Na današnji dan, 6. oktobar

1014 - Nakon katastrofe njegove vojske, umro je Samuilo, slovenski vladar, koji je 976. podigao ustanak protiv Vizantije i osnovao državu, sa sredi&scaron;tem u Ohridu, koja je u najvećem obimu obuhvatala teritorije između Dunava, Korintskog zaliva, Jadranskog i Crnog mora. Svega nekoliko godina posle njegove smrti ta država je prestala da postoji.1536 - Engleski verski reformator i prevodilac Biblije Vilijam Tindejl spaljen je na lomači kao jeretik, prema naređenju kralja Henrija VIII.1767 - Rođen je haićanski državnik Henri Kristof, doveden sa Grenade kao rob na Haiti, gde se krajem 18. veka priključio pobuni protiv Francuza. Posle dvorskog puča 1806. u kojem je učestvovao, i ubistva cara Žan Žaka Desalina, takođe biv&scaron;eg roba, postao je 1807. predsednik Haitija, a 1811. proglasio se carem.1773 - Rođen je francuski kralj Luj Filip, poznat kao &quot;kralj građanin&quot; koji je vladao od 1830. do 1848. Zbačen je sa prestola u Februarskoj revoluciji 1848. kada je progla&scaron;ena republika a 1850. je umro.1846 - Rođen je američki inženjer Džordž Vestinghaus, pronalazač vazdu&scaron;ne kočnice za lokomotive i tramvaje. Razvio je i sistem železničkih signala i izgradio turbine za hidroelektranu na Nijagarinim vodopadima, za koju je projekat izradio Nikola Tesla. Sa te elektrane obezbeđen je prenos električne energije na daljinu zahvaljujući primeni Teslinog modela obrtnih magnetnih polja (naizmenične struje). Osnovao je 1886. &quot;Vestinghaus elektrik korporej&scaron;n&quot;.1887 - Rođen je arhitekta i teoretičar &scaron;vajcarskog porekla &Scaron;arl Eduar Žanre, poznat kao Le Korbizje, jedan od najznačajnijih arhitekata 20. veka. Novim materijalima (armirani beton, staklo, gvožđe) i građevinskim metodama radikalno je prekinuo tradicionalni način gradnje, a njegova teorija funkcionalizma, oživotvorena je nizom objekata poput stambenih blokova u Marselju i Nantu, zgrade skup&scaron;tine u Čandigaru, &scaron;vajcarskog paviljona u Parizu, ministarstva prosvete u Rio de Žaneiru. Dela: &quot;Ka jednoj arhitekturi&quot;, &quot;Preciziranja&quot;, &quot;Modulor&quot;.1891 - Umro je irski politički vođa i nacionalni borac za autonomiju Čarls Stjuart Parnel, koji je uveo nove metode u borbi protiv Engleza. Postav&scaron;i 1875. član britanskog parlamenta, otpočeo je opstrukciju u zakonodavnom telu uz istovremenu blokadu na terenu. Zatvoren je 1881. ali je i iz zatvora upravljao borbom irskih nacionalista.1892 - Umro je engleski pisac Alfred Tenison, majstor forme, poeta neobične melodičnosti. Tenisonovo obimno i raznovrsno delo izražava duh i raspoloženje njegovog vremena: filozofske i verske sumnje izazvane evolucionističkim učenjima kao i sklonost demokratskom poretku. Dela: poeme &quot;Kraljevske slike&quot;, &quot;Princeza&quot;, elegija &quot;In memoriam&quot;, mno&scaron;tvo lirskih pesama.1894 - Rođen je srpski pisac Momčilo Nastasijević, jedna od najsnažnijih pesničkih ličnosti srpske literature između dva svetska rata i preteča moderne srpske drame. Krasio ga je specifičan stil i izuzetna jezička invencija. Zavr&scaron;io je Filozofski fakultet u Beogradu i do smrti 1938. bio profesor gimnazije. Pisao je lirske pesme, drame i pripovetke sa starosrpskim motivima. Dela: pesme &quot;Lirski krugovi&quot;, pripovetke &quot;Iz tamnog vilajeta&quot;, libreto &quot;Međulu&scaron;ko blago&quot;, drame &quot;Kod večne slavine&quot;, &quot;Nedozvani&quot;, &quot;Gazda-Mladenova kći&quot;.1903 - Rođen je irski fizičar Ernest Tomas Sinton Volton, jedan od pionira nuklearne fizike, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1951. S Džonom Daglasom Kokroftom, s kojim je podelio Nobelovu nagradu, razvio je 1929. prvi atomski akcelerator.1914 - Rođen je norve&scaron;ki etnolog i istraživač Tor Hejerdal, koji je 1947. predvodio &scaron;estočlanu ekspediciju &quot;Kon-Tiki&quot; preploviv&scaron;i splavom oko 9.000 kilometara između Perua i pacifičkog