Na današnji dan, 1. april

1572 - Holanđani su počeli rat za nezavisnost od &Scaron;panije.1697 - Rođen je francuski pisac opat Prevo, poznat po romanu &quot;Manon Lesko&quot;, prema kojem su Žil Masne i Đakomo Pučini napisali opere.1809 - Rođen je ruski pisac Nikolaj Vasiljevič Gogolj, otac ruske realističke proze. Romanom &quot;Taras Buljba&quot; prikazao je borbu Kozaka protiv Poljaka i Turaka. Pripovetkama &quot;Večeri na sala&scaron;u kraj Dikanjke&quot;, &quot;Mirgorod&quot;, &quot;Petrogradske priče&quot;, &quot;Arabeske&quot;, i delima &quot;Mrtve du&scaron;e&quot;, &quot;Revizor&quot; i &quot;Ženidba&quot; slikao je neveselu stvarnost. Delom &quot;Iz prepiske sa prijateljima&quot; ukazivao je da je moralni pad plod sekularizacije. Pred smrt je uni&scaron;tio rukopis drugog toma &quot;Mrtvih du&scaron;a&quot;. Posvećeni vernik, pa i mistik, pisao je i tumačenja liturgije. Na osnovu Gogoljevog dela, Visarion Belinski je oblikovao principe naturalne &scaron;kole ruske književnosti, a Nikolaj Černi&scaron;evski ga je smatrao osnivačem &quot;satiričnog ili tačnije rečeno kritičkog pravca ruskog realizma&quot;.1815 - Rođen je nemački državnik Oto fon Bizmark, ujedinitelj Nemačke. Kao kancelar Pruske 1864. u savezu sa Austrijom oteo je &Scaron;lezvig od Danske, a onda je 1866. porazio Austriju. Isprovocirao je nemačko-francuski rat i posle pobede 1871. proglasio je Nemačko carstvo tako &scaron;to je pruska kraljevska porodica Hoencolern postala i nemačka carska. Bio je prvi kancelar ujedinjene Nemačke. U unutra&scaron;njoj politici sputao je rimokatolički jug, kao i socijaldemokrate, da bi u poznijoj fazi uveo ozbiljne socijalne mere. Novi car Vilhelm II, razvlastio ga je 1890. posle 28 godina gotovo neograničene vladavine.1864 - Rođena je srpska glumica Zorka Todosić, članica beogradskog Narodnog pozori&scaron;ta od 1886. do 1913. umetnica izuzetnog talenta i temperamenta i velike sugestivnosti. Ostvarila je niz karakternih, komičnih i dramskih uloga, nosila operetski repertoar i igrala glavne uloge u komadima s pevanjem.1868 - Rođen je francuski pisac Edmon Rostan, pesnik i dramaturg. S velikim uspehom je oživeo dramaturgiju naslonjenu na tradicije baroka. Stvarao je komade koji su bili događaj u francuskom pozori&scaron;nom životu. Bio je član Francuske akademije (&quot;besmrtnih&quot;). Godine 1916. pod utiskom egzodusa Srba napisao je pesmu &quot;Kralj Petrova četiri vola&quot;. Dela: drame &quot;Sirano de Beržerak&quot;, &quot;Romantične du&scaron;e&quot;, &quot;Daleka princeza&quot;, &quot;Orlić&quot;.1873 - Rođen je ruski kompozitor, dirigent i pijanista Sergej Vasiljevič Rahmanjinov. Komponovao je opere, simfonijske kompozicije i druga dela, ali se najoriginalnije izrazio u klavirskim kompozicijama (poput &quot;Rapsodije na Paganinijevu temu&quot; za klavir i orkestar i četiri klavirska koncerta) i u solo pesmama. Iz Rusije je emigrirao 1918. i do smrti 1943. živeo je u SAD.1918 - U Velikoj Britaniji osnovano je Kraljevsko vazduhoplovstvo (RAF). 1920 - Rođen je japanski glumac To&scaron;iro Mifune, koji je svetsku slavu stekao tumačenjem uloga samuraja, posebno u filmovima režisera Akire Kurosave. Filmovi: &quot;Ra&scaron;omon&quot;, &quot;Sedam samuraja&quot;, &quot;Legenda o Musa&scaron;iju&quot;, &quot;Ponori ljubavi&quot;, &quot;Krvavi presto&quot;, &quot;Skrivena tvrđava&quot;, &quot;Jodžimbo&quot;, &quot;Pobuna&quot;, &quot;Admiral Jamamoto&quot;, &quot;Pakao na Pacifiku&quot;, &quot;Crveno sunce&quot;, &quot;Bitka za Midvej&quot;, &quot;&Scaron;ogun&quot;.1924 - Adolf Hitler je zbog veleizdaje osuđen na pet godina zatvora posle neuspelog puča 1923. u Minhenu, ali je oslobođen već u decembru 1924.1933 - Nacisti su počeli progon Jevreja u Nemačkoj, blokiranjem računa u bankama i naredbom bojkota njihovih poslova.1937 - Burma, danas Mjanmar, je