Na današnji dan, 12. novembar

1812 - Na zaleđenoj reci Berezini od ruske topovske paljbe i u jurišima kozaka poginulo je oko 25.000 vojnika razbijene armije francuskog cara Napoleona I, koja se povlačila iz Moskve. Posle debakla na Berezini, Napoleon je pobegao s malom pratnjom u Pariz uz obećanje da će podići novu armiju od 300.000 ljudi, ali je poraz u Rusiji bio početak kraja njegove imperije.1833 - Rođen je ruski kompozitor Aleksandar Porfirijevič Borodin, pripadnik neformalne muzičke grupe "Velika petorica" i utemeljivač ruske simfonijske i kamerne muzike. Po obrazovanju bio je lekar i hemičar i radio je kao univerzitetski profesor. Kao dečak svirao je flautu i klavir, kasnije i violončelo. Inspirisao se ruskom narodnom muzikom, narodnim pričama, legendama i istočnjačkim folklorom. Dela: opera "Knez Igor", simfonija br. 2 ("Bagatirska simfonija"), simfonijska slika "U srednjoj Aziji".1839 - Donet je Vojni zakon kojim je, između ostalog, određen sistem bezbednosti vojske tadašnje Kneževine Srbije. Datum donošenja ovog zakona prihvaćen je kao Dan Vojnobezbednosne agencije Vojske Srbije.1840 - Rođen je francuski vajar Ogist Roden, jedan od najvećih umetnika kraja 19. i početka 20. veka, čije je delo objedinilo romantičarski duh i moderne težnje i presudno je uticalo na evropsko vajarstvo. Skulpture: "Mislilac", "Poljubac", "Balzak", "Građani Kalea", "Vrata pakla", "Večni idol", "Proleće", "Čovek slomljenog nosa", biste, aktovi.1866 - Rođen je kineski revolucionar i državnik Sun Jat Sen, prvi predsednik Kine nakon rušenja monarhije. Borbu za stvaranje republike započeo je 1894. a 1905. osniva Saveznu ligu (Tun-men-hoj) iz koje je 1912. nastala stranka Kuomintang. Savezna liga je 1911. povela revoluciju kojom je zbačena dinastija Mandžu i proglašena republika čiji je predsednik postao Sun. Posle njegove smrti 1925. vođstvo stranke je preuzelo desno krilo Čang Kaj Šeka.1912 - Španskog predsednika vlade Hosea Kanalehasa ubio je anarhista Manuel Pardinas, koji je potom izvršio samoubistvo.1912 - Spasilačka ekipa pronašla je na Antarktiku posmrtne ostatke engleskog polarnog istraživača kapetana Roberta Skota i njegovih pratilaca. Pretpostavlja se da su on i članovi ekspedicije umrli marta 1912. pri povratku sa Južnog pola.1918 - Proglašena je prva austrijska republika, dan posle kapitulacije Nemačke u Prvom svetskom ratu i abdikacije cara Karla I, poslednjeg vladara iz kuće Habzburg.1919 - Engleski piloti Ros i Kejt Smit poleteli su iz Haunsloua kod Londona na prvi let od Britanije do Australije. U australijski grad Darvin sleteli su 13. decembra 1919.1920 - Pod pritiskom Britanije i Francuske, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca potpisala je Rapalski sporazum kojim je određeno da Istra, Julijska krajina, Zadar i ostrva Cres, Lošinj, Lastovo i Palagruža jesu italijanska teritorija. Godine 1924. Italija je anektirala i Fiume (Rijeka) do tada slobodni grad.1927 - Lav Trocki je, pod optužbom da se borio za vlast posle smrti Lenjina, isključen iz vladajuće boljševičke partije, a Staljin je postao neprikosnoveni lider Sovjetske države. Iz zemlje je proteran 1929. a 1940. je ubijen u Meksiku.1929 - Rođena je američka filmska glumica Grejs Keli, koja je posle udaje 1956. za kneza od Monaka Renijea III iz kuće Grimaldi, postala vladarka Monaka. Filmovi: "Tačno u podne", "Provincijalka" (Oskar), "Pozovi M radi ubistva", "Visoko društvo", "Dvorišni prozor".1933 - Nacional-socijalistička radnička partija Nemačke Adolfa Hitlera dobila je izbore i preuzela vlast u Nemačkoj.1937 - Japanci su okupirali kineski