Na današnji dan, 2. april

748 - Rođen je franački car Karlo Veliki, koji je od dolaska na presto 768. do smrti 814. prekrojio kartu Evrope i pro&scaron;irio Franačku državu od Severnog mora do Italije i od Atlantika do Če&scaron;ke. Papa Lav III krunisao ga je 800. za rimskog cara. &Scaron;to je bio čin sa trajnim posledicama po istoriju Evrope.1724 - Rođen je italijanski avanturista Đovani ĐakopoKazanova, sinonim latinskog ljubavnika, jedna od najkoloritnijihličnosti Evrope 18. veka. Tokom burnog života bio je učenikverske &scaron;kole, sekretar kardinala, venecijanski pomorski oficir,opat, kockar, alhemičar, violinista, &scaron;pijun, bibliotekar. Njegovi &quot;Memoari&quot; dragocena su slika evropskog dru&scaron;tva epohe u kojoj je živeo.1791 - Pod optužbom da je paktirao sa dvorom ubijen jefrancuski političar i pisac Onore Gabrijel Viktor Riketi de Mirabo,najbolji govornik Francuske revolucije i jedan od glavnih zastupnikainteresa trećeg staleža. Doprineo je pobedi Ustavotvorne skup&scaron;tinenad kraljem, ali ne kao protivnik monarhije. Njegov cilj bio je parlamentarni model uz održavanje monarhije, po uzoru na Britaniju. Dela: &quot;Esej o despotizmu&quot;, &quot;O pruskoj monarhiji pod Fridrihom Velikim&quot;.1805 - Rođen je danski pisac Hans Kristijan Andersen, autor malih pripovedaka-bajki koje su mu donele svetsku slavu, tvorac danske realističke proze. Izvanrednim stilom napisao je 156 priča, uključujući &quot;Carevo novo odelo&quot; i &quot;Ružno pače&quot;, koje su zasnovane na motivima danskog folklora, antičke mitologije i predanja, a za neke od njih inspirisalo ga je sopstveno tegobno detinjstvo obeleženo siroma&scaron;tvom. Ostala dela: pesme (sačuvano ih je samo nekoliko), romani &quot;Improvizator&quot;, &quot;O.T.&quot;, &quot;Samo muzičar&quot;, &quot;Srećni Per&quot;, putopisi &quot;Bazar jednog pesnika&quot;, &quot;U &Scaron;paniji&quot;, pisao je i dramska dela.1838 - Rođen je francuski državnik i advokat Leon Mi&scaron;el Gambeta, jedan od osnivača Treće republike, koji je znatno doprineo uspostavljanju parlamentarne demokratije posle pada cara Napoleona III 1871. U borbi protiv Napoleona III predvodio je republikance, a u vreme Francusko-pruskog rata oktobra 1870. kao ministar unutra&scaron;njih poslova, iz opsednutog Pariza balonom je odleteo u unutra&scaron;njost i organizovao borbu protiv Nemaca. Od 1879. do 1881. bio je predsednik francuske Narodne skup&scaron;tine, potom do 1882. predsednik vlade.1840 - Rođen je francuski pisac Emil Zola, tvorac i najizrazitiji predstavnik naturalističkog romana. Pisao je i pripovetke, drame, književnu i umetničku kritiku, polemičke članke, političku publicistiku. Otvorenim pismom 1898. predsedniku Francuske - pod naslovom &quot;Optužujem&quot; u listu &quot;L&#39;oror&quot;, odlučujuće je doprineo rehabilitaciji kapetana Alfreda Drajfusa, lažno optuženog za izdavanje Nemačkoj vojnih tajni i osuđenog nadoživotnu robiju. Snažno je uticao na savremenike, ne samo u Francuskoj. Dela: romani &quot;Nana&quot;, &quot;Žerminal&quot;, &quot;Slom&quot;, &quot;Trovačica&quot;, &quot;Zver čovek&quot;, &quot;Novac&quot;, &quot;Zemlja&quot;, &quot;Plodnost&quot;, &quot;Rad&quot;, &quot;Istina&quot;, &quot;Tri grada: Lurd, Rim, Pariz&quot;, rasprava &quot;Eksperimentalni roman&quot;.1861 - U Sremskim Karlovcima je pod predsedni&scaron;tvom patrijarha Josifa Rajačića započeo Blagove&scaron;tenski sabor, jedan od poslednjih crkveno-narodnih