Na današnji dan, 6. april

885 - Umro je slovenski prosvetitelj Metodije, Grk iz Soluna, stariji brat Konstantina, u mona&scaron;tvu Ćirila, sa kojim je sastavio prvu slovensku azbuku, glagoljicu. Konstantin je bio učitelj filozofije i bibliotekar u carigradskoj crkvi Svete Sofije, a Metodije visoki državni činovnik. Na molbu moravskog kneza Rastislava, vizantijski car Mihailo III poslao je dvojicu učenih Grka u Rastislavovu Moravsku, da propovedaju hri&scaron;ćanstvo među tamo&scaron;njim Slovenima. Namera je bila da se Moravska oslobodi uticaja Salcbur&scaron;ke nadbiskupije (arhiepiskopije) i uop&scaron;te bavarskog (nemačkog) uticaja. Oni su prethodno na slovenski jezik (najverovatnije Slovena iz okoline Soluna), preveli bogoslužbene knjige. Tako je nastao prvi slovenski književni jezik. Tokom boravka u Rimu, gde su morali da odu kako bi se opravdali pred papom, zbog optužbi od strane bavarskog sve&scaron;tenstva, Ćirilo umire, a papa je Metodija postavio za arhiepiskopa moravskog i panonskog. Posle Metodijeve smrti njegovi učenici su prognani iz Moravske i većina je oti&scaron;la na jug - među Bugare, Srbe i druge balkanske Slovene. 1199 - Umro je engleski kralj Ričard I Plantagenet, nazvan &quot;Lavlje srce&quot;, jedan od vođa u Trećem krsta&scaron;kom ratu. Tokom vladavine od 1189. do smrti prilikom opsade francuskog zamka &Scaron;ali u blizini Limoža, u Engleskoj je boravio samo &scaron;est meseci. Proslavio se hrabro&scaron;ću, posebno tokom krsta&scaron;kog rata, u koji se uključio 1189. Pre dolaska u Svetu zemlju zauzeo je lučki grad Mesinu na Siciliji i mediteransko ostrvo Kipar. Prilikom povratka u otadžbinu zarobljen je 1193. i nemački car Henrik VI ga je oslobodio 1194. naplativ&scaron;i ogroman otkup. Ubrzo je ponovo napustio zemlju i predvodio je vojni pohod u Francuskoj. 1483 - Rođen je italijanski slikar Rafaelo Santi, poznat kao Rafael, najpotpuniji predstavnik renesanse u slikarstvu. Njegova dela, crtana i komponovana s nenadma&scaron;nim darom, odlikuju se klasičnom vedrinom i uzvi&scaron;eno&scaron;ću. Slikao je portrete, religiozne i mitolo&scaron;ke kompozicije, freskama je u Vatikanu oslikao tri velike sale, a kao arhitekta jedno vreme je rukovodio gradnjom crkve Svetog Petra u Rimu. Umro je na svoj rođendan 1520. Dela: slike &quot;Tri gracije&quot;, &quot;Madona dela Granduča&quot;, &quot;Madona u polju&quot;, &quot;Madona s če&scaron;ljugarom&quot;, &quot;Sikstinska madona&quot;, &quot;Lepa povrtarka&quot;, &quot;Portret mladog čoveka&quot;, &quot;Portret pape Julija II&quot;, &quot;Baltazar Kastiljon&quot;, &quot;Kardinal Alidozi&quot;, freske &quot;Atinska &scaron;kola&quot;, &quot;Parnas&quot;, &quot;Oslobođenje Sv. Petra&quot;, &quot;Izgnanje Heliodora&quot;. 