postala posebna krunska kolonija u okviru Britanske imperije. Do tada ona je bila sastavni deo britanske Indije, od 1886. Britansko zaposedanje Burme započelo je 1824. Odluka o izdvajanju iz sastava britanske Indije doneta je na referendumu.1939 - Generalisimus Francisko Franko objavio je da je građanski rat u &Scaron;paniji okončan i da su SAD priznale njegovu vladu. U ratu je poginulo vi&scaron;e od milion ljudi, a Franko je potom diktatorski vladao 36 godina.1941 - U Beogradu su jugoslovenski predsednik vlade general Du&scaron;an Simović i &scaron;ef britanskog General&scaron;taba feldmar&scaron;al Džon Grir Dil počeli dvodnevne pregovore o sklapanju vojnog saveza, ali nije postignut nikakav sporazum.1945 - Američke trupe su u Drugom svetskom ratu počele napad na japansko ostrvo Okinava, koje je branilo 140.000 Japanaca. U napadu je učestvovalo vi&scaron;e od 450.000 Amerikanaca, 1.321 ratni brod i 1.721 avion. U borbama je poginulo 110.000 Japanaca i 12.000 Amerikanaca, saveznici su izgubili 36 brodova i 763 aviona, Japanci 16 brodova, uključujući tada najveći ratni brod u svetu &quot;Jamato&quot;, a Okinava je zauzeta nakon tri meseca žilavog otpora.1946 - Počela je izgradnja pruge Brčko-Banovići. Bila je to prva velika radna akcija u socijalističkoj Jugoslaviji. Prugu dugu 90 kilometara gradilo je 60.000 mladih ljudi iz svih krajeva zemlje i zavr&scaron;ilo je 7. novembra 1946.1948 - Uspostavljanjem kontrole na svim putevima i železničkim prugama počela je sovjetska blokada zapadnog Berlina, sme&scaron;tenog unutar sovjetske okupacione zone, odnosno Istočne Nemačke.1952 - Umro je mađarski pisac Ferenc Molnar, koji je romanom &quot;Junaci Pavlove ulice&quot; stvorio klasično delo omladinske književnosti. U pozori&scaron;nim komadima iskazao je izuzetnu tehniku i duhovitost. Ostala dela: drame i komedije &quot;Liliom&quot;, &quot;Vuk&quot;, &quot;Gardist&quot;, &quot;Crveni mlin&quot;, &quot;Čudo među brdima&quot;, &quot;Labud&quot;, &quot;Olimpija&quot;, &quot;Igra u dvorcu&quot;.1959 - Rođena je Margita Stefanović Magi, muzičar. Otac Slavoljab Stefanović Ravasi bio je poznati režiser i dramaturg. Zavr&scaron;ila je muzičku &scaron;kolu, a potom diplomirala arhitekturu. Bila je klavijaturista grupe Ekaterina Velika, prvobitno Katarina II, kultne muzičke grupe beogradskog &quot;Novog talasa&quot; 80-ih 20. veka.1968 - Umro je ruski fizičar Lav Davidovič Landau, jedan od najvećih u 20. veku, otac sovjetske &scaron;kole teorijske fizike, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1962. Preživeo je 1962. te&scaron;ku saobraćajnu nesreću, posle koje je vi&scaron;e puta progla&scaron;avan klinički mrtvim. Zasnovao je termodinamičku teoriju faznih prelaza u čvrstom telu, teoriju tečnog helijuma blizu apsolutne nule, teoriju kombinovane inverzije, unapredio kvantnu teoriju polja i fiziku elementarnih čestica i kosmičkih zraka. Sa ruskim fizičarem Iljom Lif&scaron;icom napisao je kapitalno delo &quot;Kurs teorijske fizike&quot;. Ostala dela: &quot;Elektroprovodljivost metala&quot;, &quot;Teorija polja&quot; (s Lif&scaron;icom), &quot;Kvantna mehanika&quot; (s Lif&scaron;icom), &quot;Statistička fizika&quot; (s Lif&scaron;icom).1970 - U Beogradu je iz zgrade &quot;Borbe&quot; počelo emitovanje Radija &quot;Studio B&quot;. To zdanje sagrađeno je kao zgrada lista &quot;Vreme&quot; tridesetih, a docnije je znatno pro&scaron;ireno.1976 - Umro je nemački slikar i vajar Maks Ernst, osnivač dadaističkog pokreta i jedan od najznačajnijih nadrealista. Otkrio je tehniku &quot;frotaž&quot; srodnu automatizmu u nadrealističkoj poeziji, uveo je kolaž-fotografiju, a u skulpturi je često spajao antropomorfne i animalne elemente. Pisao je pamflete i manifeste, a bavio se i scenografijom.1995 - Četiri meseca nakon ulaska u Čečeniju, ruske trupe su iz svih većih mesta te autonomne ruske regije, isterale snage čečenskih separatista. 