Na današnji dan, 4. mart

1193 &ndash; Umro je arapski državnik i vojskovođa Saladin, sultan Egipta i Sirije, osnivač dinastije Ejubida, koji je 1187. porazio krsta&scaron;e kod Hatina i osvojio veliki deo Sirije i Palestinu s Jerusalimom. Tako je posle 88 godina okončao franačku okupaciju Jerusalima, &scaron;to je izazvalo Treći krsta&scaron;ki rat. Važio je za mudrog i verski tolerantnog vladara. Saladin je do danas ostao mitska ličnost arapske istorije i kulture, iako po etničkom poreklu nije bio Arapin nego Kurd.1461 &ndash; U engleskom &quot;Ratu ruža&quot; Edvard od Jorka preuzeo je presto kao kralj Edvard IV.1678 &ndash; Rođen je italijanski kompozitor i violinski virtuoz Antonio Vivaldi. Po profesiji bio je sve&scaron;tenik u Veneciji. Tipičan je predstavnik zrelog baroka. Nije bio poznat samo kao sjajan i veoma plodan kompozitor, već je odu&scaron;evljavao savremenike i izvanrednim izvođačkim umećem. Dela: &quot;Četiri godi&scaron;nja doba&quot;, &quot;L&#39;estro armonico&quot;, &quot;Il cimento dell&#39;armonia e dell&#39;inventione&quot;, niz koncerata za violinu, flautu, fagot.1789 &ndash; U Njujorku je osnovan prvi Kongres SAD.1801 &ndash; Tomas Džeferson je postao prvi predsednik SAD inaugurisan u novom glavnom gradu Va&scaron;ingtonu.1832 &ndash; Umro je francuski orijentalista Žan Fransoa &Scaron;ampolion, osnivač egiptologije. Uspeo je 1822. da de&scaron;ifruje hijeroglife sa ploče pronađene 1799. u egipatskom mestu Re&scaron;id. To je učinio tako &scaron;to je primetio da se na ploči nalaze tri identična teksta na trima različitim jezicima, od kojih je jedan bio grčki.1852 &ndash; Umro je ruski pisac Nikolaj Vasiljevič Gogolj, otac ruske realističke proze. U romanu &quot;Taras Buljba&quot; prikazao je borbu Kozaka protiv poljskih i turskih osvajača. U zbirkama pripovedaka &quot;Večeri na sala&scaron;u kraj Dikanjke&quot;, &quot;Mirgorod&quot;, &quot;Petrogradske priče&quot;, &quot;Arabeske&quot;, delu &quot;Mrtve du&scaron;e&quot; i komedijama &quot;Revizor&quot; i &quot;Ženidba&quot; oslikao je neveselu stvarnost. Opterećen op&scaron;tim stanjem, ali i sopstvenim delom, pisao je &quot;Izabrana mesta iz prepiske sa prijateljima&quot;, poku&scaron;avajući da na mračnu sliku baci svetle tonove i stvori pozitivne junake. Pred smrt je uni&scaron;tio rukopis drugog toma &quot;Mrtvih du&scaron;a&quot;. Intimno, bio je izrazito religiozan, čak mistik, i pisao je teolo&scaron;ke tekstove, pa i tumačenja liturgije. Na osnovu Gogoljevog dela, Visarion Belinski je formulisao principe naturalne &scaron;kole ruske književnosti, a Nikolaj Černi&scaron;evski ga je smatrao osnivačem &quot;satiričnog ili tačnije rečeno kritičkog pravca ruskog realizma&quot;.1857 &ndash; Mirom u Parizu zavr&scaron;en je Britansko-persijski rat i &scaron;ah Persije morao je da prizna nezavisnost Avganistana, &scaron;to je London iskoristio da se s manje te&scaron;koća usmeri na pokoravanje te zemlje (Britancima to nije nikada u potpunosti uspelo).1865 &ndash; Rođen je Svetislav Simić, srpski diplomata, sekretar Ministarstva spoljnih poslova, nacionalni radnik, žurnalista, jedan od najzaslužnijih za organizovanje i pomoć srpskom