Na današnji dan, 4. april

188 - Rođen je rimski car Karakala, Marko Aurelije, jedan od najbrutalnijih vladara u rimskoj istoriji. Sa ocem Septimijem Severom vladao je od 198. do 211. a potom sam, krajnje surovo, pogubiv&scaron;i čak i brata, dok i sam nije ubijen 217. Da bi ublažio nezadovoljstvo, posebno u provincijama, 212. je podario punograđansko pravo svim stanovnicima Rimskog Carstva koji su rođeni kao slobodni (Constitutio Antoniniana).1284 - Umro je kastiljanski kralj Alfonso X Učeni, utemeljitelj zakonodavstva, pokrovitelj nauke i zanatstva. Tokom vladavine Kastiljom i Leonom od 1252. do smrti, njegov dvor u Toledu pretvorio je u svojevrstan centar i utoči&scaron;te za brojne učene ljude, uključujući i Jevreje, Mavare (Arape). Njegovim zalaganjem prevedeni su Sveto pismo, Talmud i Kuran i napisan je niz značajnih dela: &quot;Kraljevski zakon&quot;, &quot;Astrolo&scaron;ka znanja&quot;, &quot;Mineralogija&quot;, a1270. je započeto pisanje &quot;Velike i op&scaron;te istorije&quot;. Zauzeo je1262. luku Kadis na obali Atlantskog okeana, okončav&scaron;i petovekovnu mavarsku okupaciju grada.1581 - Engleska kraljica Elizabeta I proglasila je vitezom Frensisa Drejka, gusara, potom admirala, koji je napadajući &scaron;panske brodove decenijama ometao veze Madrida s kolonijama. Drejk je prvi Englez koji je oplovio svet.1617 - Umro je &scaron;kotski matematičar Džon Neper, koji je prona&scaron;ao logaritme i objavio principe izračunavanja logaritama.1825 - Rođen je srpski filolog Đura Daničić, kr&scaron;teno ime bilo mu je Đorđe J. Popović, saradnik Vuka Karadžića u borbi za reformu srpskog pravopisa i jezika. Nakon &scaron;kolovanja u rodnom Novom Sadu, studija u Požunu (sada&scaron;nja Bratislava), Pe&scaron;ti i Beču radio je kao bibliotekar Narodne biblioteke u Beogradu, sekretar Dru&scaron;tva srpske slovesnosti i profesor Liceja i Velike &scaron;kole. U prvom radu &quot;Rat za srpski jezik i pravopis&quot; 1847. kojim je doprineo pobedi Vukovih ideja, potpisao se prezimenom Daničić, umesto porodičnim Popović. Vukove i sopstvene poglede na jezik dosledno je sproveo u prevodima sa latinskog &quot;Psaltira Davidovog&quot; i&quot;Starog zavjeta&quot;. Objavio je vi&scaron;e dela iz stare srpske književnosti (&quot;Žitije sv. Save&quot; od Teodosija, &quot;Žitije sv. Simeona i sv. Save&quot; od Domentijana, &quot;Životi kraljeva i arhiepiskopa srpskih&quot; od Danila, &quot;Nikoljsko jevanđelje&quot;). Izradio je &quot;Rječnik iz književnih starina srpskih&quot; i započeo veliki istorijski &quot;Rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika&quot;. Pomogao je Vuku u prevodu &quot;Novog zaveta&quot;. Ostala dela: &quot;Mala srpska gramatika&quot;, &quot;Srpska sintaksa&quot;, &quot;Oblici srpskog jezika&quot;, &quot;Istorija oblika&quot;, &quot;Osnove srpskoga ili hrvatskoga jezika&quot;, &quot;Korijeni&quot;, &quot;Srpski akcenti&quot;.1844 - Rođen je Dragi&scaron;a Stanojević, profesor, literata, prevodilac, političar. Stanojević je bio upravnik Narodne biblioteke od jula 1897. do septembra 1900. Po okončanju studija u Nemačkoj, gde u Bonu doktorirao prava, po&scaron;to se 1867. vratio u Srbiju postaje profesor na Pravnom fakultetu u sastavu tada&scaron;nje Velike &scaron;kole. Bio je među osumnjičenima po&scaron;to se dogodio atentat na knjaza Mihajla Obrenovića1868. Oslobođen optužbi 14 godina provodi u emigraciji. Po povratku postaje sekretar u Ministarstvu finansija, a 1890. komesar Narodne banke i narodni poslanik na listi Pa&scaron;ićeve Radikalne stranke. Bio je pristalica političkih ideja ranih radikala, sklon socijalističkim idejama. Srpsku kulturu zadužio je prevodima, odnosno prepevima, Danteove &quot;Božanstvene komedije&quot;, &quot;Oslobođenog Jerusalima&quot; Torkvata Tasa, &quot;Besnog Rolanda&quot; Lodovika Ariosta. Kao upravnik Narodne biblioteke upamćen je po valjanim merama, između ostalog i po pripremi Zakona o Narodnoj biblioteci koji je usvojen 1901. Dela: &quot;Pismo narodu srpskom: od narodnog poslanika Dragi&scaron;e Stanojevića&quot;, &quot;Gluho doba u Radikalnoj stranci&quot;, &quot;Nemačka misija na Istoku&quot;, &quot;Interesi srpstva&quot;, &quot;Pesme protiv tiranije&quot;.1896 - Rođen je američki pisac Robert Emet &Scaron;ervud. U dramama pisanim posle Prvog svetskog rata prikazivao je, sa stanovi&scaron;ta uverenog pacifiste, poratno razočarenje i zalagao se za mir u svetu. Docnije je, suočen s nadiranjem nacizma, postao ubeđeni pristalica rata kao jedinog načina da se svet oslobodi nacizma. Dela: drame &quot;Okamenjena &scaron;uma&quot;, &quot;Idiotova radost&quot;, &quot;Neće biti noći&quot;, scenariji za filmove &quot;Duh putuje na zapad&quot;, &quot;Najbolje godine na&scaron;eg života&quot;.1905 - U zemljotresu u oblasti grada Lahore, danas pakistanski deo Pendžaba, tada delu Britanske Indije, poginulo je 19.000 ljudi.1923 - Rođen je Nikola Hajdin, profesor i dekan Građevinskog fakulteta u Beogradu, član i predsednik SANU. Predavao je kao gostujući profesor na Saveznoj visokoj &scaron;koli (ETN) u Cirihu. Bio je član pet inostranih akademija, Slovenačke akademije znanosti i umetnosti, Nacionalne akademije Atine, Evropske akademije nauka, umetnosti i literature, Pariz, Evropske akademije nauka, Salcburg, Evropske akademije nauka, Lijež. Dao je izuzetan doprinos u primeni numeričkih metoda u Teoriji elastičnosti i Teoriji konstrukcija, kao i iz oblasti Teorije tankozidnih nosača. Poslednjih godina posebno se bavio nelinearnim dinamičkim problemima mehanike. Autor je preko 230 stručnih radova, od čega je približno polovina objavljena u inostranim časopisima. Glavna dela: železnički most preko Save u Beogradu (sa Lj. Jevtovićem, 1979), drumski most preko Dunava u Novom Sadu (1981), lučna brana &quot;Glažnje&quot; u Makedoniji (1967), most preko Visle u Poljskoj.1933 - Američki mornarički dirižabl &quot;Akron&quot; sru&scaron;io sezbog oluje u Atlantski okean ispred obala Nju Džersija, usmrtiv&scaron;i 73 osobe u letelici.1936 - Prvog dana prokomunističkog generalnog &scaron;trajkastudenata Beograda, Zagreba, Ljubljane, Skoplja i Subotice (fakulteti u Subotici i Skoplju su tada bili u okviru Beogradskog univerziteta) protiv vlade Milana Stojadinovića smrtno je stradao student prava Žarko Marinović. U znak sećanja na taj događaj, nakon Drugog svetskog rata, 4. april je progla&scaron;en za - Dan studenata Beogradskog univerziteta.1945 - Drugi svetski rat zavr&scaron;en je na teritoriji Mađarske, iz koje su sovjetske trupe, u naletu ka Berlinu, isterale nemačku vojsku.1949 - U Va&scaron;ingtonu su Ugovor o stvaranju NATO potpisali &scaron;efovi diplomatija Belgije, Velike Britanije, Danske, Italije, Islanda, Kanade, Luksemburga, Norve&scaron;ke, Portugalije, SAD, Francuske i Holandije. Prethodni akt na kom je utemeljen čitav idejni concept budućeg pakta bila je &quot;Atlantska povelja&quot; potpisana tokom Drugog svetskog rata, sapotpisnik bila je i Kraljevina Jugoslavija (proklamovano je savezni&scaron;tvo utemeljeno na principima za&scaron;tite demokratije i ličnih sloboda). NATO je osnivačkim aktom definisan kao odbrambeni savez, da bi pola veka kasnije, 24. marta 1999, protivno Povelji Ujedinjenih nacija, mimo saglasnosti Saveta bezbednosti UN, suprotno dokumentu o evropskoj bezbednosti iz Helsinkija koje su njene članice potpisale, pogaziv&scaron;i sopstveni osnivački akt, čak i ustave