ostrva Tuamotu blizu Tahitija. Time je dokazao da su drevni narodi mogli da plove iz Južne Amerike do polinežanskih ostrva. Brodom napravljenim od papirusa 13 godina kasnije je preplovio Atlantski okean od Maroka do Barbadosa, pokazav&scaron;i da nije nemoguće da je postojao dodir starih Egipćana s predkolumbovskim civilizacijama u Americi.1927 - U filmu &quot;Pevač džeza&quot; s glumcem Alom Džonsonom, koji je premijerno prikazan u Njujorku, prvi put se čuo glas glumca, &scaron;to je označilo početak ere zvučnog filma.1930 - Rođen je sirijski državnik i general Hafez al Asad, koji je na vlast do&scaron;ao u novembru 1970. udarom vojnog krila Arapske socijalističke partije BAAS. Predsednik Sirije postao je 1971.1937 - Dru&scaron;tvo naroda je osudilo agresiju Japana na Kinu, ali to nije imalo nikakve praktične posledice za agresora.1972 - Najmanje 208 lica poginulo je a vi&scaron;e od 1.000 je povređeno u železničkoj nesreći kod meksičkog grada Saltiljo.1973 - Napadom Egipta i Sirije na izraelske položaje na istočnoj obali Sueca i na Golanskoj visoravni izbio je &quot;Jom Kipur&quot; rat, četvrti vojni sukob Izraela i Arapa, okončan 22. oktobra rezolucijom Saveta bezbednosti UN o prekidu vatre.1976 - Vojna hunta u Tajlandu sru&scaron;ila je vladu Senija Pramoda a u sukobima na univerzitetu, između studenata i vojske, do&scaron;lo je do krvoprolića.1981 - Na vojnoj paradi u Kairu islamski teroristi ubili su egipatskog državnika Anvara el Sadata, predsednika Egipta od oktobra 1970. ogorčeni njegovom odlukom da sklopi mir sa Izraelom.1989 - Umrla je američka filmska glumica Bet Dejvis, koja je snimila vi&scaron;e od 80 filmova i ostvarila niz velikih dramskih uloga. Filmovi: &quot;Opasna&quot; (Oskar), &quot;Džezabel&quot; (Oskar), &quot;Male lisice&quot;, &quot;Elizabeta i Eseks&quot;, &quot;Huarez&quot;, &quot;&Scaron;ta se dogodilo sa Bebi Džejn&quot;, &quot;Sve o Evi&quot;, &quot;Svadbeni ručak&quot;.1989 - Tajfun &quot;Anđela&quot; usmrtio je najmanje 108 ljudi na filipinskom ostrvu Luzon.1990 - Umrla je prva žena ratni pilot kod nas Marija Draženović-Đorđević, koja je u sastavu 113. lovačkog puka učestvovala u Drugom svetskom ratu u borbama na Sremskom frontu 1945. Letački ispit položila je 1939. sa samo 15 godina.1991 - Indonežanski vojni avion udario je u Džakarti u zgradu vlade usmrtiv&scaron;i 102 i povrediv&scaron;i vi&scaron;e od 5.000 ljudi.1992 - Savet bezbednosti UN Rezolucijom 780 osnovao je Komisiju za ispitivanje ratnih zločina u prethodnoj Jugoslaviji, sastavljenu od međunarodnih eksperata.1994 - Pro&scaron;av&scaron;i kroz demilitarizovanu zonu pod kontrolom mirovnih snaga UN u blizini Sarajeva, snage sarajevske muslimanske vlade ubile su četiri medicinske sestre i 16 srpskih vojnika.2000 - Slobodan Milo&scaron;ević, do tada predsednik SRJ, čestitao je pobedu novoizabranom predsedniku SRJ Vojislavu Ko&scaron;tunici.2004 - Kambodžanski kralj Norodom Sihanuk abdicirao je u korist sina Nordoma Sihamonia. Sihanuk je na presto stupio 1941. a 1954. proglasio je nezavisnost Kambodže od Francuske. Do tada Kambodža je bila sastavni deo Francuske Indokine, s Laosom i Vijetnamom. Osnovao je stranku Sargkum koja je 1955. i 1958. dobila izbore. Posle očeve smrti vratio se 1960. na presto a 1970. zbacio ga je general Lon Nol, u državnom udaru izvedenom pod uticajem SAD. Za predsednika Kampućije, kako su Kambodžu preimenovali &quot;Crveni Kmeri&quot; izabran je 1975. ali je napustio zemlju već 1976. &quot;Crveni Kmeri&quot; su zbačeni vojnom intervencijom Vijetnama krajem 1978. a on je 1982. postao predsednik antivijetnamske koalicione vlade. Posle niza burnih političkih promena, 1993. ponovo je postao kralj Kambodže.2007 - Umro je Laza Ristovski, muzičar i kompozitor. Svirao je u grupama &quot;Smak&quot; i &quot;Bijelo dugme&quot; i predstavnik je generacije koja je obeležila rok scenu negda&scaron;nje Jugoslavije.

Na današnji dan, 6. oktobar

0 Komentari

Najnovije