Na današnji dan, 16. avgust

1717 - U bici kod Beograda u Austrijsko-turskom ratu, u kojoj se na strani Austrijanaca borilo i 6.000 Srba sa teritorije današnje Vojvodine, austrijski feldmašal Eugen Savojski naneo je težak poraz Turcima i zauzeo Beograd, izbacivši Turke i iz severne Srbije. Austriji je Požarevačkim mirom zaključenim 1718. pripala Srbija severno od Zapadne Morave, Banat i jugoistok Srema.1832 - Rođen je nemački psiholog, filozof i lingvista Vilhelm Vunt, osnivač eksperimentalne psihologije, profesor na univerzitetima u Hajdelbergu, Cirihu i Lajpcigu. Definisao je psihologiju kao "nauku o unutrašnjem i neposrednom iskustvu" i zasnovao je psihološka istraživanja i eksperimente kao "čistu opservaciju". Osnovao je prvi moderni institut za psihologiju i eksperimentalnu laboratoriju. Njegov učenik bio je i srpski psiholog Ljubomir Nedić, pisac prvog našeg univerzitetskog udžbenika psihologije. Dela: "Principi fiziološke psihologije", "Uvod u psihologiju", "Psihologija naroda".1845 - Rođen je francuski fizičar Gabrijel Lipman, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1908. koji je pronašao proces fotografisanja u prirodnim bojama. Konstruisao je i apilarni elektrometar i zasnovao princip o održanju elektriciteta.1878 - Rođen je srpski kompozitor i muzički pisac Isidor Bajić. Muziku je studirao kod Keslera u Budimpešti. Bio je nastavnik u Srpskoj gimnaziji, horovođa i organizator muzičkog života u Novom Sadu, autor vokalnih i klavirskih dela i scenske muzike. Posebnu pažnju je posvetio obradi dela utemeljenih na srpskim narodnim motivima, a bavio se i teorijom muzike. U Novom Sadu je 1903. pokrenuo "Srpski muzički list" i "Srpsku muzičku biblioteku" u kojoj je pretežno objavljivao kompozicije savremenih autora. Osnovao je Muzičku školu 1909. i jedan je od pokretača Saveza srpskih pevačkih društava. Dela: opera "Knez Ivo od Semberije", "Srpska rapsodija", zbirka solo pesama "Pesme ljubavi", horske pesme "Sokoli", "Ej, ko ti kupi", "Zračak viri", "Iz srpske gradine", autor je i pesme "Jesen stiže dunjo moja".1888 - Rođen je britanski pukovnik Tomas Edvard Lorens, poznat kao Lorens od Arabije, arheolog, istraživač, pisac i oficir. Istakao se u borbama na Bliskom istoku tokom Prvog svetskog rata, kao britanski oficir, kad je okupio Arape, neprijateljski raspoložene prema Turskoj. Pošao je iz tada turskog Hedžasa, danas Saudi Arabija, prema severu (danas Jordan, Sirija) i bitno je uticao na formiranje tih država, uključujući Irak, u prvo vreme kao mandatnih teritorija, kao i na ustoličenje dinastije Hašemita. Spretno koristeći želju Arapa da se oslobode Turske, ostvario je ciljeve britanske kolonijalne politike. Napisao je sećanja: "Sedam stubova mudrosti", na srpskom objavljena kao: "Ustanak u pustinji".1913 - Rođen je izraelski državnik Menahem Begin, predsednik vlade Izraela od 1977. do 1983, prvi izraelski državnik koji je potpisao ugovor sa nekom arapskom zemljom. Posle razgovora u Kemp Dejvidu sa egipatskim predsednikom Anvarom el Sadatom i predsednikom SAD Džimijem Karterom, potpisao je 1977. u Vašingtonu mirovni ugovor sa Egiptom i sa Sadatom je 1978. podelio Nobelovu nagradu za mir. U tek osnovanoj državi Izrael formirao je 1948. pokret "Herut" (sloboda), koji je kasnije prerastao u političku partiju "Likud" (jedinstvo). Ubrzo je postao član Kneseta (skupština) a u vladu je ušao 1967. Važio je za "čoveka najtvrđe linije koji je ipak imao viziju za kompromis". Dela: "Pobuna", "Lična sećanja komandanta Irgun Cevai Leumija", "Bele noći", "U podzemlju".1919 - Obrazovana je vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca pod predsedništvom prvaka Demokratske stranke Ljube Davidovića. Ta vlada je donela uredbe kojima je uvedeno osmočasovno radno vreme kao i osiguranje radnika u slučaju bolesti i nesreće.1921 - Umro je kralj Petar I Karađorđević, poznat i kao kralj Oslobodilac, vladar Srbije od 1903. do 1918. i potom Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca do smrti 1921. Tokom njegove uprave ojačane su političke i kulturne veze s južnoslovenskim narodima a Srbija je doživljavana kao svojevrsni južnoslovesnki Pijemont. Pored razvoja