grad Šangaj.1941 - Sovjetska Crvena armija je u Drugom svetskom ratu zaustavila nadiranje nemačkih snaga prema Moskvi.1942 - Britanska Osma armija generala Bernarda Montgomerija ponovo je u Drugom svetskom ratu zauzela Tobruk u Libiji, zarobivši najmanje 30.000 nemačkih i italijanskih vojnika, i nastavila da preko Sahare goni razbijeni Afrički korpus nemačkog generala Ervina Romela.1942 - U bici na pacifičkom ostrvu Gvadalkanal Amerikanci su postigli prevagu nad Japancima u sklopu borbi koje su na Gvadalkanalu potrajale još mesecima, čime je njihovo napredavanje ka Australiji zaustavljeno.1944 - U fjordu Tromzo na severu Norveške saveznici su u Drugom svetskom ratu potopili "Tirpic", poslednji veliki ratni brod Nemačke.1948 - Na smrt su zbog ratnih zločina osuđeni bivši predsednik vlade general Hideki Tođo i još šest japanskih zvaničnika u Drugom svetskom ratu.1956 - U adaptiranom delu zgrade "Borbe" (izvorno zgrada lista "Vreme") beogradsko pozorište "Atelje 212" počelo je s radom, izvođenjem Geteovog "Fausta" u režiji Mire Trailović.1956 - Novi mađarski lider Janoš Kadar odbio je ulazak posmatrača Ujedinjenih nacija u Mađarsku.1961 - Rođena je rumunska gimnastičarka Nađa Komaneči, koja je za izvođenje jedne vežbe na Olimpijskim igrama u Montrealu 1976. prva u istoriji gimnastike, dobila najvišu moguću ocenu 10.1969 - Ruski pisac Aleksandar Solženjicin izbačen je iz Saveza sovjetskih pisaca, s obrazloženjem da je njegovo ponašanje "antidruštveno".1970 - Snažan ciklon i visoki talasi usmrtili su najmanje 200.000 osoba u Istočnom Pakistanu, sadašnjem Bangladešu.1974 - Zbog politike aparthejda, Južna Afrika je suspendovana iz Generalne skupštine UN.1977 - U zatvorskoj ćeliji je izvršila samoubistvo Ingrid Šubert, pripadnica zapadnonemačke komunističke terorističke grupe "Bader-Majnhof".1981 - Američki spejs-šatl "Kolumbija" je drugi put poleteo u orbitu oko Zemlje, postavši prvo svemirsko vozilo koje je upotrebljeno više od jednom.1982 - Jurij Andropov izabran je za generalnog sekretara Centralnog Komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza, dan posle smrti Leonida Brežnjeva.1989 - Umrla je španska revolucionarka Dolores Ibaruri, nazvana La Pasionarija, predsednica Komunističke partije Španije, jedno od najslavnijih imena Španskog građanskog rata. Pripisana joj je parola "No pasaran" (neće proći) - parola koja je nastala prilikom napada frankista na Madrid. Posle pada Republike provela je 38 godina u inostranstvu, najviše u Sovjetskom Savezu. Vratila se u svoju zemlju 1977. i postala članica kortesa (španska skupština).1990 - Princ Akihito krunisan je za cara (mikado) Japana.1991 - U Istočnom Timoru je došlo do sukoba indonežanske vojske i pobunjenika, separatista, pri čemu je bilo desetine žrtava. Do 1951. Istočni Timor bio je portugalska kolonija, potom prekomorska provincija kojoj je bivša metropola 1973. dala autonomiju, a 1974. pravo na samoopredeljenje, što je potvrdila i Generalna skupština OUN. Indonezija je Istočni Timor pripojila u decembru 1975. a nezavisnost mu je priznata 2002.1995 - U Erdutu i Zagrebu potpisan je sporazum o Sremsko-baranjskoj oblasti, kojim je predviđen jednogodišnji prelazni period pod međunarodnom upravom.1996 - U sudaru, iznad Indije, dva putnička aviona iz Saudi Arabije i Kazahstana poginulo je 349 osoba.1999 - U zemljotresu u Turskoj, sa epicentrom kod grada Dušče 170 kilometara istočno od Istanbula, poginulo je najmanje 550 lica.1999 - Na području planine Bajgora, 12 kilometara severoistočno od Kosovske Mitrovice, srušio se avion Svetskog programa UN za hranu