1490 - Umro je mađarski kralj Matija Hunjadi, kod Srba poznat kao Matija Korvin. Tokom vladavine od 1458. uspe&scaron;no je ratovao protiv Turaka i Habzburga, zauzev&scaron;i 1486. i Beč (gde je i umro). Obnovio je mađarsku državu posle decenija anarhičnog stanja. Uspe&scaron;no je reorganizovao zemlju - finansije, vojsku, pravosuđe i administraciju. U periodu njegove vlade značajan procenat pripadnika vojnih formacija pod njegovom komandom, činili su Srbi. Pomagao je razvoj gradova, u Požunu (sada Bratislava) 1465. osnovao je univerzitet a 1472. i prvu &scaron;tampariju. Posedovao je jednu od najvećih biblioteka svoga doba. 1528 - Umro je nemački slikar Albreht Direr, jedan od najvećih renesansnih majstora. Po interesovanju za prirodu, kao i za humanističke teme blizak je Leonardu da Vinčiju. Neobično inventivan duh, realno i mistično pojavljuju se u njegovim delima paralelno. Izradio je portrete velike umetničke i dokumentarne vrednosti i mno&scaron;tvo fascinantnih gravira u drvetu i bakru, u kojima je posebno nagla&scaron;en precizan crtež (&quot;Apokalipsa&quot;, &quot;Velika muka&quot;, &quot;Bogorodičin život&quot;). Rado je prikazivao motive iz prirode, a radio je i akvarele. Postoji čitav niz Ex-librisa koje je on izradio. Putovao je po Italiji i Holandiji, ali je najvi&scaron;e živeo u Nirnbergu, gde je stvorio najznačajnija dela, uključujući &quot;Četiri apostola&quot;, &quot;Svetu Trojica&quot;, &quot;Bogorodicu u ružičnjaku&quot;, &quot;Portret Holc&scaron;uera&quot;. 1667 - U zemljotresu je poginulo tri četvrtine stanovnika Dubrovnika, a veći deo grada je uni&scaron;ten. Posle ove tragedije Dubrovačka republika nikada vi&scaron;e nije uspela da povrati staru slavu, a obim trgovačkih poslova koje je Dubrovnik prethodno imao nikada vi&scaron;e nije ostvaren. 1789 - Džordž Va&scaron;ington je izabran za prvog predsednika SAD. 1793 - U Francuskoj je uspostavljen Komitet javne bezbednosti, s neograničenim ovla&scaron;ćenjima, u kojem je dominirao Žorž Žak Danton, vođa radikalne grupe montanjara u Francuskoj revoluciji. 1838 - Umro je srpski novinar i publicista Dimitrije Davidović, otac srpskog novinarstva. Napustio je studije medicine započete u Pe&scaron;ti i Beču i posvetio se novinarstvu. U Beču je 1813. pokrenuo &quot;Novine serbske&quot; u kojima je bio glavni autor. U Kneževinu Srbiju preselio se 1821. Do 1829. bio je sekretar knjaza Milo&scaron;a Obrenovića. Pokrenuo je prve dnevne novine u tada&scaron;njoj Kneževini Srbiji &quot;Novine srbske&quot; 1834. u Kragujevcu. Bio je na kratko i ministar unutra&scaron;njih poslova i prosvete i diplomata. Po uzoru na francuski i belgijski ustav izradio je ustav za Srbiju, nazvan kasnije &quot;Sretenjski&quot; (neobično liberalan za tada&scaron;nje prilike u Evropi), usvojen u februaru 1835. Pod pritiskom velikih sila, Austrije, Turske i Rusije, ustav je suspendovan. Knjaz ga je povukao već u martu 1835. a Davidović je pao u nemilost. Osim novinarstva bavio se i publicistikom i prevođenjem. Sahranjen je u Smederevu gde je i umro. Dela: &quot;Istorija naroda srbskog&quot;, &quot;Đejanija k istoriji srbskoga naroda&quot;, &quot;Opisanije Žiče&quot;. 1867 - Srpska vojska je u&scaron;la u Smederevsku tvrđavu i smenila turski garnizon. U ime knjaza Mihaila Obrenovića ključeve tvrđave primio je major Ljubomir Uzun-Mirković. 1874 - Rođen je Hari Hudini, američki mađioničar, (pravo ime Erih Vajs) najpoznatiji iluzionista 20. veka. Ime je promenio u čast francuskog mađioničara Žana Ežena Robera Hudina. 