Na današnji dan, 11. februar

1650 - Umro je francuski filozof, matematičar i fizičar Rene Dekart, osnivač novovekovne evropske filozofije, posebno modernog racionalizma, koji je označio prekid sa sholastikom. Tvorac je novovekovne op&scaron;te metodologije i epistemologije, koje su veoma uticale na potonje naučno mi&scaron;ljenje. Takođe je jedan od tvoraca analitičke geometrije, a u matematiku je uveo promenljivu veličinu i funkciju, &scaron;to je bila prelomna tačka u razvoju matematike. Dela: &quot;Rasprava o metodi&quot;, &quot;Pravila za rukovođenje umom&quot;, &quot;Meditacije o prvoj filozofiji&quot;, &quot;Rasprava o strastima du&scaron;e&quot;, &quot;Principi filozofije&quot;, &quot;Geometrija&quot;.1847 - Rođen je američki pronalazač Tomas Alva Edison, koji je zadužio svet brojnim pronalascima, poput sijalice sa ugljenim vlaknom, fonografa (gramofon), mikrofona, fonometra. Usavr&scaron;io je i telegraf i akumulator, znatno pobolj&scaron;ao dinamo-ma&scaron;inu, prona&scaron;ao kinetoskop i prvi primenio celuloidnu filmsku traku od 35 milimetara. Sagradio je prvi filmski atelje u svetu. Registrovao je vi&scaron;e od hiljadu pronalazaka, a savremenici su ga smatrali &quot;prvim dobrotvorom čovečanstva&quot;.1868 - Umro je francuski fizičar Žan Bernar Leon Fuko. Sa Armanom Fizoom izmerio je brzinu svetlosti. Ogledom s klatnom (Fukoov eksperiment) dokazao je obrtanje Zemlje, prona&scaron;ao je žiroskop, usavr&scaron;io teleskop, otkrio vrtložno-vihorne struje u metalnim masama (Fukoove struje).1879 - Umro je francuski slikar, grafičar i vajar Onore Domije, najveći karikaturista 19. veka. Njegove duhovite, smele i zajedljive karikature, koje je uglavnom objavljivao u listu &quot;&Scaron;arivari&quot;, donele su mu i dosta nevolja - 1832. odležao je &scaron;est meseci u zatvoru zbog karikature kralja Luja Filipa. Izradio je veći broj slika socijalnog sižea.1889 - Japan je dobio ustav, kojim je određeno da zemlja ima dvodomnu skup&scaron;tinu, ali je car (mikado) zadržao izvr&scaron;nu vlast, i &scaron;to je jo&scaron; važnije, njegova tradicionalna duhovno-verska uloga ostala je neokrnjena.1901 - Umro je srpski kralj Milan Obrenović. Tokom njegove vladavine Srbija je stekla međunarodno priznanje kao nezavisna država i ponovo je postala kraljevstvo. Postao je knez 1868. posle ubistva kneza Mihaila Obrenovića. Pod pritiskom javnog mnjenja objavio je 1876. rat Turskoj, koji je 1877. neuspe&scaron;no okončan. Iste godine je pod uticajem Rusije ponovo zaratio s Turskom, ovog puta uspe&scaron;no, pa je Srbiji 1878. na Berlinskom kongresu priznata puna suverenost, kao i oslobođenje Vranjskog, Ni&scaron;kog, Pirotskog i Topličkog okruga. Zbog ruske podr&scaron;ke Bugarskoj i Sanstefanskog ugovora na &scaron;tetu Srbije, &scaron;to je poni&scaron;teno Berlinskim kongresom, oslonio se na Austro-Ugarsku, s kojom je 1881. zaključio &quot;Tajnu konvenciju&quot;. Beč je zauzvrat garantovao pomoć za &scaron;irenje Srbije ka jugu. Ispostavilo se da je sporazum sa Austrijom, iako veoma nepopularan, omogućio Srbiji vi&scaron;e decenija sveukupnog napretka i stabilnosti. Uzdigao je 1882. Srbiju na rang kraljevstva. Ugu&scaron;io je 1883. Timočku bunu koju su podigli neodgovorni ultralevičarski elementi, protiveći se reformi Vojske, a upravo vojno ustrojstvo koje je uspostavio kralj Milan dalo je sjajne rezultate tokom ratova 1912-18 (po mi&scaron;ljenju Slobodana Jovanovića). Neuspe&scaron;no je ratovao protiv Bugarske 1885. po&scaron;to je Bugarska pripajanjem Istočne Rumelije naru&scaron;ila Berlinski ugovor. Godine 1889. abdicirao je u korist maloletnog sina