pojedinih država članica, pod vođstvom SAD otpočeo agresiju na Srbiju (SRJ).1968 - Ubijen je Martin Luter King, afroamerički baptistički sve&scaron;tenik, vođa pokreta protiv rasizma. Dobitnik je Nobelove nagrade za mir 1964. Postoji ocena FBI prema kojoj je on smatran za &quot;opasnost po američko dru&scaron;tvo&quot;. Atentat na Kinga izvr&scaron;en je u Memfisu, Tenesi. Nezavisna istraga je ustanovila da čovek optužen za ubistvo Kinga i osuđen na 99 godina robije, nije mogao biti počinilac.1969 - U Hjustonu je prvi put ugrađeno ve&scaron;tačko srce u ljudski organizam, ali je 47-godi&scaron;nji pacijent umro posle četiri dana.1972 - Sovjetski Savez je odbio da izda vizu sekretaru &Scaron;vedske akademije koji je trebalo da uruči Nobelovu nagradu za književnost ruskom piscu Aleksandru Solženjicinu.1975 - Prilikom pada američkog vojnog transportnog aviona posle poletanja iz Sajgona, poginulo je 155 vijetnamske dece, ratne siročadi.1979 - U Pakistanu je obe&scaron;en biv&scaron;i predsednik vlade Zulfikar Ali Buto, oboren s vlasti u julu 1977. vojnim udarom generala Mohameda Zije ul Haka. Sud režima Zije osudio ga je na smrt pod optužbom da je naređivao ubistva političkih protivnika.1983 - Umrla je američka pozori&scaron;na i filmska glumica Glorija Džozefina Mej Svanson, koja se proslavila u vreme nemog filma, ali i zvučnim filmom &quot;Bulevar sumraka&quot;, snimljenim 1950. Ostali filmovi: &quot;Mu&scaron;ko i žensko&quot;, &quot;Kraljica Keli&quot;, &quot;Zaza&quot;, &quot;Gospođa San-Žen&quot;.1986 - Izrael je zatražio uvid u dokumentaciju komisije UN za ratne zločine o biv&scaron;em generalnom sekretaru UN Kurtu Valdhajmu.1991 - Umro je &scaron;vajcarski pisac Maks Rudolf Fri&scaron;, liberal, skeptik, koji je tumačio intelektualne i duhovne protivrečnosti sveta u kojem je živeo. Dela: romani &quot;&Scaron;tiler&quot;, &quot;Homo faber&quot;, &quot;Neka mi ime bude Gantenbajn&quot;, pripovetka &quot;Montok&quot;, drame &quot;Kineski zid&quot;, &quot;Grof Ederland&quot;, &quot;Don Huan ili Ljubav prema geometriji&quot;, &quot;Biderman i palikuće&quot;, &quot;Andora&quot;, &quot;Biografija&quot;, knjige dnevnika &quot;Dnevnici 1946-1949&quot;, &quot;Dnevnici 1966-1971&quot;.1994 - Dve sedmice posle ofanzive muslimanskih snaga iz Goražda, koje nikada nije u potpunosti demilitarizovano, kao ni ostalih pet &quot;za&scaron;tićenih zona&quot; u BiH uspostavljenih odlukom Saveta bezbednosti UN, Vojska Republike Srpske uzvratila je kontraofanzivom, &scaron;to je zaustavljeno polovinom aprila vazdu&scaron;nim napadima NATO na srpske položaje.1996 - Sudija italijanskog vojnog suda naložio je da biv&scaron;em nemačkom &Scaron; kapetanu Erihu Pribkeu, koji se branio frazom da je &quot;samo izvr&scaron;avao naređenja&quot;, mora da bude suđeno zbog odgovornosti za masakr 335 italijanskih civila u Drugom svetskom ratu 1944. u Ardeatinskim pećinama blizu Rima.1997 - Umro je ruski pisac Vladimir Aleksejevič Solouhin,koji je u pesničkim i proznim delima zastupao tradicionalističke ideje. Bio je protivnik tehnicizma, zaljubljenik u prirodu. Dela: zbirke pesama &quot;Kako ispiti sunce&quot;, &quot;Čovek sa cvećem u rukama&quot;, &quot;Živeti na zemlji&quot;, &quot;Četrdeset zvonkih kapi&quot;, &quot;Argument&quot;, &quot;Lirika&quot;, &quot;Sonetni venac&quot;, &quot;Sedina&quot;, proza &quot;Vladimirske staze&quot;, &quot;Kap rose&quot;, &quot;Pisma iz Ruskog muzeja&quot;, &quot;Vreme za skupljanje kamenja&quot;, &quot;Med na hlebu&quot;, &quot;Nastavak vremena&quot;.1998 - U eksploziji metana u ukrajinskom rudniku uglja Skačinsko u oblasti Donjeck poginula su 63 rudara.1999 - NATO avioni su razornim projektilima uni&scaron;tili