1875 - Rođen je srpski filozof, matematičar i paleontolog Branislav Petronijević, profesor Velike &scaron;kole, potom Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. U Prvom svetskom ratu pro&scaron;ao je sa srpskom vojskom golgotu 1915/16. Doktorirao je filozofiju u Lajpcigu. Stvorio je originalni filozofski sistem, u koji je uz metafiziku uključio teoriju saznanja i filozofiju prirode. Pisao je na nemačkom i francuskom. Dela: &quot;Principi metafizike&quot;, &quot;Istorija novije filozofije&quot;, &quot;Univerzalna evolucija&quot;, &quot;Članci i studije&quot;, &quot;Empirijska psihologija&quot;, &quot;O vrednosti života&quot; (s kratkom autobiografijom, objavljeno posthumno). 1890 - Rođen je holandski vazduhoplovni inženjer Entoni Herman Žerar Foker, osnivač vazduhoplovne industrije &quot;Foker&quot;. U Johani&scaron;talu kod Berlina podigao je 1912. prvu fabriku aviona, tako da mu je ime vezano i za nemačku ratnu avijaciju u Prvom svetskom ratu. Posle rata podigao je fabriku u Amsterdamu i potom razgranao delatnost u SAD i &Scaron;paniji. 1896 - U Atini su počele prve moderne Olimpijske igre, čiji je tvorac i organizator bio Francuz Pjer de Kuberten, predsednik Međunarodnog olimpijskog komiteta od 1896. do 1925. Kubertenu je prvobitnu ideju dao Ferenc Kemenji, mađarski pedagog i sportski entuzijast, osnivač mađarskog olimpizma, rođen u dana&scaron;njem Zrenjaninu. Na Igrama zavr&scaron;enim 14. aprila učestvovalo je 484 takmičara, isključivo mu&scaron;karci, u duhu tradicije antičkih Olimpijskih igara. Srpski kralj Aleksandar Obrenović bio je jedini &scaron;ef države počasni gost organizatora Igara. Kad se četvrtog dana pojavio na Olimpijskom stadionu u dru&scaron;tvu grčkog kralja i u pratnji ađutanta Živojina Mi&scaron;ića, takmičenje je prekinuto, intorine su grčka i srpska himna, a u čast srpskog kralja jo&scaron; jednom se začula olimpijska himna. 1909 - Ekspedicija američkog polarnog istraživača, admirala Roberta Pirija pre&scaron;la je na sankama 1.600 kilometara i prva u istoriji dospela do Severnog pola. 1917 - SAD su u Prvom svetskom ratu, posle vanrednog zasedanja Kongresa, objavile rat Nemačkoj. 1941 - Nemačka je u Drugom svetskom ratu bez objave rata napala Kraljevinu Jugoslaviju. Beograd, koji je tri dana ranije progla&scaron;en otvorenim gradom, u 6.30 časova napala su 234 bombardera i 120 lovaca. U bombardovanju nastavljenom i naredna dva dana poginulo je oko 2.500 osoba. Uni&scaron;teno je vi&scaron;e stotina zgrada, među njima i zdanje Narodne biblioteke Srbije, ustanove osnovane 1832, sa oko 300.000 knjiga, uključujući srednjovekovne rukopise i druga dela od neprocenjive vrednosti za srpsku kulturu. 1945 - Oslobođeno je Sarajevo u Drugom svetskom ratu. Prilikom borbi za oslobođenje grada, u poku&scaron;aju da sačuva električnu centralu koju su hrvatske usta&scaron;e htele da uni&scaron;te, poginuo je Vladimir Perić Valter, čuveni partizanski obave&scaron;tajac i narodni heroj. Perić je tokom rata ilegalno delao na teritoriji Sarajeva, u Zenici i u Tuzli, gde je organizovao obave&scaron;tajnu mrežu. 