Aleksandra, zbog neslaganja sa ustavom iz 1888. Tokom njegove vladavine utemeljene su brojne važne institucije srpske nauke i kulture, poput Srpske kraljevske akademije. Umro je u Beču 1901. i sahranjen je u manastiru Kru&scaron;edol.1909 - Rođen je američki režiser, scenarista i producent Džozef Leo Menkevic, dobitnik dva Oskara za režiju i dva za scenario. Filmovi: &quot;Sve o Evi&quot;, &quot;Pisma trima ženama&quot;, &quot;Julije Cezar&quot;, &quot;Kleopatra&quot;, &quot;Bosonoga kontesa&quot;, &quot;Bekstvo&quot;, &quot;Ljudi će pričati&quot;, &quot;Tihi Amerikanac&quot;, &quot;Pet prstiju&quot;, &quot;Iznenada pro&scaron;log leta&quot;.1917 - Rođen je Sidni &Scaron;eldon, američki književnik, autor niza bestseler romana. &Scaron;eldon je, pre nego &scaron;to se u pedesetim godinama života posvetio pisanju romana o snažnim ženama koje pobeđuju u neprijateljskom svetu nemilosrdnih mu&scaron;karaca, osvajao nagrade za doprinos brodvejskom pozori&scaron;tu, filmu i televiziji.1919 - Fridrih Ebert je izabran za prvog predsednika Nemačke, koja je posle poraza u Prvom svetskom ratu postala republika.1920 - Rođen je egipatski kralj Faruk I poslednji monarh Egipta. Na presto je stupio 1936. ali je njegov vladarski autoritet podrila nesposobnost da spreči britansko uplitanje u unutra&scaron;nja pitanja Egipta i vojni poraz u prvom arapsko-izraelskom ratu 1948. Sa vlasti su ga 1952. zbacili pobunjeni oficiri, posle čega je prinuđen da ode u izbegli&scaron;tvo. Umro je 1965. u Rimu.1929 - Sporazumom u Lateranu između Musolinijeve Italije i Svete stolice stvorena je nezavisna papska država Vatikan, čime je re&scaron;eno tzv. Rimsko pitanje - spor italijanske države i Svete stolice nastao 1870. posle priključenja Italiji papske države i grada Rima. Vatikan se nalazi u sredi&scaron;tu grada Rima, ograđen zidinama, i zauzima 44 hektara.1945 - U Jalti na Krimu zavr&scaron;ena je konferencija vođa triju velikih sila antinacističke koalicije, na kojoj su sovjetski lider Staljin, predsednik SAD Ruzvelt i britanski premijer Čerčil uskladili vojne planove za okončanje rata protiv Nemačke i Japana i odredili nove odnose u Evropi i svetu posle rata. Trojica lidera usvojila su rezolucije o &quot;slobodnoj Evropi&quot; i dogovorila se o osnivanju Ujedinjenih nacija kao op&scaron;te međunarodne organizacije za mir i bezbednost u svetu. Kominike o podeli Nemačke na tri zone i uspostavljanju Centralnog komesarijata kao kontrolne komisije triju sila, sa sredi&scaron;tem u Berlinu, izdat je 13. februara. Re&scaron;eno je da se predloži Francuskoj da učestvuje u tome, zatim da Nemačka plati ratnu od&scaron;tetu i vrati opljačkane vrednosti, da bude sazvana konferencija svih nacija 25. aprila radi stvaranja UN i prihvaćeni su njeni osnovni principi. Donesene su i odluke o &quot;satelitima&quot; Nemačke, o pomoći okupiranim zemaljama, o poljskoj vladi i granicama, o Jugoslaviji, kojoj je preporučeno da sprovede u delo sporazum Josipa Broza i Ivana &Scaron;uba&scaron;ića za obrazovanje jedinstvene vlade. Postignut je i sporazum o stupanju Sovjetskog Saveza u rat protiv Japana, a Moskva je zauzvrat dobila nazad južni deo ostrva Sahalin, Kurilska ostrva, pravo na kori&scaron;ćenje luke u Port Arturu i na Kineskoistočnu i Južnomandžursku železnicu. Takođe je dogovoreno da Ukrajina i Belorusija dobiju posebna mesta u UN.1948 - Umro je ruski filmski režiser Sergej Mihajlovič Ejzen&scaron;tajn, jedan od najvećih teoretičara i stilista svetskog filma. Bio je arhitekta po profesiji i u početku je crtao plakate, radio kao scenograf i pozori&scaron;ni režiser, unoseći novine težio je čistim