rezervoare za gorivo centralne beogradske gradske toplane u Novom Beogradu, usmrtiv&scaron;i čuvara toplane Slobodana Tri&scaron;ovića. Gotovo u isto vreme gađana je Policijska akademija na Banjici, pri čemu je o&scaron;tećena zgrada obližnje Vojno-medicinske akademije, prepuna bolesnika, uključujući 22 ranjenika od napada NATO.2002 - Umro je srpski arheolog Milutin Gara&scaron;anin, član Srpske akademije nauka i umetnosti i dopisni član Bavarske akademije nauka kao i Akademije nauka i umjetnosti BiH. Objavio je niz radova, uključujući &quot;Iskopavanja u Ptuju&quot;, &quot;Jedan osvrt na prvobitnu istoriju na&scaron;e zemlje&quot;, &quot;Iz prvobitne istorije Kosova i Metohije&quot;, &quot;Naselje i stan prvobitnog čoveka neolitskog doba u Srbiji&quot;.2007 - U žestokim borbama lokalnih plemenskih vođa i stranih boraca povezanih sa Al Kaidom, u pakistanskom regionu Južni Vaziristan, poginulo je oko 60 ekstremista, uglavnom Uzbeka, a oko 40 se predalo.2007 - Poginuo je Robert Klark, američki filmski režiser, poznat po filmu &quot;Božićna priča&quot;. Klark je stradao u saobraćajnaom udesu na autoputu na zapadnoj obali SAD, u bliziniLos Anđelesa. &quot;Božićna priča&quot; (1983) je film koji se u SAD redovno prikazuje u vreme božićnih praznika, neka vrsta filmskog klasika. Karijeru je započeo horor filmovima, režirao je i filmove&quot;Kod Porkija&quot;, &quot;Uhvati zvezdu padalicu&quot; i &quot;April za pamćenje&quot;.2010 - Senegal je preuzeo, 50 godina po sticanju nezavisnosti, poslednje vojne baze koje je Francuska, negda&scaron;nja metropola, držala na teritoriji te zapadnoafričke zemlje.2015 - Preminuo je Zoran Petrović Piroćanac, novinar, naučnik. Kao slobodni novinar, decenijama je sarađivao s brojnim medijima biv&scaron;e Jugoslavije i inostranstva. Bio je zapažen kao izve&scaron;tač iz Latinske Amerike (Nikaragva), Bliskog istoka (Palestina), Afrike, kao i sa teritorije negda&scaron;nje Jugoslavije devedesetih. Diplomirao je romanistiku na Filolo&scaron;kom fakultetu u Beogradu a magistrirao i doktorirao u Parizu, na Visokoj &scaron;koli dru&scaron;tvenih nauka. Govorio je vi&scaron;e svetskih jezika. Jedan je od osnivaca Centra za geopolitičke studije &quot;Jugoistok&quot;. Poslednjih godina radio je u Institutu za politicke studije u Beogradu. Dela: &quot;Sunovrat&quot;, &quot;Izbrisati srpski virus&quot;, &quot;Geopolitika hrane&quot;, &quot;Ekonomska &scaron;pijunaza&quot;.2017 - U Han &Scaron;ejhunu, Idlib, Sirija, dogodio se napad iz vazduha prilikom kojeg je poginulo najmanje 89 osoba a povređeno je vi&scaron;e od 550. Napad hemijskim oružjem odmah je izazvao o&scaron;tru reakciju zapadnih zemalja uz nepodeljene osude Ba&scaron;ara el Asada. Zvanični Damask odbacio je optužbe, u cemu ga je podržala Moskva.2019 - Jedinica Kfora u čijem sastavu su se nalazili i pripadnici vojske Albanije, pojavila se iznenada u sredi&scaron;njem delu Kosovske Mitrovice, &scaron;to je bio povod za vidno uznemirenje građana tog dela Kosova i Metohije.2023 - Finska je postala članica NATO. Odluke vlada u Helsinkiju i Stokholmu da pristupe NATO, posledica su rata u Ukrajini, odnosno po zvaničnom stavuMoskve, specijalne vojne operacije u Ukrajini. Kao direktna posledica prijema Finske, neposredna kopnena granica između zemalja NATO i Rusije produžena je za 1.300 kilometara i sada iznosi 2.600 kilometara. Prethodno, Rusija se, od zemalja članica NATO, neposredno graničila sa Norve&scaron;kom, Estonijom, Letonijom, Litvanijom, Poljskom (Kalinjingradska eksklava). Finska se od Drugog svetskog rata držala strogo neutralno ali je rat u Ukrajini doveo je do nove bezbednosne orjentacije Helsinkija.

Na današnji dan, 4. april

0 Komentari