Ahilova peta NATO-a pod pritiskom; Država na frontu traži plan B

Premijerka Litvanije Inga Ruginijene rekla je da se ova zemlja sve više oslanja na evropske saveznike u pripremama za scenario u kojem više ne bi mogla u potpunosti da računa na prisustvo američkih trupa u odbrani od potencijalne ruske pretnje.

"Potrebne su nam i oružane snage evropskih zemalja i američke trupe. Ali nikada ne znate šta može da se dogodi. Zato apsolutni prioritet mora biti jačanje Evropske unije i razumevanje da su to evropske oružane snage, ne litvanske, ne letonske, ne španske ili nemačke", rekla je Ruginijene u razgovoru za mrežu Global Reporters Network izdavačke kuće Aksel Špringer.

Michele Ursi / Alamy / Profimedia

Litvanija je trenutno pod zaštitom NATO snaga, predvođenih nemačkom oklopnom brigadom od oko 5.000 vojnika, uz rotaciono prisustvo američkih trupa koje učestvuju u obuci i zajedničkim operacijama sa litvanskim i savezničkim snagama. 

Međutim, u Vilnjusu, kao i u većini evropskih prestonica, raste neizvesnost u vezi sa ishodom nove američke Procene rasporeda snaga (Force Posture Review), dokumenta koji određuje gde SAD raspoređuju svoje trupe, u kom broju i sa kojim zadacima.

Prethodne procene dovele su do postepenog jačanja američkog vojnog prisustva na istočnom krilu NATO-a nakon 2014. godine, kada je Rusija anektirala Krim i započela rat u Ukrajini. Hiljade američkih vojnika rotirale su se kroz Poljsku i baltičke države u okviru vežbi i mera odvraćanja.

Međutim, američka Nacionalna strategija odbrane za 2026. godinu, doneta tokom administracije Donalda Trampa, jasno stavlja do znanja da Vašington očekuje da evropski saveznici preuzmu "primarnu odgovornost" za konvencionalnu odbranu Evrope, dok bi SAD pružale samo "kritičnu, ali ograničeniju" podršku.

Takav pristup otvara mogućnost smanjenja američkog vojnog prisustva, zbog čega Litvanija sve ozbiljnije razmatra evropsku alternativu.

"Verujemo u snažan NATO, ali istovremeno moramo intenzivno da radimo na jačanju Evropske unije", poručila je Ruginijene.

Zbog sumnji u dugoročnu posvećenost Vašingtona evropskoj bezbednosti, nemačko vojno prisustvo u Litvaniji dobilo je znatno veći značaj i prerasta iz simbolične misije u snažnu borbenu formaciju.

"Jedan od naših prioriteta je stalno stacioniranje nemačke brigade", istakla je litvanska premijerka.

Kao potencijalna prva linija fronta, Litvanija pokušava da balansira između tradicionalnog oslanjanja na transatlantski savez i nove geopolitičke realnosti. 

"Potreban nam je plan B. Moramo razgovarati o tome kako da obezbedimo bezbednost Evrope i kako da donosimo odluke brže - naročito kada neko u EU ima pravo veta", zaključila je Ruginijene.