsednik SAD od 1809. do 1817. Sa Aleksanderom Hamiltonom i Džonom Džejom napisao je &quot;Federalističke spise&quot; radi pridobijanja podr&scaron;ke za ratifikaciju ustava kojim je, umesto konfederacije, uveo čvr&scaron;ću uniju federalnih država SAD.1787 - Rođen je nemački fizičar Georg Simon Om, koji je otkrio odnos struje elektromotorne sile i otpora u električnom kolu, nazvan po njemu Omov zakon. Dao je znatan doprinos akustici, optici kristala i matematici. Jedinica za merenje električnog otpora u međunarodnom sistemu mera njemu u čast nazvana je om.1851 - &Scaron;panija je zaključila konkordat s Vatikanom prema kojem je rimokatolička vera postala jedina religija u zemlji, a crkva je stavila pod kontrolu obrazovanje i &scaron;tampu.1859 - Rođen je ruski fizičar i elektroinženjer Aleksandar Stepanovič Popov, koji je prona&scaron;ao i uspostavio prvu radiotelegrafsku vezu. Napravio je prvi radio prijemnik, pre italijanskog pronalazača Giljelma Markonija.1881 - U Beogradu je osnovana Železničko-saobraćajna &scaron;kola, sa dva odeljenja po 50 učenika. Po zavr&scaron;etku dvogodi&scaron;njeg &scaron;kolovanja, učenici su upućivani na jednogodi&scaron;nju praksu u Austriju ili Belgiju, gde su polagali praktične i stručne ispite. &Scaron;kola je prestala da radi 1884, a obnovljena je 1922. kao Državna železnička saobraćajna &scaron;kola.1912 - Rođena je Ana Be&scaron;lić, skulptor. Rodom iz Bajmoka, Bačka, Akademiju likovnih umetnosti zavr&scaron;ila je 1949. u Beogradu. Bila je saradnik majstorske radionice Tome Rosandića. Spadala je među najznačajnije srpske i jugoslovenske skulpture i pripadala generaciji vajara koji se od pedesetih izdvajaju po umetničkoj radoznalosti i modernom senzibilitetu van tradicionalnih tokova. Izvela je veliki broj spomenika i skulptura u slobodnom prostoru. Deo svojih radova poklonila je gradu Subotici.1917 - Dan posle abdikacije ruskog cara Nikolaja II, njegov brat veliki knez Mihailo, odbio je krunu, čime je posle tri veka okončana vladavina dinastije Romanov. Cara Nikolaja II, članove njegove porodice, pa i poslugu, bolj&scaron;evici su pobili u Jekaterinburgu jula 1918. Velikog kneza Mihaila bolj&scaron;evici su ubili mesec dana ranje.1925 - Umro je nemački bakteriolog August fon Vaserman, koji je 1906. uveo metodu pregleda krvi, pomoću koje je utvrđivano postojanje sifilisa. Proučavao je i strukturu ćelija, antitoksine, uzroke tuberkuloze i raka i bavio se izolacijom i identifikacijom zaraznih klica.1930 - Umro je &scaron;panski general Migel Primo de Rivera i Orbaneha, profa&scaron;istički diktator &Scaron;panije od septembra 1923. do januara 1930. Njegov režim poku&scaron;ao je da ujedini &Scaron;paniju geslom &quot;jedna zemlja, jedna vera, jedna monarhija&quot; ali nije uspeo. Podneo je ostavku pod pritiskom vojske čiju je podr&scaron;ku izgubio.1934 - U Rimu je potpisan italijansko-mađarsko-austrijski &quot;Dunavski blok&quot; kojim je podržana ekspanzionistička politika Italije i Mađarske naspram zemalja &quot;Male antante&quot; - Jugoslavije, Čehoslovačke i Rumunije.1934 - Rođen je Vlaho Orlić, jedan od najboljih domaćih vaterpolo stručnjaka. Detinjstvo je proveo u Kotoru, Italiji i Dubrovniku, a kao mladić uspe&scaron;no se bavio veslanjem. Od 1958. nalazio se u beogradskom Partizanu, kao igrač i potom trener. Smatra se najzaslužnijim za napredak tog kluba koji je sedamdesetih vladao Evropom i do danas ostao jedan od najboljih vaterpolo klubova na kontinentu. Pocetkom devedesetih učestvovao je u stvaranju uspe&scaron;nih timova Zvezde i Bečeja.1935 - Nemačka je potpuno odbacila klauzule o razoružanju predviđene Versajskim ugovorom kojim je okončan Prvi svetski rat.1941 - Rođen je Bernardo Bertoluči, italijanski filmski reditelj i scenarista. U mladosti, želeo je da se bavi književno&scaron;ću, poput oca koji je bio pesnik. Otuda je studirao na Fakultetu moderne literature u Rimu, ali nikada nije diplomirao, po&scaron;to je 1962. režirao svoj prvi film, za koji je scenario napisao Pjer Paolo Pazolini, &quot;La commare seča&quot;. Zapažen je filmom &quot;Poslednji tango u Parizu&quot; 1972, a svetsku slavu stekao je kada se 1976. pojavio film &quot;1900&quot; (&quot;Dvadeseti vek&quot;). Drugi filmovi: &quot;Konformist&quot;, &quot;Poslednji kineski car&quot;, &quot;Mali Buda&quot;, &quot;Ukradena lepota&quot;, &quot;Sanjari&quot;.1953 - Josip Broz je doputovao u Veliku Britaniju, u prvu posetu &scaron;efa jugoslovenske države jednoj zapadnoj zemlji posle Drugog svetskog rata.1962 - Lansiran je prvi sovjetski satelit iz serije &quot;Kosmos&quot;.1968 - Trupe SAD masakrirale su, u Vijetnamskom ratu, civile u selu Mi Laj, uključujući decu i žene, među kojima i brojne trudnice. Prema vijetnamskim izvorima ubijene su 504 osobe, dok Amerikanci priznaju da je bilo 347 žrtava. Taj zločin je, kada je otkriven, izazvao talas ogorčenih osuda u svetu i u američkoj javnosti.1978 - Teroristička organizacija &quot;Crvene brigade&quot; otela je u Rimu biv&scaron;eg italijanskog premijera Alda Mora. Teroristi su ga držali u zatočeni&scaron;tvu do maja 1978. kada je ubijen.1993 - U podmetnutoj eksploziji u indijskom gradu Kalkuta poginulo je 69 ljudi.1998 - Vatikan je izrazio žaljenje zbog toga &scaron;to pojedini pripadnici rimokatoličke crkve nisu učinili dovoljno da tokom Drugog svetskog rata pomognu Jevrejima izloženim nacističkom progonu, ali je odbacio zahteve da osudi ulogu koju je tokom rata i istrebljivanja, ne samo Jevreja, odigrao Pije XII.1999 - Evropska komisija podnela je kolektivnu ostavku, prvi put od osnivanja tog izvr&scaron;nog tela Evropske unije 1958. godine, na &scaron;ta je 20 evropskih komesara primorano optužbama za niz prevara, neregularnosti i rđavo upravljanje finansijama.2002 - Preminuo je srpski pozori&scaron;ni i filmski glumac Danilo Bata Stojković, koji je ostvario niz maestralnih uloga u pozori&scaron;tu i na filmu, uključujući uloge u komadima &quot;Profesionalac&quot;, &quot;Balkanski &scaron;pijun&quot;, &quot;Urnebesna tragedija&quot;, &quot;Kore&scaron;podencija&quot;. U antologiju srpskog filma spadaju njegove kreacije u filmovima &quot;Ko to tamo peva&quot;, &quot;Maratonci trče počasni krug&quot;, &quot;Balkanski &scaron;pijun&quot;, &quot;Čuvar plaže u zimskom periodu&quot;, &quot;Varljivo leto &#39;68.&quot;. Snimio je i vi&scaron;e televizijskih drama i serija. &Scaron;iroku popularnost stekao je likom Bubuleje u televizijskoj seriji &quot;Diplomci&quot; a velikog srpskih slikara Miću Popovića inspirisao je da izradi vi&scaron;e slika s likom Gvozdena.2002 - Umro je srpski istoričar književnosti Jovan Deretić, profesor novije srpske književnosti na Filolo&scaron;kom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Objavio je dvadesetak knjiga, uključujući &quot;Istoriju srpske književnosti&quot;. Ostala dela: &quot;Dositej i njegovo doba&quot;, &quot;Poetika Dositeja Obradovića&quot;, &quot;Ogledi iz narodnog pesni&scaron;tva&quot;, &quot;Srpski roman 1800-1950&quot;, &quot;Gorski vijenac Petra Petrovića Njego&scaron;a&quot;, &quot;Kompozicija Gorskog vijenca&quot;, &quot;Kratka istorija srpske književnosti&quot;, &quot;Etide iz srpske srednjevekovne književnosti&quot;, &quot;Poetika srpske književnosti&quot;, &quot;Kulturna istorija Srba&quot;.2005 - Izraelska armija predala je grad Jerihon palestinskoj upravi.2007 - Trojica bomba&scaron;a-samoubica su kamionima napunjenim hlorom u odvojenim incidentima pogodili ciljeve oko grada Faludže, usmrtiv&scaron;i najmanje osam lica, raniv&scaron;i desetine osoba i primorav&scaron;i preko 350 Iračana i vi&scaron;e američkih vojnika da potraže medicinsku pomoć zbog izloženosti &scaron;tetnim materijama.2014 - Na Krimu je održan referendum na kojem se ogromna većina glasalih opredelila za pripajanje Krima Rusiji. Skup&scaron;tina Ukrajine prethodno je najavljeni referendum proglasila nelegalnim.2019 - Razorni ciklon Idai pogodio je lučki grad Beiru u Mozambiku, kao i okolne zemlje Zimbabve i Malavi. U Mozambiku su poginule 602 osobe, a hiljade se vode kao nestale. Ukupan broj neposrednih žrtava u regionu bio je gotovo 1.300 a 2.262 osobe su nestale, uz ogromnu materijalnu &scaron;tetu.2025 - U noćnom klubu, diskoteci Puls, u Kočanima, Severna Makedonija, izbio је požar u kojem je poginulo 63 lica, a 193 su povređena.

Na današnji dan, 16. mart

0 Komentari