Na današnji dan, 1. mart

1498 &ndash; Na putu ka Indiji, portugalski moreplovac Vasko da Gama kao prvi Evropljanin iskrcao se na obale sada&scaron;nje afričke države Mozambik.1562 &ndash; Francuski rimokatolici, pod vođstvom Fransoa Gize, izvr&scaron;ili su pokolj hugenota, francuskih protestanata kalvinista. Pokolj kod Vasija bio je uvod u religiozni rat koji je trajao do 1598. Pariz je Gizu, posle pokolja, dočekao kao heroja.1643 &ndash; Umro je italijanski orgulja&scaron; i kompozitor Đirolamo Freskobaldi, najveći majstor svog vremena na orguljama. Veruje se da su njegova dela, komponovana za orgulje, imala veliki uticaj na Johana Sebastijana Baha. Komponovao je tokate, kancone, fantazije za orgulje, madrigale i motete.1767 &ndash; &Scaron;panski kralj Karlos III proterao je iz zemlje jezuitski red, motivisan najverovatnije koristoljubljem. Sličnu odluku donelo je vi&scaron;e evropskih vlada tokom druge polovine 18. veka.1810 &ndash; Rođen je poljski kompozitor i pijanista Frederik &Scaron;open, najistaknutiji predstavnik poljske muzičke kulture i jedan od najznačajnijih pijanista i kompozitora uop&scaron;te. Oslanjao se na elemente poljskog muzičkog folklornog nasleđa. Poljsku je napustio 1830. i nastanio se u Francuskoj. Dela: dva koncerta za klavir i orkestar, oko 170 sonata, niz poloneza, mazurki i valcera.1815 &ndash; Francuski car Napoleon I iskrcao se na obalu Francuske, tri dana po&scaron;to je sa grupicom sledbenika napustio mediteransko ostrvo Elbu, na kojem je bio zatočen nakon abdiciranja u aprilu 1814. Ubrzo je trijumfalno u&scaron;ao u Pariz i povratio vlast, čime je počela njegova druga vladavina poznata kao &quot;100 dana&quot;, okončana vojnim porazom kod Vaterloa u junu 1815.1872 &ndash; U planinskom području Jelouston u SAD osnovan je prvi nacionalni park u svetu.1879 &ndash; Rođen je bugarski državnik Aleksandar Stambolijski, vođa Zemljoradničkog narodnog saveza i predsednik vlade Bugarske od 1920. do 1923., kada je oboren u fa&scaron;ističkom udaru i zatim masakriran. Kao &scaron;ef vlade stekao je izuzetnu popularnost sprovođenjem agrarne i poreske reforme, nacionalizacijom nekih banaka i zalaganjem za prijateljstvo sa Kraljevinom Srba, Hrvata i Slovenaca.1886 &ndash; Rođen je austrijski slikar i pisac Oskar Koko&scaron;ka, jedan od najistaknutijih predstavnika ekspresionističkog slikarstva. Tokom Drugog svetskog rata radio je velike kompozicije nagla&scaron;eno humanističkog sadržaja. Književna dela: drame &quot;Ubica, mada žena&quot; i &quot;Trnov žbun u plamenu&quot;.1891 &ndash; Rođen je srpski pisac i prevodilac Stanislav Vinaver, jedan od najraznovrsnijih stvaralaca u novijoj srpskoj literaturi. Studirao je matematiku i muziku u Parizu, a između dva svetska rata radio kao novinar. U Prvom svetskom ratu učestvovao je kao dobrovoljac u Srpskoj vojsci, a tokom Drugog svetskog rata bio je u nemačkom zarobljeni&scaron;tvu. Od 1945. radio je u Beogradu kao profesionalni pisac i prevodilac, jedno vreme i u agenciji Tanjug. Bio je istraživač i kreator slobodnijeg pesničkog izraza i književnog jezika. Dela: zbirke pesama &quot;Mjeća&quot;, &quot;Varo&scaron; zlih vol&scaron;ebnika&quot;, &quot;Čuvari sveta&quot;, &quot;Evropska noć&quot;, &quot;Pantologija novije srpske pelengirike&quot;, &quot;Najnovija pantologija srpske i jugoslovenske pelengirike&quot;; proza: &quot;Priče koje su izgubile ravnotežu&quot;, &quot;Godine poniženja i borbe, život u nemačkim &#39;oflazima&#39;&quot;, &quot;Ratni drugovi&quot;, &quot;&Scaron;abac i njegove tradicije&quot;; eseji: &quot;Goč gori, jedna jugoslovenska simfonija&quot;, &quot;Živi okviri&quot;, &quot;Jezik na&scaron; nasu&scaron;ni&quot;, &quot;Nadgramatika&quot;, &quot;Zanosi i prkosi Laze Kostića&quot;, &quot;Momčilo