Na današnji dan, 16. maj

1532 - &Scaron;panski osvajač Francisko Pisaro iskrcao se s malom grupom vojnika na severnu obalu Perua. Godinu dana potom osvojio je tu zemlju i brutalno je, u začetku, ugu&scaron;io pobunu Inka.1703 - Umro je francuski pisac &Scaron;arl Pero, autor zbirke bajki &quot;Vilinske priče&quot;, u kojoj su deci &scaron;irom sveta poznate bajke &quot;Mačak u čizmama&quot;, &quot;Crvenkapa&quot; i &quot;Uspavana lepotica&quot;. Ostala dela: &quot;Vek Luja Velikog&quot;, &quot;Poređenja starih i modernih&quot;.1812 - Počeli su pregovori posle &scaron;estogodi&scaron;njeg Rusko-turskog rata u kojem su Turci poraženi i primorani na velike ustupke Rusiji. U tom ratu Srbi su se borili na strani Rusije, pa je Bukure&scaron;tanski mir, zaključen 28. maja 1812, predvideo da sultan amnestira srpske ustanike. Dogovoreno je i da Turska vlada stupi u direktne pregovore s predstavnicima Srbije radi sporazuma o autonomiji, ali su Turci 1813. napali Srbiju i ugu&scaron;ili Prvi srpski ustanak.1881 - Prvi tramvaj u svetu s pogonom na električnu energiju počeo je redovno da saobraća u Berlinu.1898 - Rođena je srpska književnica Desanka Maksimović, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Zavr&scaron;ila je Filozofski fakultet u Beogradu i bila profesor u Obrenovcu, Dubrovniku i Beogradu. Dela: zbirke pesama &quot;Pesme&quot;, &quot;Zeleni vitez&quot;, &quot;Pesnik i zavičaj&quot;, &quot;Otadžbino, tu sam&quot;, &quot;Miris zemlje&quot;, &quot;Tražim pomilovanje&quot;, &quot;Nemam vi&scaron;e vremena&quot;, &quot;Pesme iz Norve&scaron;ke&quot;, &quot;Letopis Perunovih potomaka&quot;, &quot;Ničija zemlja&quot;, &quot;Slovo o ljubavi&quot;, priče &quot;Ludilo srca&quot;, romani &quot;Otvoren prozor&quot;, &quot;Ne zaboraviti&quot;, dečji roman &quot;Pradevojčica&quot;, zbirka bajki i proze u stihu &quot;Ora&scaron;čići palčići&quot;, putopis &quot;Snimci iz &Scaron;vajcarske&quot;.1905 - Rođen je Henri Fonda, američki glumac. Oskara je dobio za ulogu u filmu &quot;Na zlatnom jezeru&quot;, poslednjem od vi&scaron;e od 80 koliko ih je snimio. Bio je uspe&scaron;an i kao pozori&scaron;ni glumac. Ostali filmovi: &quot;Farmer se ženi&quot;, &quot;Staza usamljenog bora&quot;, &quot;Na krilima jutra&quot;, &quot;Džezabel&quot;, &quot;Priča o Aleksandru Grejemu Belu&quot;, &quot;Džesi Džejms&quot;, &quot;Mladi Linkoln&quot;, &quot;Plodovi gneva&quot;, &quot;Ledi Iv&quot;, &quot;Omča za ve&scaron;anje&quot;, &quot;Moja draga Klementina&quot;, &quot;Na apačkoj granici&quot;, &quot;Begunac&quot;, &quot;Mister Roberts&quot;, &quot;Rat i mir&quot;, &quot;Pogre&scaron;an čovek&quot;, &quot;Samo jednom se živi&quot;, &quot;12 gnevnih ljudi&quot;, &quot;Bura nad Va&scaron;ingtonom&quot;, &quot;Najduži dan&quot;, &quot;Roj&quot;, &quot;Ubica na konju&quot;.1920 - Papa Benedikt XV kanonizovao je Jovanku Orleanku, koja je pod optužbom za jeres spaljena na lomači maja 1431. Rođena 1412. tokom Stogodi&scaron;njeg rata pridobila je francuskog kralja &Scaron;arla VII, ubediv&scaron;i ga da joj je - Glas s neba - naredio da spase Francusku, da krene u oslobađenje Orleana, a 1429. je na čelu odreda od oko 800 ljudi naterala Engleze da obustave opsadu grada. Potukla ih je i kod Poatjea, a &Scaron;arla VII odvela je u Rems, gde je krunisan. Burgunđani su je zarobili u maju 1430. i prodali Englezima. Posle procesa pred engleskim crkvenim sudom u Ruanu, na kojem se držala izuzetno hrabro, osuđena je pod optužbom da je jeretik i