pokretu u tada neoslobođenoj Južnoj Srbiji (danas Makedonija). Studirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu i u Petrogradu. Radio je u poslanstvima Srbije u Pri&scaron;tini i Sofiji. Osnivač i urednik listova &quot;Delo&quot; i &quot;Ustavna Srbija&quot;, kao i &quot;Srpskog književnog glasnika&quot;. Dela: &quot;Makedonsko Pitanje&quot;, &quot;Radikali i na&scaron;a nacionalna politika&quot;, &quot;Srbi i Arbanasi&quot;, &quot;Stara Srbija i Arbanasi&quot;.1913 &ndash; Rođen je američki filmski glumac Džon Garfild, koji je najče&scaron;će igrao uloge dru&scaron;tvenih autsajdera i buntovnika. Bio je veliki prijatelj socijalističke Jugoslavije i pomogao je da se SAD u Drugom svetskom ratu okrenu ka Josipu Brozu Titu i njegovom Pokretu, a pred kraj rata borio se na tlu Jugoslavije protiv nemačkih okupatora. Filmovi: &quot;Četiri žene&quot;, &quot;Huarez&quot;, &quot;Načinili su me zločincem&quot;, &quot;Morski vuk&quot;, &quot;Oni žive opasno&quot;, &quot;Po&scaron;tar uvek zvoni dva puta&quot;, &quot;Humoreska&quot;, &quot;Telo i du&scaron;a&quot;, &quot;Snaga zla&quot;, &quot;Džentlmenski sporazum&quot;, &quot;Veliki nož&quot;, &quot;Imati i nemati&quot;.1932 &ndash; Rođen je poljski pisac i novinar Ri&scaron;ard Kapu&scaron;ćinjski, verovatno najprevođeniji poljski autor, čije su knjige objavljivane na tridesetak jezika. Rođen je u Pinsku (danas Belorusija). Proslavio se reportažama o Kongu krajem pedesetih. Tokom brojnih boravaka u Africi, Južnoj Americi i Aziji, bio je svedok vi&scaron;e građanskih ratova, revolucija i svrgavanja režima. Vi&scaron;e puta bio kandidat za Nobelovu nagradu za književnost. Najpoznatije knjige: &quot;Jedan dan života&quot;, &quot;Fudbalski rat&quot;, &quot;Car&quot;, &quot;&Scaron;ahin&scaron;ah&quot;, &quot;Beležnica&quot;, &quot;Lapidarijum&quot;, &quot;Imperija&quot;, &quot;Ebonovina&quot;, &quot;Putovanja s Herodotom&quot;.1933 &ndash; Frenklin Ruzvelt je položio zakletvu kao 32. predsednik SAD i pod pritiskom ekonomske krize objavio &quot;Nju dil&quot;, čija je su&scaron;tina bilo intervenisanje države u rastrojeni privredni sistem.1941 &ndash; Jugoslovenski knez-namesnik Pavle Karađorđević, pod velikim pritiskom, sastao se u Berhtesgadenu sa vođom Trećeg rajha Adolfom Hitlerom, koji je insistirao da Beograd pristupi Trojnom paktu, a Nemačka i Italija bi navodno garantovale integritet i nezavisnost Kraljevine Jugoslavije.1941 &ndash; Britanska mornarica je u Drugom svetskom ratu napala nemačke snage na okupiranim norve&scaron;kim Lofotskim ostrvima i potopila 11 nemačkih brodova.1945 &ndash; Progoneći nemačke trupe, sovjetska Crvena armija je u Drugom svetskom ratu izbila na Baltičko more, presečav&scaron;i nemačku Pomeraniju.1952 &ndash; Kina je optužila SAD da su u Koreji počele biolo&scaron;ki rat.1954 &ndash; Umro je srpski filozof, matematičar i paleontolog Branislav Petronijević, profesor Velike &scaron;kole, potom Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. U Prvom svetskom ratu pro&scaron;ao je sa srpskom vojskom povlačenje preko Albanije. Doktorirao je filozofiju u Lajpcigu. Stvorio je originalni filozofski sistem, u koji je uz metafiziku uključio