Nastasijević&quot;, &quot;Gromobran svemira&quot;, &quot;Nemačka u vrenju&quot;.1896 &ndash; Ratnici abisinskog negusa Menelika II do nogu su potukli italijanske trupe kod Adue, posle čega je Italija morala da prizna nezavisnost Etiopije.1909 &ndash; Rođen je engleski pozori&scaron;ni i filmski glumac Džejms Dejvid Grejem Niven, dobitnik Oskara 1958. za film &quot;Odvojeni stolovi&quot;. Ostali filmovi: &quot;Put oko sveta za 80 dana&quot;, &quot;Dobar dan tugo&quot;, &quot;Topovi s Navarona&quot;, &quot;Kasino Rojal&quot;, &quot;Papirnati tigar&quot;.1914 &ndash; Rođen je američki pisac afroameričkog porekla Ralf Valdo Elison, autor romana &quot;Nevidljivi čovek&quot; i knjige eseja &quot;Senka i čin&quot;.1919 &ndash; U Beogradu se sastalo Privremeno narodno predstavni&scaron;tvo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca sa 296 poslanika, postavljenih ukazom vlade.1922 &ndash; Rođen je izraelski državnik Jicak Rabin, predsednik vlade od 1974. do 1977. i od juna 1992. do 4. novembra 1995., kada ga je atentator Jigal Amir ubio.1938 &ndash; Umro je italijanski pisac i političar Gabrijele Danuncio, izraziti esteta i nacionalista.1941 &ndash; Bugarska je u Drugom svetskom ratu pristupila Trojnom paktu, a nemačke trupe u&scaron;le su u zemlju 2. marta 1941. preko Rumunije.1942 &ndash; U Čajniču je formirana Druga proleterska brigada, u sastav koje su u&scaron;li pripadnici Užičkog, Čačanskog i Drugog &scaron;umadijskog odreda, oko 1.000 ljudi. Prvi komandant bio je Ratko Sofijanić.1943 &ndash; Britansko ratno vazduhoplovstvo počelo je sistematsko bombardovanje evropskih železničkih sistema pod nemačkom kontrolom.1946 &ndash; Rođen je srpski general-pukovnik pilot Ljubi&scaron;a Veličković, jedini general poginuo tokom NATO agresije na SRJ 1999.1954 &ndash; SAD su izvele prvu probu hidrogenske bombe na pacifičkom ostrvu Bikini.1954 &ndash; U Karakasu, Venecuela, otvorena je prva konferencija Organizacije američkih država.1958 &ndash; Umro je srpski vajar Toma Rosandić, prvi rektor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu.1959 &ndash; Arhiepiskop Makarios III vratio se na Kipar iz izgnanstva i 1960. postao prvi predsednik Kiparske republike.1966 &ndash; Sovjetska &quot;Venera III&quot; spustila se na Veneru, prvi brod koji je stigao na drugu planetu.1985 &ndash; U Urugvaju je vlast preuzeo predsednik Hulio Sangineti, okončav&scaron;i devetogodi&scaron;nju vojnu vladavinu.1991 &ndash; Albanska partija rada (komunisti) osvojila je 176 od 250 poslaničkih mesta na prvim slobodnim izborima.1992 &ndash; U Sarajevu je, tokom referenduma o otcepljenju BiH od Jugoslavije, ubijen Nikola Gardović, a ranjen sve&scaron;tenik Radenko Miković.1992 &ndash; U Crnoj Gori se većina građana izjasnila za zajedničku državu sa Srbijom.1993 &ndash; Američki transporteri iznad istočne Bosne izbacili prve tovare hrane i lekova u &quot;Operaciji padobran&quot;.1997 &ndash; Albanska vlada Saljija Beri&scaron;e podnela ostavku posle nereda izazvanih krahom &scaron;tedionica.2005 &ndash; Tabare Vaskes postao predsednik Urugvaja, prvi levičarski predsednik od 1828.2005 &ndash; Umro je agent Mosada Piter Malkin, koji je 1960. uhvatio nacističkog zločinca Adolfa Ajhmana u Buenos Ajresu.2006 &ndash; Objavljeno je bankrotstvo fabrike &quot;Moskvič&quot;.2012 &ndash; Srbija dobila status kandidata za članstvo u EU.2014 &ndash; Savet Federacije Rusije odobrio vojni angažman u Ukrajini po zahtevu predsednika Putina.2014 &ndash; Preminuo reditelj Alen Rene, autor filmova &quot;Hiro&scaron;ima ljubavi moja&quot; i &quot;Pro&scaron;le godine u Marijenbadu&quot;.2021 &ndash; Nikola Sarkozi osuđen zbog korupcije i zloupotrebe položaja tokom izborne kampanje 2007.

Na današnji dan, 1. mart

0 Komentari