1965 - Prvi svetski komercijalni satelit lansiran je sa kosmodroma Kejp Kenedi. 1971 - Umro je ruski kompozitor Igor Fjodorovič Stravinski, jedan od najuniverzalnijih muzičkih stvaralaca 20. veka. Odlikovao se velikom raznovrsno&scaron;ću muzičkog izraza i stila, u prvoj fazi bio je nadahnut ruskom narodnom muzikom, u drugoj ekspresionista s povremenim oslanjanjem na džez, u trećoj se okrenuo neoklasičnom stilu. Od 1910. živeo je u Francuskoj, a od 1937. u SAD. Dela: baleti &quot;Žar ptica&quot;, &quot;Petru&scaron;ka&quot;, &quot;Posvećenje proleća&quot;, scenska kantata &quot;Svadba&quot;, melodrame &quot;Priča o vojniku&quot;, &quot;Persefona&quot;, Opera- oratorijum &quot;Kralj Edip&quot;, Opera &quot;Život razvratnika&quot;, kantata &quot;Simfonija psalama&quot;, orkestarska dela - tri simfonije, koncerti za klavir, koncerti za violinu, koncerti za kamerni orkestar, &quot;Koncert za 16 instrumenata&quot;, &quot;Regtajm&quot;, autobiografski radovi &quot;Hronika moga života&quot;, &quot;Muzička poetika&quot;. 1973 - U Beogradu je otvorena nova zgrada Narodne biblioteke Srbije. Stara zgrada izgorela je do temelja u požaru, istog datuma 1941. prilikom nemačkog bombardovanja Beograda. Fondovi biblioteke obnavljani su strpljivo i postupno jo&scaron; tokom rata, da bi se taj posao postupno nastavio decenijama kasnije. 1985 - Udarom bez prolivanja krvi vojska je u Sudanu sru&scaron;ila predsednika Džafera Muhameda Nimeirija, koji je vladao od 1969. kad je, takođe vojnim udarom, prigrabio vlast. U trenutku udara bio je u poseti SAD, a &scaron;ef novog režima postao je ministar odbrane i komandant armije general Abdel Rahman Suer el Dahab. 1990 - Nepalski vojnici i policajci otvorili su vatru na demonstrante u blizini palate kralja Birendre u Katmanduu, usmrtiv&scaron;i najmanje 50 ljudi. 1992 - Ministarski savet Evropske zajednice (sada&scaron;nja Evropska unija) odlučio je da njene članice priznaju biv&scaron;u jugoslovensku republiku Bosnu i Hercegovinu kao samostalnu državu. Istog dana izbili su sukobi u Sarajevu i taj preuranjeni čin jo&scaron; vi&scaron;e je razbuktao građanski rat. Usledilo je progla&scaron;enje nezavisnosti Republike Srpske i Hrvatske Republike Herceg-Bosne. Vlada Srbije je saop&scaron;tila da jedino sporazum tri konstitutivna naroda u BiH može da donese mir. 1992 - Umro je američki pisac i profesor biohemije ruskog porekla Isak Asimov, pisac naučno-fantastične proze. Naučno-popularna dela: &quot;Hemikalije života&quot;, &quot;Zvezde i njihovi putevi&quot;, &quot;Unutar atoma&quot;, &quot;Svet nitrogena&quot;, &quot;Ljudski mozak&quot;, &quot;Nauka, brojevi i ja&quot;. Književna dela: &quot;Ja, robot&quot;, &quot;Čelične pećine&quot;, &quot;Golo sunce&quot;, &quot;Vasionske struje&quot;, &quot;Zadužbina&quot;, &quot;Druga Zadužbina&quot;, &quot;Zadužbina i carstvo&quot;, &quot;Kraj večnosti&quot;. 1994 - Usred građanskog rata u Ruandi između plemena Hutu i Tutsi, u Ruandi je raketom oboren avion u kojem su bili predsednici Ruande i susednog Burundija, Žuvenal Habjarimana i Siprijen Ntarjamira, &scaron;to je delovalo kao signal za nemilosrdno međusobno istrebljivanje Hutua i Tutsija. U obračunima narednih meseci poginulo je najmanje milion ljudi, uglavnom civila. 