Na današnji dan, 10. februar

1258 - Tamerlan je zauzeo Bagdad. Mongoli su tada razorili drevni grad i ubijeno je oko 10.000 žitelja.1755 - Umro je francuski politički mislilac &Scaron;arl Monteskje, s Volterom, Rusoom i Denijem Didroom vesnik Francuske revolucije. U alegoriji &quot;Persijska pisma&quot; naslikao je francusko dru&scaron;tvo 18. veka kao istočnjačku despotiju, a u najznačajnijem delu &quot;Duh zakona&quot; razvio je teoriju o podeli vlasti na zakonodavnu, izvr&scaron;nu i sudsku, koja je postala temelj modernih političkih koncepata.1763 - Zavr&scaron;en je Sedmogodi&scaron;nji rat, potpisivanjem mira u Parizu, prema čijim se odredbama Francuska gotovo sasvim povukla iz Indije a Velikoj Britaniji je prepustila i Kanadu i teritorije istočno od Misisipija i Floride. &Scaron;panija je dobila Luizijanu i Kubu, a Pruska je zadržala &Scaron;leziju, koju je otela od Austrije.1837 - Preminuo je ruski pisac Aleksandar Sergejevič Pu&scaron;kin, začetnik ruskog realizma i jedan od najvećih liričara svetske književnosti. Umro je od posledica ranjavanja dva dana ranije u dvoboju s jednim francuskim avanturistom. Bio je poreklom iz stare, ali osiroma&scaron;ene plemićke porodice, buntovnog duha, često na udaru cenzora, zbog čega je bio poslat u progonstvo. Dela: romani u stihovima &quot;Evgenije Onjegin&quot;, &quot;Grof Nulin&quot;, &quot;Kućica u Kolomni&quot;, drame &quot;Boris Godunov&quot;, &quot;Rusalka&quot;, prozna dela &quot;Pikova dama&quot;, &quot;Kapetanova kći&quot;, &quot;Egipatske noći&quot;, &quot;Pripovetke pokojnog Ivana Petroviča Belkina&quot;, male tragedije u stihovima &quot;Gozba za vreme kuge&quot;, &quot;Vitez-tvrdica&quot;, &quot;Kameni gost&quot;, &quot;Mocart i Salijeri&quot;, poeme &quot;Cigani&quot;, &quot;Poltava&quot;, &quot;Bronzani konjanik&quot;, &quot;Gavrilijada&quot;, &quot;Ruslan i Ljudmila&quot;, &quot;Kavkaski zarobljenik&quot;, bajke u stihovima &quot;Bajka o caru Saltanu&quot;, &quot;Bajka o ribaru i ribici&quot;, &quot;Bajka o popu i sluzi njegovom Baldi&quot;.1844 - Rođen je Avram Đukić, srpski istoriograf. Bio je &scaron;kolovani oficir i u intendantskoj službi dospeo je do čina generala austrijske vojske (Austrougarske). Služio je u Beču, Zadru, Pragu. Istoriografijom se bavio kao ljubitelj, ali veoma savesno. Proučavao je pro&scaron;lost Srba u tada&scaron;njoj Ugarskoj, odnosno dana&scaron;njoj srpskoj Vojvodini, i to najvi&scaron;e veliku seobu, istoriju &scaron;ajka&scaron;a i srpske husarske regimente, bunu 1848. zatim ustanak Pere Segedinca kao i seobe Srba u Rusiju, a sa mnogo požrtvovanja ispitivao je živote Srba austrijskih oficira. Ostavio je Matici Srpskoj u rukopisu veliki rad: &quot;Generali i pukovnici Srbi u Austro-Ugarskoj od god. 1704 do danas&quot;. Iz tog obimnog dela publikovao je jedino - &quot;Život Arona Stanisavljevića, barona von Wellenstreit&quot;. Ostali radovi: &quot;Kad su se Srbi sa patrijarhom Arsenijem III doselili u zemlje madžarske krune?