sabora Srba u Habzbur&scaron;kim zemljama. Na osnovu privilegija dobijenih od Beča, zatražena je posebna teritorija za Srbe pod nazivom Vojvodina Srpska, s vojvodom na čelu i sopstvenom administracijom, ali Ugarski sabor potom nije želeo ni da razmatra te zahteve. Održavanje Sabora odobrio je austrijski car Franc Jozef, ali ga je dvor u Beču iskoristio jedino da zapla&scaron;i nelojalni deo mađarske aristokratije i umanji njihove aspiracije. Sabor je ipak značajan za istoriju Srba u Vojvodini, kao i srpskog naroda uop&scaron;te, jer je jasno naglasio da se ne slaže sa ukidanjem &quot;Vojvodine srbske i tami&scaron;kog Banata&quot; obrazovane posle revolucije 1848/9.1872 - Umro je američki pronalazač i slikar Semjuel Finli Morze, konstruktor aparata koji električnim impulsom prenosi pisane znake na daljinu. Aparat je patentirao 1837. i nazvao ga telegraf. Sastavio je i azbuku za telegrafisanje od tačaka i crtica, nazvanu njemu u čast Morzeova azbuka.1905 - Zvanično je otvoren železnički tunel Simplon ispod Alpa koji je povezao &Scaron;vajcarsku i Italiju.1914 - Rođen je engleski filmski glumac Alek Ginis. Dobitnik je dva Oskara: 1957. za ulogu u filmu &quot;Most na reci Kvaj&quot; i 1980. za ukupan doprinos filmskoj umetnosti. Ostali filmovi: &quot;Nežno srce&quot;, &quot;Veliko očekivanje&quot;, &quot;Oliver Tvist&quot;, &quot;Čovek u belom odelu&quot;, &quot;Most na reci Kvaj&quot; (Oskar), &quot;Na&scaron; čovek u Havani&quot;, &quot;Lorens od Arabije&quot;, &quot;Pad Rimskog carstva&quot;, &quot;Hitler: 10 poslednjih dana&quot;, &quot;Doktor Živago&quot;, &quot;Rat zvezda&quot;, &quot;Dan Eskima&quot;.1917 - Pred vojnim sudom za oficire, u Solunu je počeo proces, otvorena je istraga, protiv grupe oficira, poznate kao &quot;Crna ruka&quot; odnosno njihovog lidera general&scaron;tabnog pukovnika Dragutina Dimitrijevića Apisa. Bio je to obračun sa Apisom i oficirima koji su 1903. ubili kralja Aleksandra Obrenovića i kraljicu Dragu i 1911. organizovali tajnu organizaciju &quot;Ujedinjenje ili smrt&quot;. Optuženi su da su pripremali terorističke aktivnosti i poku&scaron;ali ubistvo regenta Aleksandra. Sud je osudio devet optuženih na smrt i dvojicu na 15 godina robije. Veliki vojni sud je delimično preinačio presudu, ali su Dimitrijević, major Ljubomir Vulović i Rade Malobabić streljani u Solunskom polju 26. juna 1917. Na temelju sačuvanog Vulovićevog pisma, 2. juna 1953. obnovljen je proces, i Vrhovni sud Narodne republike Srbije rehabilitovao je Dimitrijevića i ostale osuđene, &scaron;to je nesumnjivo bilo motivisano političkim razlozima, odnosno namerom da se kompromituje kralj Aleksandar.1930 - Ras Tafari je postao car (Negus) Etiopije (Abisinija) pod imenom Haile Selasije I.1974 - Umro je francuski državnik Žorž Pompidu, predsednik Francuske od 1969. do 1974. &Scaron;ef države postao je posle ostavke &Scaron;arla de Gola, s kojim je blisko sarađivao od 1945. U međuvremenu je bio direktor Rot&scaron;ildove banke, &scaron;ef De Golovog kabineta i član Ustavnog saveta, a od 1962. do 1968. predsednik vlade.1982 - Vojna hunta Argentine je napala i zauzela britanski posed Folklandska (Malvinska) ostrva u južnom Atlantiku, oko 500 kilometara istočno od argentinske obale, na kojima je u tom trenutku bilo 75 britanskih vojnika. Argentinske snage su Britanci potukli, povrativ&scaron;i Folklande, u ratu vođenom do polovine juna.1999 - Prvi put od početka agresije NATO je bombardovaocentar