1996 - Umrla je američka filmska glumica irskog porekla Grir Garson, najpoznatija po ulogama inteligentnih žena visokih moralnih principa, koja je dobila Oskar za film &quot;Gospođa Miniver&quot; snimljen 1942. Ostvarila je zapaženu karijeru i u ranoj epohi televizije. Ostali filmovi: &quot;Zbogom, mister Čips&quot;, &quot;Ponos i predrasuda&quot;, &quot;Madam Kiri&quot;, &quot;Julije Cezar&quot;, &quot;Izlazak sunca u Kampobelu&quot;. 1999 - U bombardovanju centra Pri&scaron;tine, tokom kojeg su kori&scaron;ćene i zabranjene kasetne bombe, avioni NATO usmrtili su najmanje 10 civila. U napadu je sa zemljom sravnjeno staro gradsko jezgro a na pravoslavnom groblju uni&scaron;teno je najmanje 50 grobnica. 1999 - Zvaničnici NATO priznali su bombardovanje Aleksinca, gde je prethodnog dana ubijeno najmanje 17 civila, izgovarajući se &quot;tehničkom gre&scaron;kom&quot;, a kanadski general Luis Mekenzi je, po obilasku ru&scaron;evina, izjavio: &quot;Zločin je počinjen nad civilnim stanovni&scaron;tvom, nad mirnim građanima, u njihovim porodičnim domovima, na prostorima gde nema apsolutno nijednog vojnog objekta&quot;. 2000 - Umro je biv&scaron;i predsednik Tunisa Habib Ben Ali Burgiba, vođa borbe za nezavisnost i prvi predsednik te zemlje od 1957. Progla&scaron;en je 1975. doživotnim predsednikom, ali je 1987. zbačen s vlasti državnim udarom bez prolivanja krvi. 2000 - Biv&scaron;i predsednik vlade Pakistana Navaz &Scaron;arif osuđen je, &scaron;est meseci po&scaron;to je vojnim udarom zbačen sa vlasti, na doživotnu robiju. 2004 - Predsednika Litvanije Rolandasa Paksasa smenila je skup&scaron;tina zbog njegovih veza sa ruskim poslovnim i obave&scaron;tajnim krugovima. 2005 - Umro je princ Renije Treći, koji je vladao Kneževinom Monako od 1949. godine, &scaron;to je najduži period koji je jedan evropski monarh proveo na tronu u dvadesetom veku. Porodica Grimaldi najstarija je vladarska porodica u Evropi. 2005 - Iračka skup&scaron;tina izabrala je kurdskog lidera Džalala Talabanija za novog privremenog predsednika Iraka, a za potpredsednike su imenivani predstavnici &scaron;iita Adel Abdul Mahdi i sunita Arab Gazi Javar. 2006 - U blizini luke u Džibutiju nastradalo je 109 osoba kada je potonuo preopterećeni brod koji je trebalo da 250 putnika odveze na godi&scaron;nju versku svečanost. Brod je plovio iz luke Džibuti ka gradu Tađure 35 kilometara severoistočno, i primio je tri puta vi&scaron;e putnika nego &scaron;to je predviđeno. 2007 - Umro je italijanski režiser Luiđi Komenčini, osnivač Italijanske kinoteke. Započeo je karijeru kao filmski kritičar a debi na velikom platnu je imao s dokumentarnim filmom &quot;Deca u gradu&quot; (1946). Smatran je &quot;dečjim režiserom&quot; - autor je televizijskog filma &quot;Pinokijevi doživljaji&quot; (1972.) ali je poznat i po delima poput filma &quot;Hleb, ljubav i fantazija&quot; u kojem su igrali Đina Lolobriđida i Vitorio De Sika. 2007 - Najmanje 40 ljudi je poginulo, dok je vi&scaron;e od 70 povređeno u sukobima sunita i &scaron;iita ispred džamije u gradu Paračinaru, oko 250 kilometara jugozapadno od Pe&scaron;avarana, na severozapadu Pakistana. 