parlamentarizma, njegova vladavina obeležena je i samovoljom grupe oficira zaverenika iz 1903. pripadnika "Crne ruke". Posle zbacivanja s prestola 1858. njegovog oca kneza Aleksandra Karađorđevića, živeo je u inostranstvu i završio je Vojnu akademiju Sen Sir i višu Vojnu akademiju u Mecu. Učestovao je kao dobrovoljac u Legiji stranaca u Francusko-pruskom ratu 1870/1871. kada je zbog ispoljene hrabrosti odlikovan Ordenom Legije časti, postavši jedini evropski vladalac koji je to odličje zaslužio na bojnom polju.1937 - Rođen je Abu Daud, palestinski ekstremista, glavni organizator napada na Olimpijskim igrama u Minhenu 1972. kada je ubijeno 11 izraelskih sportista. Daud je bio vođa "Crnog septembra", militantne grupe Fataha, poznate po nizu terorističkih akcija.1944 - Na ostrvu Vis u Drugom svetskom ratu nastavljeni su pregovori Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije i izbegličke jugoslovenske kraljevske vlade, koja se obavezala da Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije usmeri svu savezničku pomoć, raspusti oružane snage u inostranstvu i javno se odrekne Draže Mihailovića i njegovog Pokreta. Pristala je i da u sastav NOVJ bude uključena ratna mornarica Kraljevine Jugoslavije koja se nalazila na Malti pod upravom savezničkih snaga.1953 - U Iranu je pokušan državni udar i šah Mohamed Reza Pahlavi pobegao je iz zemlje, ali je posle tri dana predsednik vlade Mohamed Mosadek srušen, a šah se vratio na presto uz angloameričku pomoć. Mosadek je imao nameru da nacionalizuje imovinu stranih naftnih kompanija, pa je Zapad organizovao njegovo obaranje.1956 - Umro je američki filmski glumac mađarskog porekla Bela Blaško, poznat kao Bela Lugoši, tumač niza uloga Drakule u horor filmovima, ali se iskazao i kao vrstan komičar. Filmovi: "Trinaesta stolica", "Drakula", "Ubistvo u ulici Morž", "Poljubac smrti", "Ostrvo izgubljenih duša", "Crna mačka", "Znak vampira", "Drakulina kći", "Frankeštajnov sin", "Gorila", "Invazija kradljivaca leševa".1960 - Kipar je stekao nezavisnost, sa arhiepiskopom Makariosom III kao predsednikom republike. Ostrvo Kipar Britanija je okupirala 1878. odlukom Berlinskog kongresa.1973 - Umro je američki mikrobiolog Selman Ejbraham Vaksman, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1952. Nagradu je dobio za pronalak streptomicina, prvog antibiotika koji uspešno suzbija tuberkulozu. Pronašao je i neomicin. Napisao je autobiografiju "Moj život sa mikrobima".1984 - Umro je srpski književnik Dušan Radović, dečji pisac i novinar. Radio je u listovima "Zmaj", "Pionir", "Kekec" i "Poletarac" i bio urednik dečjih redakcija Radija i Televizije Beograd. U široj javnosti je posebno upamćen po radio emisiji Studija B "Beograde, dobro jutro", kojom je od 1976. osam godina budio Beograđane obiljem satiričnih dosetki i duhovitih komentara, obeleženih svojevrsnom mudrošću. 1991 - Umro je italijanski filmski režiser Luiđi Campa, pripadnik prve generacije neorealističkog pravca, autor više desetina filmova, najviše zakupljen moralnim problemima. Filmovi: "Živeti u miru", "Teške godine", "Lake godine", "Proces u gradu", "Rimljanika", "Amerikanac na odmoru".1994 - Uprkos optužbama za izborne manipulacije, Hoakin Balager je sedmi put stupio na dužnost predsednika Dominikanske Republike.1995 - Na referendumu odloženom dva dana zbog uragana, građani Bermuda su većinom glasali da ostanu britanska teritorija.1999 - Najmanje 104 Roma iz Smedereva, Beograda, Pančeva i Gnjilana, među kojima dosta dece, udavilo se pošto je u Jadranskom moru, 28 nautičkih milja od obale SRJ, potonuo brodić kojim su pokušali da ilegalno uđu u Italiju.2003 - Umro je bivši diktator Ugande Idi Amin Dada, jedan od najbrutalnijih vlastodržaca u istoriji. Kao načelnik Generalštaba vojske Ugande vlast je prigrabio 1971. vojnim pučem kojim je zbacio Miltona Obotea, u trenutku dok se šef države nalazio u inostranstvu. Tokom njegove vladavine tom centralnoafričkom zemljom masakrirano je možda čak i pola miliona ljudi, pretežno iz manjinskih etničkih zajednica. Aminova strahovlada okončana je aprila 1979. iznenađujuće efikasnom vojnom intervencijom Tanzanije.2005 - Umro je ruski košarkaški trener Aleksandar Gomeljski, pod čijim je vođstvom reprezentacija Sovjetskog Saveza osvajala titule prvaka sveta 1967. i 1982. olimpijskog šampiona 1988. i prvaka Evrope 1959, 1961, 1963, 1965, 1967, 1969, 1979. i 1981. 