Beograda, ispaliv&scaron;i krstareće rakete na ispražnjene zgrade ministarstava unutra&scaron;njih poslova SRJ i Srbije, od kojih je jedna pala samo tridesetak metara od Instituta za ginekologiju i aku&scaron;erstvo, u kojem je u tom trenutku bilo oko 70 novorođenčadi s majkama. Vazdu&scaron;ni udar izazvan eksplozijama o&scaron;tetio je zgradu Instituta, obližnju Neuropsihijatrijsku kliniku &quot;Laza Lazarević&quot;, druga bolnička zdanja i vi&scaron;e stambenih zgrada. &Scaron;ira zona gradaje bila bombardovana sve vreme od samog početka.1999 - Prilikom dva napada na Kur&scaron;umliju, NATO avijacija usmrtila je 13 civila, o&scaron;tetiv&scaron;i oko 500 zgrada, uključujući manastire Svete Bogorodice i Svetog Nikole iz 12. veka, a u napadu kasetnim bombama na albansko selo Nogavac kod Orahovca ubijena su dva civila.2005 - Umro je papa Jovan Pavle II, rodom Poljak Karol Vojtila, čiji je pontifikat, izrazito reakcionaran, trajao 26 godina i bio jedan od najdužih u istoriji Rimokatoličke crkve. Vojtila, koji je imenovan za kardinala 1967. godine, postao je papa 16. oktobra 1978. i sa 58 godina bio najmlađi papa do tada.2006 - Umrla je udovica atentatora na Hitlera, Nina &Scaron;enk fon &Scaron;taufenberg, čiji je suprug poku&scaron;ao da ukloni Adolfa Hitlera u atentatu 1944. godine, posle čega je streljan. Klaus &Scaron;enk fon &Scaron;taufenberg, podmetnuo je ta&scaron;nu s bombom pod sto, ali je noga stola za&scaron;titila Hitlera, 20. jula 1944. Zaverenici su streljani, a rodbina, uključujući groficu &Scaron;taufenberg, odvedena je u koncentracione logore. Učesnici neuspele zavere se slave kao heroji u dana&scaron;njoj Nemačkoj. Udovica grofa &Scaron;taufenberga, rođena je kao baronesa Fon Lerhenfeld 1913.2007 - Umro je Žarko Petrović, svojevremeno jedan od najboljih odbojka&scaron;a sveta. Za reprezentaciju Jugoslavije odigrao je 253 utakmice i osvojio je bronzane medalje na Olimpijskim igrama u Atlanti 1996, na Svetskom kupu u Tokiju 1996, i na evropskom prvenstvu u Atini 1995.2007 - U snažnom zemljotresu jačine 8 stepeni po Rihterovoj skali, koji je pogodio oblast Zapadnih Solomonskih ostrva (arhipelag sa 256 ostrva) u Tihom okeanu, život je izgubilo najmanje 12 osoba. Bez krova nad glavom je ostalo između 2.000 i3.000 ljudi.2015 - U napadu islamskih terorista grupe al-&Scaron;abab na kampus Univerziteta Garisa u Keniji, ubijene su 152 osobe, uključujući 4 napadača, a 79 je ranjeno. Organizator napada Muhamed Muhamud, biv&scaron;i učitelj, poznat po nadimcima Kuno, Dulijadin ili Gamadhere, pripadnik somalske grupe Al &Scaron;abab i komandant milicije Ras Kamboni, i ranije je bio na poternici zbog niza ubistava na severoistoku Kenije.2017 - Aleksandar Vučić pobedio je u prvom krugu predsedničkih izbora u Srbiji. Prethodno, od aprila 2014, obavljao je dužnost predsednika Vlade Srbije. 2019 - Abdelaziz Buteflika podneo je ostavku na mesto predsednika Alžira. Buteflika je za predsednika izabran prvi put 1999. godine, a u poslednjem periodu bio je suočen s protestima i pozivima na povlačenje. Pripadao je Frontu za nacionalno oslobođenje tokom rata za nezavisnost. Dugo je vodio diplomatiju Alžira, od 1963 do 1979. godine.2025 - Donald Tramp, predsednik SAD, obelodanio je u sklopu takozvanog Dana oslobođenja, carinske stope za uvoz robe u Ameriku. Teatralno predstavljene mere motivisane su namerom da se industrijska proizvodnja vrati u SAD.

Na današnji dan, 2. april

0 Komentari