realističkim elementima i u teatru. Na filmu je počeo kao montažer 1923. Tvorac je teorije o horizontalnoj i vertikalnoj montaži i teorije asinhroniteta. Filmovima i teorijskim postavkama dao je neprocenjiv doprinos oblikovanju filmskog izražajnog jezika i izvr&scaron;io ogroman uticaj na razvoj filma. Dela: filmovi &quot;&Scaron;trajk&quot;, &quot;Oklopnjača Potemkin&quot;, &quot;Oktobar&quot;, &quot;Staro i novo&quot;, &quot;Sentimentalna romansa&quot; (snimljen u Francuskoj), &quot;Da živi Meksiko&quot;, &quot;Aleksandar Nevski&quot;, &quot;Ivan Grozni&quot;, knjige &quot;Filmsko osećanje&quot;, &quot;Filmski oblik&quot;.1953 - Umro je srpski slikar Uro&scaron; Predić, član Srpske kraljevske akademije. Jedan od najvećih srpskih slikara u istoriji. Bio je izraziti akademski realista. Slikarstvo je učio u Beču i Minhenu. Velike kompozicije iz klasične mitologije koje je izradio za dvoranu gornjeg doma u zgradi novog bečkog Rajhsrata (skup&scaron;tine) donele su mu mesto asistenta bečke likovne Akademije. Vi&scaron;e od pola veka stvarao je u rodnom Orlovatu (Banat) i u Beogradu. Portretisao je gotovo sve istaknutije ličnosti političkog i kulturnog života Srbije krajem 19. i u prvoj polovini 20. veka. Izradio je i vi&scaron;e od hiljadu ikona i niz ikonostasa. Radio je i istorijske kompozicije - &quot;Bosanski begunci&quot;, &quot;Kosovka devojka&quot;. Druga najpoznatija dela: &quot;Siroče na majčinom grobu&quot;, &quot;Vesela braća&quot;.1958 - Tunis je obavestio Francusku da njeni ratni brodovi vi&scaron;e neće moći da koriste luku Bizerta.1967 - Umro je srpski slikar Milo Milunović, član Srpske akademije nauka i umetnosti, profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu. Slikarstvo je učio u Firenci. Posle Prvog svetskog rata, u kojem je učestvovao na boji&scaron;tima u Crnoj Gori, oti&scaron;ao je na studije u Pariz u kojem je s prekidima ostao do 1932. kad je do&scaron;ao u Beograd, gde je 1937. postao profesor Umetničke akademije. Slikao je predele i mrtvu prirodu, kompozicije, figure, portrete, monumentalne freske i mozaike. Njegova dela odlikuje jasnoća kompozicije. Snažno je uticao na mlađe slikarske generacije.1970 - Japan je postao četvrta zemlja u svetu koja je lansirala ve&scaron;tački satelit.1971 - Na ceremonijama u Moskvi, Va&scaron;ingtonu i Londonu, 63 zemlje su potpisale sporazum o zabrani skladi&scaron;tenja nuklearnog oružja na dnu mora i okeana.1975 - Ubijen je predsednik Madagaskara Ričard Racimandrava, samo &scaron;est dana po&scaron;to je počeo da obavlja dužnost &scaron;efa države.1975 - Prvi put u Velikoj Britaniji &scaron;ef jedne političke partije postala je žena - za predsednika Konzervativne stranke izabrana je Margaret Tačer.1990 - Lider Afričkog nacionalnog kongresa Nelson Mandela oslobođen je posle 27 godina provedenih u južnoafričkim zatvorima.1993 - Umrla je srpska književnica Desanka Maksimović, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Zavr&scaron;ila je Filozofski fakultet u Beogradu i bila profesor u Obrenovcu, Dubrovniku i Beogradu. Dela: zbirke pesama &quot;Pesme&quot;, &quot;Zeleni vitez&quot;, &quot;Pesnik i zavičaj&quot;, &quot;Otadžbino, tu sam&quot;, &quot;Miris zemlje&quot;, &quot;Tražim pomilovanje&quot;, &quot;Nemam vi&scaron;e vremena&quot;, &quot;Pesme iz Norve&scaron;ke&quot;, &quot;Letopis Perunovih potomaka&quot;, &quot;Ničija zemlja&quot;, &quot;Slovo o ljubavi&quot;, price &quot;Ludilo srca&quot;, romani &quot;Otvoren prozor&quot;, &quot;Ne zaboraviti&quot;, dečji roman &quot;Pradevojčica&quot;, zbirka bajki i proze u stihu &quot;Ora&scaron;čići palčići&quot;, putopis &quot;Snimci iz &Scaron;vajcarske&quot;.1994 - Sletanjem na Zemlju &scaron;atla &quot;Diskaveri&quot; sa pet američkih astronauta i jednim ruskim kosmonautom, okončana je prva američko-ruska spejs &scaron;atl misija.1996 - Islamski teroristi su u Alžiru u eksploziji automobila-bombe usmrtili 17 osoba.2002 - Umro je Stojan Vujičić, srpski literata i publicista, jedna od vodećih ličnosti srpske zajednice u Mađarskoj. Rođen u Pomazu, između Budimpe&scaron;te i Sentandreje, decenijama je prikupljao starine važne za pro&scaron;lost Srba u Mađarskoj od čega je nastala postavka Srpskog pravoslavnog crkvenog muzeja u Sentandreji. Diplomirao je Slavistiku u Budimpe&scaron;ti. Bio je član antikomunističkog Petefijevog kruga. Radio je na uspostavljanju i izučavanju kulturno-istorijskih veza Srba i Mađara. Pisao je stručne i publicističke tekstove o Mihailu Vitkoviću, Jakovu Ignjatoviću, Teodoru Pavloviću, Veljku Petroviću, Todoru Manojloviću, Endre Adiju, Deže Kostolanjiju, Miklo&scaron;u Radnotiju, Petru Dobroviću, Ivanu Me&scaron;troviću. Bio je saradnik Instituta za nauku o književnost Mađarske akademije nauka, član SANU i Matice srpske, počasni profesor Univerziteta u Novom Sadu. Pokretač je lista Neven i urednik pe&scaron;tanskog časopisa Evropai uta&scaron;.2002 - Vatikan je formalizovao prisustvo u Rusiji stvaranjem četiri rimokatoličke dijeceze, ne osvrćući se na proteste Ruske pravoslavne crkve.2004 - U eksploziji automobila-bombe u regrutnom centru u Bagdadu ubijeno je najmanje 47 osoba.2006 - Američki milioner i avanturista Stiv Fosit postavio je novi svetski rekord u najdužem letenju bez zaustavljanja, preletev&scaron;i za 76 sati 42.469 kilometara, od Floride oko Zemlje u smeru istoka, pa sve do južne Engleske, dvaput preletev&scaron;i Atlantski okean.2008 - Umro je američki kongresmen Tom Lanto&scaron;, poznati lobista koji je zagovarao nezavisnost Kosova. Lanto&scaron;, predsedavajući Spoljnopolitičkog komiteta američkog Kongresa, demokrata iz Kalifornije, Kongresu je podneo vi&scaron;e rezolucija sa podr&scaron;kom separaciji Kosova. Rođen je u Budimpe&scaron;ti, u jevrejskoj porodici, i bio je jedini član Kongresa koji je preživeo holokaust. U SAD je do&scaron;ao 1947. po&scaron;to je dobio stipendiju za &scaron;kolovanje, posle čega je doktorirao ekonomiju na kalifornijskom &quot;Berkli&quot; univerzitetu i izgradio univerzitetsku karijeru. U ranijem periodu isticao se nagla&scaron;enim antikomunizmom.2013 - Zvanično je obelodanjeno, kao odgovor na poslaničko pitanje u Skup&scaron;tini Srbije, da je tokom NATO agresije 1999. na Srbiju (odnosno SRJ) ukupno stradalo 1008 pripadnika vojske i policije, pri čemu je poginuo 631 pripadnik vojske dok je 28 nestalo, poginulo je 325 policajaca a nestalo 24.2013 - Papa Benedikt XVI (Jozef Racinger) najavio je, na op&scaron;te iznenađenje, da se povlači sa papskog trona.2014 - Vlada u Pekingu i Tajvan započeli su istorijske razgovore na visokom nivou, prvi put od zavr&scaron;etka kineskog građanskog rata 1949.godine.2018 - Prilikom pada aviona ruske aviokompanije &quot;Saratov erlajnz&quot; poginula je 71 osoba, 65 putnika i &scaron;est članova posade. Letelica se sru&scaron;ila u rejonu podmoskovlja.2020 - Tedros Gebrejesus, generalni direktor Svetske zdravstvene organizacije, objavio je da je Koronavirus dobio novo, preciznije, ime KOVID-19 (COVID-19). SZO je apelovala na države da budu &quot;&scaron;to odlučnije&quot; u borbi protiv virusa KOVID-19. Gebrejesus je naglasio da epidemija koronavirusa u Kini predstavlja veoma ozbiljnu pretnju za celokupno čovečanstvo.

Na današnji dan, 11. februar

0 Komentari