&quot;, &quot;Tri pisma patrijarha Arsenija III Čarnojevića&quot;, &quot;Ustanova i spomenici Ugarskih kraljevskih &scaron;ajka&scaron;a&quot;, &quot;Ne&scaron;to za istoriju Carske i kraljevske srpske husarske regimente&quot;.1878 - Potpisivanjem konvencije u El Zanjonu okončan je ustanak protiv &scaron;panskih kolonijalnih vlasti na Kubi. Ustanak je trajao čak 10 godina.1878 - Rođen je srpski pisac Vasa Stajić, filozof, istoričar, istaknuti srpski kulturni i nacionalni radnik. Bio je predsednik Matice srpske i izdavač vi&scaron;e časopisa. Studirao je prava, a potom filozofiju u Budimpe&scaron;ti, Parizu i Lajpcigu, a diplomirao je 1902. u Budimpe&scaron;ti. Predvodio je Reformistički srpski nacionalni pokret mlade vojvođanske inteligencije. Izdavao je časopise &quot;Novi Srbin&quot; i &quot;Prosveta&quot;. Izvesno vreme bio je sekretar Matice srpske i urednik &quot;Letopisa&quot; (1921 i 1936). Napisao je preko 20 knjiga od kojih su najpoznatije &quot;Novosadske biografije&quot; i &quot;Velikokikindski di&scaron;trikt&quot;. Autor je i preko 100 naučno-stručnih rasprava. Posle Drugog svetskog rata izabran je za doživotnog predsednika Matice srpske. Objavio je vi&scaron;e knjiga arhivske građe iz istorije Novog Sada kao i monografije o Svetozaru Miletiću i Jovanu Jovanoviću Zmaju. Jedan je od osnivača, 1923. Novosadske podružnice Srpskog planinarskog dru&scaron;ta, koja 1924. postaje Planinarsko dru&scaron;tvo Fru&scaron;ka gora. Dosledno se, čitavog života, zalagao za svakovrsnu saradnju Srba i Mađara.1879 - Otvoreno je zasedanje prve bugarske skup&scaron;tine (sobranja) nakon oslobođenja te zemlje, u Velikom Trnovu, staroj srednjovekovnoj prestonici Bugarske.1890 - Rođen je ruski pisac Boris Leonidovič Pasternak, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1958. Uprkos bliskosti sa futuristima nije prihvatio njihovu revolucionarnu angažovanost. Bio je opčinjen Hristovim putem stradanja i žrtve, ali i temama prve i druge ruske revolucije. Zbirke pesama &quot;Iznad barijera&quot; i &quot;Brat moj - život&quot; donele su mu svrstavanje među klasike evropske poezije 20. veka. Najveći uspeh kod publike i književne kritike doneo mu je roman &quot;Doktor Živago&quot; objavljen u inostranstvu, posle čega su ga izbacili iz ruskog Saveza pisaca. U Sovjetskom Savezu je &quot;Doktor Živago&quot; &scaron;tampan tek 1988. Iskazao se i kao teoretičar književnosti i sjajan prevodilac &Scaron;ekspira, Getea, Petefija i gruzijskih pesnika. Njegova filozofska lirika snažno je uticala na mnoge ruske, evropske i američke pesnike. Ostala dela: roman u stihovima &quot;Spektorski&quot;, zbirke pesama i poeme &quot;Blizanac u oblacima&quot;, &quot;Teme i varijacije&quot;, &quot;Poručnik &Scaron;mit&quot;, &quot;Devetstotina peta godina&quot;, &quot;Uzvi&scaron;ena bolest&quot;, &quot;Drugo rođenje&quot;, &quot;Kad se razvedri&quot;, &quot;Umetnik&quot;, pripovetke &quot;Detinjstvo Liversove&quot;, &quot;Povest&quot;, autobiografije &quot;Za&scaron;titna povelja&quot;, &quot;Ljudi i situacije&quot;, drama &quot;Slepa lepotica&quot;.1891 - U Kapetan Mi&scaron;inom zdanju u kom je bila sme&scaron;tena Velika &scaron;kola (danas rektorat Univerziteta) u Beogradu, održana je prva, osnivačka sednica Srpskog geolo&scaron;kog dru&scaron;tva. Duhovni tvorac