2005 - Rožea Šuca, 90-godišnjeg osnivača hrišćanske ekumenske zajednice u francuskom selu Teze, nožem je za vreme službe u crkvi usmrtila jedna mentalno obolela Rumunka. Šuc, poznat kao brat Rože, osnovao je zajednicu u Tezeu za vreme Drugog svetskog rata da bi obezbedio utočište pripadnicima svih hrišćanskih grupacija.2006 - Umro je bivši paragvajski diktator Alfredo Štresner. Sin nemačkog imigranta i paragvajske seljanke, vladao je 35 godina, od 1954. kada je došao na vlast državnim udarom, do svrgavanja vojnim pučem 1989. Paragvaj je pod Štresnerom bio vodeće utočište nacista, uključujući i ustaše, kao i svrgnutih diktatora iz Latinske Amerike, poput Anastasija Somoze iz Nikaragve. Umro je u emigraciji, u Braziliji.2008 - Srpski plivač Milorad Čavić osvojio je srebrnu medalju na 29. Olimpijskim igrama u Pekingu u trci na 100 m delfin stilom, vremenom od 50,59 sekundi, čime je postignut novi evropski rekord.2018 - Preminula je Areta Frenklin, američka pevačica. Vrhunac karijere dostigla je krajem 60-ih 20. veka pesmama "Respect" i "Ćain of fools". Nazivana je kraljicom soula zbog izuzetnih glasovnih mogućnosti, raspona četiri oktave. Dobitnik je 18 Gremija, uključujući za životno delo, kao i Nacionalnog ordena za umetnost, Predsedničkog ordena slobode. Pripadnica je Kuće slavnih.2019 - Umro je Piter Fonda, glumac. Za ulogu u filmu "Goli u sedlu" bio je nominovan za Oskara, a docnije i za ulogu veterana iz Vijetnama, pčelara, u filmu "Ulijevo zlato".2020 - U Dolini smrti, Kalifornija, SAD, izmerena je rekordno visoka temperature od čak 54,4 stepena Celzijusa. Pustinjska Dolina smrti nalazi se na istoku Kalifornije, nedaleko od granice s Nevadom.2021 - Preminuo je Jaroslav Pap, fotoreporter. Rođen u Laliću, nedaleko od Odžaka, zapadna Bačka, srednju školu pohađao je u Novom Sadu, i vrlo mlad posvetio se fotografiji. Profesionalno, kao fotoreporter radi od 1984. u prvo vreme u novosadskom Dnevniku, potom u agenciji Tanjug i u Radio televiziji Vojvodine. Pokrivao je najrazličitije događaje, političke, ratna zbivanja, ali njegovo opredeljenje bila je priroda. Samostalno je izlagao više od 60 puta. Osnivač je pokreta "Foto lov". S velikom ljubavlju i izuzetnim uspehom nezaboravnim fotografijama ovekovečio je lepote i prirodu rodne Backe i uopšte Vojvodine.2024 - Umro je Siniša Pavić, scenarista, najplodotvorniji Tv autor bivše Jugoslavije. Tvorac je scenarija za niz poznatih serija, kao "Vruć vetar", "Bolji život", "Srećni ljudi", "Porodično blago", "Stižu dolari", "Bela lađa", "Junaci našeg doba" ili filmova "Tesna koža" i "Laf u srcu". Koscenarista je "Pozorišta u kući".2025 - Umro je Dobrivoje Tanasijević, Dan Tana, ugostitelj, sportski radnik, filmski producent i glumac. Otac je bio ugostitelj, kojem je imovina oduzeta posle Drugog svetskog rata. Mlad je počeo da igra fudbal i prilikom gostovanja u Belgiji 1952. odbija da se vrati, zatraživši politički azil. Izvesno vreme igao je fudbal u Belgiji, Nemačkoj i Kanadi, kada odlazi u SAD. Pohađao je školu glume Džefa Korija u Malibuu, i igrao u nekoliko filmova. Konačno postaje uspešan ugostitelj u Los Anđelesu, gde upoznaje brojne holivudske zvezde. Na čelu FK Crvena Zvezda nalazio se 2008/2009. Bio je producent više filmova.

Na današnji dan, 16. avgust

0 Komentari

Najnovije

uživo Zvezda na "kraljevskom" ispitu u Madridu

uživo Moskva povukla iznenađujući potez; Lansiran "Orešnik"; Putin: "Legitimna su meta" FOTO/VIDEO

DAX na rekordnom nivou

uživo Šta uradi Donaruma?

Novine: "Najava rastakanja sektora odbrane i bezbednosti"; "Bukte sukobi unutar sistema"

Na današnji dan, 16. avgust

0 Komentari

B92 na društvenim mrežama

Najnovije

uživo Zvezda na "kraljevskom" ispitu u Madridu

uživo Moskva povukla iznenađujući potez; Lansiran "Orešnik"; Putin: "Legitimna su meta" FOTO/VIDEO

DAX na rekordnom nivou

uživo Šta uradi Donaruma?

Novine: "Najava rastakanja sektora odbrane i bezbednosti"; "Bukte sukobi unutar sistema"