ve&scaron;tica. Njeno mučeničko stradanje odnosno patriotsko odu&scaron;evljenje koje je izazvala pomogli su dalju borbu protiv Engleza i proterivanje iz Francuske i 1453. čime je zavr&scaron;en Stogodi&scaron;nji rat.1929 - U Holivudu su dodeljene prve nagrade američke filmske akademije, od 1931. nazvane Oskar. Prve nagrade dodeljene su filmu &quot;Krila&quot; odnosno glumcima Dženet Gejnor i Emilu Dženingsu.1932 - U Tokiju je ubijen japanski premijer Cujo&scaron;i Inukai.1932 - Poginuo je Alber Londr, francuski pisac i novinar. Njegove svetski poznate reportaže postale su vremenom klasična novinarska lektira. Bio je izrazito angažovan autor, predano je ukazivao na problematiku koju su drugi izbegavali. Osim o rodnoj Francuskoj, pisao je o zemljama Afrike, Latinske Amerike, Pacifiku, pa i o problemima Balkana, između ostalog o Srbiji i Beogradu. Bavio se tematikom kolonijalizma, terorizma, militarizma, tradinga ljudima. Njegovim imenom nazvana je francuska nacionalna nagrada za novinarstvo. Dela: &quot;Zemlja abonosa&quot;, &quot;Belo roblje - Put u Buenos Aires&quot;, &quot;Biribi&quot;, &quot;Teror na Balkanu&quot;.1935 - Potpisan je čehoslovačko-sovjetski pakt, prema kojem je Sovjetski Savez bio dužan da brani Čehoslovačku, pod uslovom da se sama oružano suprotstavi agresoru i da joj Francuska pritekne u pomoć.1947 - Umro je engleski biohemičar Frederik Gaulend Hopkins, jedan od osnivača nauke o vitaminima, koji je s holandskim lekarom Kristijanom Ajkmanom 1929. podelio Nobelovu nagradu za medicinu. Izučavao je značaj vitamina u ishrani laboratorijskih životinja i zaključio da su oni neophodni za normalan rast i razvoj organizma. Takođe je izolovao glutation i pokazao njegov veliki značaj. Dokazao je i da je pigment krila nekih leptira derivat mokraćne kiseline.1961 - General Park Čung Hi izvr&scaron;io je vojni udar u Južnoj Koreji i potom je vladao tom azijskom zemljom do 1979. kada ga je ubio &scaron;ef njegove bezbednosti. Vojna uprava je odmah po preuzimanju vlasti zabranila rad sindikata i političkih partija.1969 - Sovjetski vasionski brod &quot;Venera 5&quot; spustio se na Veneru i počeo da &scaron;alje podatke o toj planeti.1972 - Posle osam godina izgradnje, u rad je pu&scaron;ten hidroenergetski i plovidbeni sistem &quot;Đerdap&quot;, zajednički graditeljski poduhvat Jugoslavije i Rumunije. Sistem je ko&scaron;tao oko 400 miliona dolara, a elektroprivrede dveju zemalja su dobile 5,6 milijardi kilovat-časova struje godi&scaron;nje.1974 - Socijaldemokrata Helmut &Scaron;mit postao je kancelar Zapadne Nemačke posle ostavke Vilija Branta.1975 - Japanka Junko Tabei postala je prva žena koja se popela na najvi&scaron;i svetski vrh Mont Everest.1984 - Umro je američki pisac Irvin &Scaron;o, čija se proza odlikuje snaznom dramatično&scaron;ću, dru&scaron;tvenom sve&scaron;ću i živim dijalogom. Borio se u Drugom svetskom ratu kao američki vojnik u Evropi i Africi. Dela: romani &quot;Mladi lavovi&quot;, &quot;Lusi Kraun&quot;, &quot;Dve sedmice u drugom gradu&quot;, &quot;Glasovi letnjeg dana&quot;, &quot;Prosjak i lopov&quot;, &quot;Bogata&scaron; i siromah&quot;, &quot;Hleb na vodama&quot;, &quot;Veče u Vizantiji&quot;, &quot;Vrh brda&quot;, zbirke pripovedaka &quot;Mornar sa Bremena&quot;, &quot;Dobrodo&scaron;li u god&quot;, &quot;Me&scaron;ovito dru&scaron;tvo&quot;, &quot;Ljubav u mračnoj ulici&quot;, &quot;Pet decenija&quot;, &quot;Bog je bio ovde, ali je oti&scaron;ao ranije&quot;, &quot;&Scaron;aputanja u