1996 - U Japanu je stvorena najveća svetska banka, spajanjem &quot;Micubi&scaron;i banke&quot; i &quot;Banke Tokijo&quot;.1999 - NATO avioni su devetog dana agresije na Srbiju (SRJ) sru&scaron;ili prvi most - Varadinski most preko Dunava u Novom Sadu. Prvi put varadinski most sru&scaron;en je tokom nemačke okupacije u Drugom svetskom ratu.1999 - U prvoj izmeni unutra&scaron;njih granica u Kanadi za 50 godina, na severu te zemlje stvorena je nova prostrana provincija nazvana Nunavut, autonomna teritorija Eskima.2001 - Slobodan Milo&scaron;ević, biv&scaron;i predsednik Srbije i SRJ, uhap&scaron;en je u Beogradu.2001 - &Scaron;pijunski avion američke mornarice sa 24 člana posade prinudno je sleteo na kinesko ostrvo Hajnan posle sudara s lovcem F-8 kineskog ratnog vazduhoplovstva, &scaron;to je izazvalo veliku diplomatsku napetost koja je između SAD i Kine potrajala nekoliko sedmica.2002 - Holandija je postala prva zemlja u kojoj je legalizovana eutanazija, ubistvo iz milosrđa. 2003 - Američki vojnici ubili su kod iračkog grada Nadžaf sedmoro dece i žena u minibusu na koji su otvorili vatru po&scaron;to se nije zaustavo na kontrolnom punktu.2007 - Najmanje 91 osoba poginula je u poplavama, a vi&scaron;e stotina je ostalo bez krova nad glavom u Avganistanu. Poplavljene su hiljade hektara, a u nekim delovima zemlje uključujući i Kabul, bujice su odnele puteve i mostove.2008 - Umro je američki filmski režiser Žil Dasen. Stvarao je filmove kriminalističkog žanra s dozom političke angažovanosti. Početkom pedesetih 20. veka, u vreme makartističke antikomunističke kampanje, optužen je za antiameričku delatnost i onemogućen da radi u SAD, posle čega se doselio u Evropu i snimao je u Francuskoj i Grčkoj. Filmovi: &quot;Naci agent&quot;, &quot;Brutalna snaga&quot;, &quot;Goli grad&quot;, &quot;Rififi&quot;, &quot;Onaj koji mora da umre&quot;, &quot;Zakon&quot;, &quot;Nikad nedeljom&quot;, &quot;Fedra&quot;.2009 - Hrvatska i Albanija postale su i formalno punopravne članice NATO-a po&scaron;to su predstavnici obe zemlje predali Stejt departmentu u Va&scaron;ingtonu, dokumente, čiji je vlada SAD depozitar, o ratifikaciji pristupanja toj organizaciji u skup&scaron;tinama te dve zemlje.2010 - Umro je američki glumac Džon Forsajt, najpoznatiji po ulozi Blejka Karingtona u seriji &quot;Dinastija&quot;. Za tu ulogu dobio je dva Zlatna globusa kao najbolji glumac. Karijeru je započeo 40-ih 20. veka, i igrao je, između ostalog, u filmovima &quot;Nevolje s Harijem&quot; i &quot;Topaz&quot; Alfreda Hičkoka.2012 - U požaru u diskoteci &quot;Kontrast&quot; u Novom Sadu, u ranim jutarnjim satima, poginulo je &scaron;est osoba.2014 - Ministri spoljnih poslova država članica NATO odlučili su da prekinu &quot;celokupnu civilnu i vojnu saradnju&quot; s Rusijom kao odgovor na odluku Moskve da pripoji Krim.2017 - Najmanje 254 osobe poginule su u poplavama, bujicama i klizi&scaron;tima u gradu Mokoa, Kolumbija. Makoa je grad s nepunih četrdesetak hiljada stanovnika na jugozapadu Kolumbije, nedaleko od granice s Ekvadorom.2021 - Preminuo je Isemu Akasaki, japanski inovator, fizičar, nobelovac. Akasaki je izumitelj svetleće diode, energetski efikasnog, odnosno &scaron;tedljivog, ekolo&scaron;kog izvora svetlosti. Doprineo je razvoju lasera koji se primenjuje u optičkim diskovima. Godine 2014. zajedno sa S. Nakamurom i H. Amanom, dobio je Nobelovu nagradu za fiziku.2022 - Osam rudara je poginulo a 18 je povređeno u nesreći u rudniku mrkog uglja &quot;Soko&quot;, nedaleko od Sokobanje. Radnici su stradali usled izliva metana.2024 - &Scaron;est osoba, uključujući i jednog od zapovednika iranske Revolucionarne garde Mohamada Rezu Zahedija, poginulo je prilikom izraelskog napada na iranski konzulat u Damasku.

Na današnji dan, 1. april

0 Komentari