2008 - Naoružani napadači oteli su 42 iračka studenta u blizini grada Mosula na severu Iraka. Otmičari su zaustavili dva autobusa u jednom selu nedaleko od tog grada, jedan od autobusa uspeo je da pobegne, pri čemu su tri studenta iz autobusa koji je pobegao ranjena, dok je drugi zadržan i tom prilikom su oteta 42 studenta. Otmicu je najverovatnije izveo sunitski ogranak Al Kaide. 2009 - U razornom zemljotresu koji je pogodio centralni deo Italije, jačine oko 6,3 stepena po Rihterovoj skali, sa epicentrom u gradiću Akvila, oko 100 kilometara istočno od Rima, poginulo je blizu 300 ljudi, a oko 65.000 je ostalo bez krova nad glavom. U zemljotresu su ozbiljno o&scaron;tećeni i brojni spomenici kulture kojima je ta oblast posebno bogata. 2010 - Umro je Aleksandar Mladenović, filolog, istoričar jezika, član SANU i Matice srpske. Bio je profesor na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu i &scaron;ef Katedre za južnoslovenske jezike, kao i načelnik Arheografskog odeljenja Narodne biblioteke Srbije. 2018 - Nekada&scaron;nja južnokorejska predsednica Park Gun-hje progla&scaron;ena je krivom i kažnjena s 24 godine zatvora zbog korupcije, zloupotrebe vlasti, iznude, prisile i dr. Gun-hje je 2017. uklonjena sa vlasti nakon vi&scaron;e meseci masovnih protesta tokom kojih su milioni demonstranata tražili njenu ostavku. 2019 - Na južnim prilazima Tripolija, Libija, izbili su žestoki sukobi između vladinih snaga i trupa sa istoka Libije, koje predvodi general Kalifa Haftar, lider pobunjenika. Međunarodno nepriznata Libijska nacionalna armija (LNA) generala Haftara, saop&scaron;tila je da je zauzela aerodrom glavnog grada Tripolija. Pripadnici LNA preuzeli su prethodno kontrolu nad obližnjim gradovima Tarhuna i Azizija. 2020 - Umro je Radomir Antić, fudbaler i trener, reprezentativac Jugoslavije. Proslavio se kao izuzetno uspe&scaron;an trener, a prethodno kao fudbaler veći deo karijere proveo je u beogradskom Partizanu. Igrao je i za Slobodu iz Užica, Fenerbahče, Saragosu, Luton. Jedini je trener koji je uspe&scaron;no vodio Real Madrid, Atletiko Madrid i Barselonu. Na poziciji selektora reprezentacije Srbije nalazio se od avgusta 2008. do septembra 2010. godine. 2020 - Okeanski institut &Scaron;mit, iz Palo Alta, Kalifornija, SAD, objavio je da je u podmorskom kanjonu u blizini obale Zapadne Australije, otkrivena najduža životinja na svetu, sifonofora, providna crvolika morska životinja, dužine 47 metara. 2021 - Umro je Predrag Živković Tozovac, pevač, muzičar, tekstopisac. Važio za jednog od najboljih stvaralaca i izvođača srpske narodne muzike. Pesme: &quot;Tražiću ljubav novu&quot;, &quot;Vlajna&quot;, &quot;Jesen u mom sokaku&quot;, &quot;Mirjana&quot;, &quot;Ti si me čekala&quot;, &quot;Violino ne sviraj&quot;, &quot;Ovamo Cigani&quot;, &quot;Oči jedne žene&quot;, &quot;Prazna ča&scaron;a&quot;, &quot;Jeremija&quot;.

Na današnji dan, 6. april

0 Komentari