Dru&scaron;tva je Jovan Žujović, osnivač srpske geologije. Srpsko geolo&scaron;ko dru&scaron;tvo jedno je od najstarijih naučnih dru&scaron;tava u Srbiji.1894 - Rođen je engleski državnik i publicista Moris Harold Makmilan, premijer Velike Britanije od 1957. do 1963. Prethodno je u kabinetima konzervativaca bio državni podsekretar, ministar avijacije, stambenih pitanja, odbrane, finansija i inostranih poslova. Dela: politički spisi &quot;Srednji put&quot;, &quot;Ekonomski aspekti odbrane&quot;, memoari o Drugom svetskom ratu &quot;Vetrovi promene&quot;, &quot;Izbijanje rata&quot;, &quot;Plima sreće&quot;, &quot;Jahanje oluje&quot;.1898 - Rođen je nemački pisac Bertold Fridrih Breht, jedan od najvećih dramskih autora i teoretičara pozori&scaron;ta 20. veka. Svetsku slavu stekao je &quot;Prosjačkom operom&quot; za koju je muziku napisao nemački kompozitor Kurt Vajl koji je, kao i Breht, 1933. napustio Nemačku po dolasku nacista na vlast. Vratio se 1948. i nastanio u Istočnom Berlinu, gde je 1949. osnovao &quot;Berlinski ansambl&quot;, jedno od najčuvenijih pozori&scaron;ta u svetu. Dela: drame &quot;Uspon i pad grada Mahagonija&quot;, &quot;Izuzetak i pravilo&quot;, &quot;Sveta Jovanka iz klanica&quot;, &quot;Pu&scaron;ke Tereze Karar&quot;, &quot;Majka Hrabrost i njena deca&quot;, &quot;Život Galilejev&quot;, &quot;Dobra du&scaron;a iz Sečuana&quot;, &quot;Gazda Puntila i njegov sluga Mati&quot;, &quot;Kavkaski krug kredom&quot;, &quot;Opera za tri gro&scaron;a&quot;, &quot;Dobo&scaron;i u noći&quot;, &quot;Baal&quot;, &quot;Ranjeni Sokrat&quot;, &quot;U džungli gradova&quot;, &quot;Čovek je čovek&quot;, roman &quot;Prosjački roman&quot;, zbirke pesama &quot;Domaća postila&quot;, &quot;Svendbor&scaron;ke pesme&quot;, &quot;Bukovske elegije&quot;.1912 - Umro je engleski hirurg Džozef Lister, osnivač antiseptičke medicine, koji je 1867. prvi uveo antisepsu u hirurgiju.1918 - Umro je italijanski novinar i pacifista Ernesto Teodoro Moneta, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1907. Bio je direktor milanskog lista &quot;Il Secolo&quot; i predsednik Međunarodnog kongresa za mir u Milanu 1906. a u mladosti general&scaron;tabni oficir italijanskog revolucionara i borca za ujedinjenje Italije Đuzepea Garibaldija.1920 - Rođen je srpski glumac Milivoje Mića Tomić. U Beogradu gde je rođen, studirao je pravo a zatim na Muzičkoj akademiji - Dramski odsek. U prvim godinama Beogradskog dramskog pozori&scaron;ta, Ateljea 212 i prve samostalne pozori&scaron;ne grupe - Dramska družina A, ostvario je niz zapaženih uloga. U legendarnoj, prvoj postavci Beketovog &quot;Čekajući Godoa&quot;, Tomić je ostvario prvu veliku ulogu. Tokom vi&scaron;e od 50 godina Tomić je ostvario mno&scaron;tvo značajnih i upečatljivih uloga u pozori&scaron;tu, na filmu i televiziji i jedan je od velikana srpskog teatra i filma. Lik čika Jove Zmaja u nezaboravnoj seriji &quot;Neven&quot; Timotija Bajforda zapamtile su generacije. Uloge: &quot;Tri&quot;, &quot;Neprijatelj&quot;, &quot;Buđenje pacova&quot;, &quot;Nacionalna klasa&quot;, &quot;Majstori, Majstori&quot;, &quot;Maratonci trče počasni krug&quot;, &quot;Sala&scaron; u