U "Božijem oku" snimljena hemija života: Neverovatni snimci magline FOTO

Ta maglina, koja je poznata i kao Sauronovo oko i Heliks, jedna je od najbližih, naj&scaron;arenijih i najistraživanijih planetarnih maglina u svemiru. Ime Heliks dobila je zato &scaron;to, osim oku, podseća i na spiralnu strukturu.&Scaron;ta su planetarne magline?Planetarne magline su oblaci gasa i kosmičke pra&scaron;ine koje izbacuju zvezde slične Suncu kada na kraju života odbace svoje spolja&scaron;nje slojeve.Zvezde nalik Suncu nemaju dovoljno mase da na kraju života eksplodiraju kao supernove, pa se njihova smrt odvija mirnije. Kada u fuziji sagore svoje nuklearno gorivo, prvo vodonik, a zatim i helijum, oslabi pritisak koji se suprotstavljao gravitaciji, pa se njihova jezgra sažimaju i snažno zagrevaju.Zbog tog zagrevanja u okolnim, spolja&scaron;njim slojevima nakratko se ponovo pale nuklearne reakcije. Ta energija i pojačano zračenje naduvavaju spolja&scaron;nje slojeve zvezde, pa ona postaje crveni džin. Snažni zvezdani vetrovi postepeno oduvavaju te slojeve u svemir i stvaraju planetarnu maglinu, dok u sredi&scaron;tu ostaje gusti beli patuljak koji osvetljava izbačeni materijal.Naziv &quot;planetarna maglina&quot; zbunjuje jer ti objekti zapravo nemaju nikakve veze s planetama. Nastao je zato &scaron;to su ih rani astronomi kroz prve teleskope videli kao male, okruglaste diskove nalik planetama, a ime se zadržalo iako je naučno netačno.Beli patuljak u sredi&scaron;tu magline Heliks jonizuje okolni gas, pa on sija u živim bojama koje su delimično vidljive golim okom.Posebna moć teleskopa Džejms VebPo&scaron;to se nalazi relativno blizu Zemlje, maglina Božje oko idealan je kandidat za posmatranje. Koristeći svoju kameru za blisko infracrveno područje svetlosti, Džejms Veb je prodro u nju dublje nego ijedan teleskop do sada.Infracrvena svetlost prodire dublje kroz oblake gasa i pra&scaron;ine jer ima veće talasne dužine od vidljive svetlosti &mdash; veće od tipičnih čestica kosmičke pra&scaron;ine, pa te čestice na nju deluju kao sitne prepreke koje je ne mogu efikasno raspr&scaron;iti. Kada je talasna dužina svetlosti uporediva s veličinom čestica ili manja od njih, raspr&scaron;enje je mnogo jače.&Scaron;ta se vidi na novom snimku?Na novoj fotografiji malog dela magline oko belog patuljka (gore) vide se hiljade narandžastih i zlatnih stubova nalik kometama koji se uzdižu navi&scaron;e. Te strukture, tehnički poznate kao kometarni čvorovi, razdvajaju brze zvezdane vetrove umiruće zvezde od starijih i hladnijih slojeva gasa koje je zvezda izbacila ranije u svom životu. View this post on Instagram A post shared by NASA (@nasa)Narandžasti polukrug pri dnu, gde su ti stubovi gu&scaron;će zbijeni, označava ivicu ljuske magline, a iznad toga prostire se crnina svemira s ponekom plavom zvezdom.Kao &scaron;to je uobičajeno kod snimaka svemirskih teleskopa, različiti filteri istakli su temperature i hemijski sastav magline, koji se menjaju u zavisnosti od udaljenosti od belog patuljka.Ultraljubičasto zračenje koje pobuđuje vruć, jonizovan gas stvara plavi sjaj u blizini zvezde. Dalje od zvezde okruženje postaje hladnije, a molekularni vodonik u njemu prikazan je žutom bojom. Jo&scaron; dalje od zvezde nalazi se tamnocrvena pra&scaron;ina.Nisu sve boje vidljive ljudskom okuTreba imati na umu da te boje nisu vidljive golim okom. Reč je o naučnoj rekonstrukciji, a ne o &quot;prirodnoj&quot; slici kakva bi se videla ljudskim okom. Džejms Veb snima svemir u infracrvenom području, koje ljudsko oko ne vidi, pa astronomi različitim talasnim dužinama dodeljuju vidljive boje koje prikazuju temperature, hemijski sastav i fizičke procese u maglini.Međutim, nevidljive infracrvene talasne dužine ne &quot;prevode&quot; se u vidljive boje proizvoljno. Astronomi najče&scaron;će koriste tzv. reprezentativni pristup, odnosno pristup lažnih boja, po kojem se kraće infracrvene talasne dužine (koje dolaze od toplijeg, energičnijeg gasa i bliže su vidljivom spektru) prevode u plave ili zelene boje (koje u vidljivom spektru imaju vi&scaron;e energije).Duže infracrvene talasne dužine, koje potiču od hladnije pra&scaron;ine i molekula, prevode se u crvene i narandžaste tonove (koji u vidljivom delu spektra imaju niže energije).Shutterstock/muratartDrugim rečima, postoji logika: energičnije = &quot;hladnije&quot; boje, manje energično = &quot;toplije&quot; boje. To deluje kontraintuitivno, ali je slično temperaturnoj skali &mdash; izvori s najvi&scaron;im temperaturama zrače u hladnijim, plavičastim tonovima.Pra&scaron;ina životaHladna pra&scaron;ina koju je Džejms Veb zabeležio (gore) na novom snimku predstavlja materijal iz kojeg će se formirati sledeća generacija zvezda i planeta.Kombinacija zračenja belog patuljka i izbačenog materijala umrle zvezde stvara područja u kojima se mogu formirati složenije organske molekule na bazi ugljenika, uključujući policiklične aromatične ugljovodonike, jednostavne alkohole, aldehide i druga prebiotička jedinjenja.Oni se u kasnijim fazama mogu ugraditi u nove zvezde, planete i u hemiju potrebnu za nastanak života.Recikliranje zvezdaNovi snimci pokazuju da je maglina Heliks zapravo kosmičko sredi&scaron;te za recikliranje zvezdanog materijala i da predstavlja skicu hemije koja je omogućila život na Zemlji, kao i onoga &scaron;to će se dogoditi sa Suncem kada se za oko pet milijardi godina pro&scaron;iri u crvenog džina, odbaci svoje spolja&scaron;nje slojeve i iza sebe ostavi belog patuljka.

U "Božijem oku" snimljena hemija života: Neverovatni snimci magline FOTO

0 Komentari