teoriju saznanja i filozofiju prirode. Pisao je na nemačkom i francuskom. Dela: &quot;Principi metafizike&quot;, &quot;Istorija novije filozofije&quot;, &quot;Univerzalna evolucija&quot;, &quot;Članci i studije&quot;, &quot;Empirijska psihologija&quot;, &quot;O vrednosti života&quot; (sa kratkom autobiografijom, objavljeno posthumno).1965 &ndash; Sirija je nacionalizovala devet naftnih kompanija, uključujući ispostave dva američka naftna koncerna.1967 &ndash; Umro je srpski pisac Vladan Desnica. Pravo i filozofiju je studirao u Zagrebu i Parizu. Direktni je potomak legendarne ličnosti srpske epike Stojana Jankovića. Njegova dela su duboko intelektualna i najče&scaron;će prikazuju psiholo&scaron;ke tipove njegove rodne Dalmacije. Dela: romani &quot;Zimsko ljetovanje&quot;, &quot;Proljeća Ivana Galeba&quot;, zbirke novela &quot;Olupine na suncu&quot;, &quot;Proljeće u Badrovcu&quot;, &quot;Tu odmah pokraj nas&quot;, zbirka stihova &quot;Slijepac na žalu&quot;.1970 &ndash; Havariju francuske podmornice &quot;Euridika&quot; u Sredozemnom moru u blizini Tulona nije preživeo niko od 57 ljudi u njoj.1977 &ndash; U snažnom zemljotresu u Rumuniji, koji je najteže pogodio glavni grad Bukure&scaron;t, poginulo je vi&scaron;e od 1.570 ljudi.1996 &ndash; Islamski terorista-samoubica ubio je u Tel Avivu 13 ljudi i ranio vi&scaron;e od 130, uključujući decu.1999 &ndash; Američki vojni sud oslobodio je krivice vojnog pilota, iako je on, kr&scaron;eći proceduru tokom leta, krilom aviona presekao sajle uspinjače u jednom italijanskom zimskom skijali&scaron;tu, usmrtiv&scaron;i 20 ljudi u gondoli.2004 &ndash; U požaru koji je zahvatio manastir Hilandar na Svetoj Gori potpuno su uni&scaron;tene renovirana gostoprimnica, igumanske prostorije, deo mona&scaron;kih kelija, Beli konak iz 17. veka, mala crkva iz 17. veka, administrativne prostorije, ali su monasi uspeli da spasu najvrednije relikvije.2008 &ndash; Umro je srpski naučnik Vladimir Bo&scaron;njaković, član SANU. Bio je profesor na Medicinskom fakultetu u Beogradu (nuklearna medicina), upravnik Laboratorije za primenu radioaktivnih izotopa u medicini i direktor Instituta za nuklearnu medicinu Kliničkog centra Srbije.2012 &ndash; U nizu eksplozija u skladi&scaron;tu municije u Brazavilu, glavnom gradu Republike Kongo (biv&scaron;i Francuski Kongo) poginule su 282 osobe, povređeno je vi&scaron;e od 2.300, a čak 14.000 ljudi ostalo je bez krova nad glavom.2015 &ndash; Preminuo je Vlada Divljan, muzičar. Divljan je bio frontmen sastava &quot;Idoli&quot; i istaknuti muzičar novog talasa. Od 1991. do 1997. godine živeo je u Sidneju, a od 1999. u Beču. Autor je niza pesama koje su obeležile jugoslovensku muzičku scenu osamdesetih. Album &quot;Odbrana i poslednji dani&quot; sastava &quot;Idoli&quot;, objavljen 1982., progla&scaron;en je najboljim albumom jugoslovenske rok i pop muzike.2020 &ndash; Umro je Perez de Kueljar, peruanski diplomata, peti po redu generalni sekretar Ujedinjenih nacija, od 1982. do 1991. Po profesiji advokat, postao je uspe&scaron;an diplomata. Izvesno vreme bio je predsednik vlade Perua, od oktobra 2000. do jula 2001.

Na današnji dan, 4. mart

1 Komentari