Malom ritu&quot;. Dobitnik je mnogobrojnih priznanja, među kojima i nagrade &quot;Pavle Vuisić&quot; za životno delo 1997.1923 - Umro je nemački fizičar Vilhelm Konrad Rendgen, koji je 1895. otkrio &quot;iks-zrake&quot;, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1901. &quot;Iks-zraci&quot;, elektromagnetski talasi dužine od milionitog do milijarditog dela santimetra njemu u čast nazvani su &quot;rendgenski zraci&quot;. Primenjuju se u medicini za dubinsko snimanje organa i za zračenja, ali po&scaron;to izazivaju &scaron;tetne promene u strukturi tkiva kroz koja prodiru, potiskuju ih druge metode lečenja i uspostavljanja dijagnoze. Koriste se i za identifikovanje hemijskih elemenata i za strukturnu analizu raznih supstanci.1927 - Rođen je Konstantin Babić srpski kompozitor i profesor na Fakultetu muzičke umetnosti u Beogradu, &scaron;ef Katedre za muzičku teoriju. Njegov obiman i priznat kompozitorski opus već decenijama je nezaobilazni deo srpske muzičke istorije. Dela: &quot;Koncertna intrada&quot;, &quot;Preludijum za simfonijski orkestar&quot;, &quot;Gudački kvartet&quot;, &quot;Burleska za violinu i klavir&quot;, &quot;Lovačka svita za me&scaron;oviti hor&quot;, &quot;Balada za ženski hor&quot;, &quot;Dečja simfonija za dečji gudački orkestar i udaraljke&quot;.1942 - Glen Miler, čuveni američki džez muzičar postao je prvi vlasnik &quot;zlatne ploče&quot; po&scaron;to je prodao milion primeraka pesme &quot;Ćattanooga&quot;.1947 - U Parizu je potpisan mirovni ugovor zemalja pobednica u Drugom svetskom ratu i Italije, Mađarske, Rumunije, Bugarske i Finske. Jugoslaviji je dodeljen grad Zadar, poluostrvo Istra i ostrva Cres, Lo&scaron;inj i Lastovo, Italiji je dat manji ustupak u zoni Gorice, a Trst i teritorija oko njega dobili su specijalni status. Ministri spoljnih poslova velikih sila utvrdili su 1946. u Njujorku status Slobodne teritorije Trsta, koja je trebalo da nastane spajanjem zone &quot;A&quot; pod okupacijom angloameričkih snaga i zone &quot;B&quot; pod jugoslovenskom vojnom upravom. Dogovoreno je da pre toga Savet bezbednosti UN postavi guvernera u dogovoru sa italijanskom i jugoslovenskom vladom, &scaron;to nikad nije učinjeno. Kriza je zavr&scaron;ena 1954. pripajanjem zone &quot;A&quot; (grad Trst) Italiji a zone &quot;B&quot; Jugoslaviji.1962 - Američki pilot Frensis Pauers, oboren 1960. dok je preletao Sovjetski Savez &scaron;pijunskim avionom tipa U-2, u Berlinu je zamenjen za sovjetskog obave&scaron;tajca Rudolfa Abela.1964 - U sudaru dva australijska ratna broda u zalivu Džervis potonuo je razarač &quot;Vojadžer&quot; i poginulo je vi&scaron;e od 80 mornara.1979 - Umro je Edvard Kardelj, dugogodi&scaron;nji funkcioner SFRJ i jedan od najbližih saradnika Josipa Broza Tita, teoretičar samoupravljanja. Važio je za intelektualnog arbitra unutar KPJ/SKJ.1996 - Kompjuter nazvan &quot;Duboko plavo&quot; u&scaron;ao je u &scaron;ahovsku istoriju pobedom nad svetskim prvakom Garijem Kasparovom.1997 - U Mostaru je do&scaron;lo do oružanog sukoba po&scaron;to su lokalni Hrvati otvorili vatru na grupu Muslimana iz istočnog dela grada koji su se