tipa "ATR-42" pri čemu su stradale 24 osobe.2001 - Avion kompanije "Ameriken erlajnz" tipa "Erbas A 300" sa 260 putnika i članova posade srušio se neposredno posle poletanja na njujoršku četvrt Kvins, što nije preživeo niko u letelici, a poginulo je i pet ljudi u razorenim kućama.2003 - U samoubilačkom napadu islamskih terorista u Nasiriji na jugu Iraka, u eksploziji kamiona ispred baze italijanske vojne policije poginulo je 19 Italijana i devet Iračana.2006 - Bombaš samoubica ubio je 35 a ranio 58 ljudi u regrutnom centru iračke policije u Bagdadu. Napadač je opasan eksplozivom uspeo da uđe u regrutni centar iračke policije a zatim je aktivirao eksploziv.2007 - Umro je američki pisac Ajra Levin, autor čuvenog romana "Rozmarina beba". Levin je bio pisac trilera i horor priča a pisao je i za televiziju i Brodvej. Na osnovu njegovih knjiga snimljeno je više filmova kao što su "Rozmarina beba" sa Miom Farou, "Momci iz Brazila" sa Gregorijem Pekom i Lorensom Olivijeom i "Sliver" sa Šeron Stoun i Tomom Berindžerom u glavnim ulogama.2013 - Evropski sud za ljudska prava osudio je Tursku zbog bombardovanja dva kurdska sela 1994. godine i ubistva 33 osobe, i naložio plaćanje odštete.2014 - Na kometu 67P/Čurjumov-Gerasimenko, uspešno se spustio robot laboratorija "File". Visokorizično spuštanje na kometu plod je 10-godišnjih priprema i istorijski je presedan u svemirskom istraživanju.2015 - Babatunde Osotimehin, izvršni direktor Fonda Ujedinjenih nacija za stanovništvo, zvanično je saopštio da je smrtnost žena zbog problema vezanih za trućnoću opala za gotovo 50 procenata tokom prethodnih 25 godina, u skladu s tzv. Milenijumskim ciljevima UN. Ipak, naglašeno je da, iako ogroman, napredak nije ujednačen, odnosno da se 99 odsto tragičnih ishoda dešava u zemljama u razvoju.2017 - U razornom zemljotresu magnitude 7,3 sa epicentrom tridesetak kilometara jugozapadno od Haladže, u pograničnom području Iraka i Irana, poginulo je 630 osoba, a 8.100 je povređeno, dok je približno 70.000 ostalo bez krova nad glavom.2019 - Preminuo je Zoran Hristić, srpski kompozitor. Rođen u Beogradu, studirao je na konzervatorijumu "Đuzepe Verdi" u Milanu i Muzičkoj akademiji u Beogradu. Stvarao je solistička, kamerna, vokalno-instrumentalna dela, balete, muziku za pozorište, film i televiziju, kao i radiofonska ostvarenja. Dobitnik je dve Sterijine nagrade za scensku i dve Zlatne arene za filmsku muziku, kao i nagrade za životno delo Mali princ. Bio je umetnički direktor i selektor festivala Bemus i Mokranjčevi dani i urednik Muzičke redakcije RTS-a.2020 - Umro je Džeri Rolings, bivši predsednik Gane. Po profesiji vojni pilot, prvobitno je na čelo te zemlje došao vojnim udarom 1979. koji je zbog stanja u zemlji ponovio i 1981. U dva navrata je biran za predsednika Gane i veruje se da je pomogao stabilizaciji demokratskih institucija te zemlje. Bio je predstavnik Afričke unije u Somaliji.

Na današnji dan, 12. novembar

0 Komentari

Najnovije

Novi Beograd srušio Jadran za prvu pobedu u Ligi šampiona

Čuka dobila novog trenera

Spremaju se direktni pregovori?

Preokret Svitoline na WTA finalnom turniru – u igri za polufinale

Tramp diže tenzije: "Nismo mi započeli rat"; "Oni ratuju protiv nas još od 1979"

Na današnji dan, 12. novembar

0 Komentari

B92 na društvenim mrežama

Najnovije

Novi Beograd srušio Jadran za prvu pobedu u Ligi šampiona

Čuka dobila novog trenera

Spremaju se direktni pregovori?

Preokret Svitoline na WTA finalnom turniru – u igri za polufinale

Tramp diže tenzije: "Nismo mi započeli rat"; "Oni ratuju protiv nas još od 1979"