Bedlamu&quot;, drame &quot;Sahraniti mrtve&quot;, &quot;Opsada&quot;, &quot;Ljubazni ljudi&quot;, &quot;Povlačenje u zadovoljstvo&quot;, &quot;Sinovi i vojnici&quot;, &quot;Ubica&quot;, putopis &quot;U dru&scaron;tvu delfina&quot;.1990 - Semi Dejvis, afroamerički pevač, igrač i glumac, jedan od najvećih zabavljača 20. veka.1991 - Edit Kreson, prva žena predsednik vlade, u istoriji Francuske, socijalista, stupila je na dužnost.1991 - Britanska kraljica Elizabeta II postala je prvi monarh koji je govorio u Kongresu SAD.1992 - Serijom eksplozija dignut je u vazduh, odnosno doveden u neupotrebljivo stanje, vojni aerodrom kod Bihaća, jedan od najvažnijih vojnih objekata JNA, čija je izgradnja ko&scaron;tala navodno čak četiri milijarde dolara.1995 - Artiljerijskim napadima na srpske delove grada, muslimanske snage su otpočele snažnu ofanzivu na položaje jedinica Vojske Republike Srpske oko Sarajeva, koja je posle nekoliko dana okončana potpunim slomom.1995 - Japanska policija je uhapsila vođu verske sekte Aum &Scaron;inrikjo - &Scaron;oka Asaharu, na osnovu sumnje da je organizovao napad nervnim gasom u tokijskom metrou 20. marta 1995. kad je 12 ljudi umrlo a vi&scaron;e od 5.000 povređeno.1997 - Zairski (danas Kongo) predsednik Mobutu Sese Seko napustio je Kin&scaron;asu ka kojoj su nadirali pobunjenici, okončav&scaron;i tako trodecenijsku vladavinu.1997 - Umro je Đuzepe De Santis, italijanski filmski režiser, jedan od najznačajnijih predstavnika filmskog neorealizma nastalog u Italiji po okončanju Drugog svetskog rata. Filmovi: &quot;Gorki pirinač&quot;, &quot;Rim u 11 časova&quot;, &quot;Put dug godinu dana&quot;.2003 - Islamski teroristi upotrebljavajući automobile bombe i pojaseve s eksplozivom, aktivirali su najmanje pet snažnih detonacija u najvećem marokanskom gradu Kazablanki, usmrtiv&scaron;i 55 osoba, uključujući 12 bomba&scaron;a. Na meti terorista bili su belgijski konzulat, hotel &quot;Safir&quot; u starom delu grada, jevrejski kulturni centar i &scaron;panski restoran i klub.2004 - Pripadnici ugandske &quot;Božje armije otpora&quot;, ekstremne pseudohri&scaron;ćanske organizacije bez precizne političke platforme, masakrirali su vi&scaron;e od 50 izbeglica u jednom sabirnom logoru na severu zemlje.2005 - Skup&scaron;tina Kuvajta usvojila je amandman na izborni zakon kojim se, po prvi put u istoriji zemlje, ženama daje pravo glasa i pravo da budu birane.2006 - Najmanje 115 osoba je poginulo u talasu nasilja koji su započeli pripadnici jedne kriminalne grupe u brazilskoj državi Sao Paolo. Među nastradalima, pored kriminalaca, bila su i 32 policajaca. Gangsteri, naoružani automatskim pu&scaron;kama i granatama, organizovali su vi&scaron;e od 150 napada &scaron;irom države, a njihova glavna meta bile su stanice policije.2007 - Umro je novinar-satiričar Branislav Đuričić. Pokretač je poratnog izdanja časopisa &quot;Jež&quot;, emisije &quot;Veselo veče&quot;, serije &quot;Porodica Jovanović&quot;. Jedan je od najplodnijih srpskih satiričara. Novinarsku karijeru započeo je 1948. u agenciji Tanjug, nakon čega je radio u listu &quot;Jež&quot; koji je obnovio, kao i u Radio Beogradu.2014 - U ranim jutarnjim satima bujica nastala nezapamćenim izlivanjem Tamnave i Kolubare, kao posledica izuzetno jakih vi&scaron;ednevnih ki&scaron;a, potpuno je poplavila Obrenovac. Grad je poplavljen u intervalu između tri i sedam časova tog jutra i samo manji delovi Obrenovca izbegli su poplavni talas.

Na današnji dan, 16. maj

0 Komentari