zaputili u posetu groblju u zapadnom, većinski hrvatskom delu podeljenog grada. Poginulo je najmanje jedno lice a 39 je ranjeno.1998 - Umro je Moris &Scaron;uman, tvorac projekta unije evropskih država, poznate kao &quot;&Scaron;umanov plan&quot; svojevremno &scaron;ef francuske diplomatije.2004 - SAD su ponovo otvorile diplomatsko predstavni&scaron;tvo u Tripoliju u Libiji, nakon vi&scaron;egodi&scaron;nje pauze.2004 - Od eksplozije automobila-bombe u Iskandariji južno od Bagdada poginulo je najmanje 55 osoba.2004 - Francuska skup&scaron;tina zabranila je u državnim &scaron;kolama isticanje verske pripadnosti, uključujući no&scaron;enje odeće koja označava religijsko uverenje.2005 - Severna Koreja je zvanično priznala da je proizvela nuklearno oružje za samoodbranu i da se na neodređeno vreme povlači iz Ugovora o nuklearnom ne&scaron;irenju.2005 - Umro je američki pisac Artur Miler, jedan od najznačajnijih dramskih pisaca 20. veka. Najpoznatiji je po drami &quot;Smrt trgovačkog putnika&quot;, koju je napisao u 33. godini i za koju je 1949. dobio Pulicerovu nagradu. Dela: drame &quot;Svi moji sinovi&quot;, &quot;Smrt trgovačkog putnika&quot;, &quot;Ve&scaron;tice iz Salema&quot;, &quot;Pogled sa mosta&quot;, &quot;Posle pada&quot;, &quot;Događaj u Vi&scaron;iju&quot;, &quot;Cena&quot;, &quot;Slava, i razlog za&scaron;to&quot;, &quot;Stvaranje sveta i druga posla&quot;, &quot;Ravno iz raja&quot;, &quot;Nadbiskupova tavanica&quot;, &quot;Američki sat&quot;, zbirka priča &quot;Vi&scaron;e mi niste potrebni&quot;, roman &quot;Fokus&quot;, esej &quot;Dramski pisac i atomski svet&quot;.2005 - U Saudijskoj Arabiji održani su lokalni izbori, prvi u istoriji te islamske apsolutne monarhije, a pravo glasa su imali mu&scaron;karci stariji od 20 godina.2006 - Umro je francuski farmaceut i hemičar Pjer Potije, rukovodilac istraživanja koja su rezultirala proizvodnjom jednog od najkori&scaron;ćenijih antikancerogenih lekova na svetu &quot;taksotera&quot;. Su&scaron;tina njegovog istraživanja sastojala se u imitiranju prirodnog procesa sinteze u biljkama, uz pomoć kojeg one proizvode lekovite supstance.2007 - Umro je srpski romanista Slobodan Vitanović. Kao profesor Univerziteta u Beogradu, predavao je u svojstvu gostujućeg profesora francuske književnosti i na univerzitetima u Bordou, Marselju i Parizu. Bio je član Krunskog saveta princa Aleksandra Karađorđevića i član Izvr&scaron;nog saveta i potpredsednik Beogradskog centra Evropskog dru&scaron;tva kulture i potpredsednik Alijanse dru&scaron;tva Jugoslavija - Francuska.2009 - Dogodio se sudar američkog satelita Iridijum 33 i uga&scaron;enog ruskog satelita Kosmos 2251. Bio je to prvi poznati incident te vrste. Prilikom sudara, Iridijum 33 inače lansiran 1997. je jo&scaron; uvek bio aktivan satelit.2014 - Umrla je &Scaron;irli Templ, holivudska zvezda. Proslavila se 1934. ulogom u filmu &quot;Bright Eyes&quot;. Godine 1935. dobila je specijalnog Oskara kada je imala samo &scaron;est godina. Glumila je u 43 filma. Po&scaron;to se iz sveta glume povukla 1950. bila je ambasador SAD u Gani i Čehoslovačkoj.

Na današnji dan, 10. februar

0 Komentari