Na današnji dan, 4, jun

1783 - Francuski pronalazači braća Etjen i Žozef Mongolfje prvi put su javno demonstrirali letenje balonom punjenim zagrejanim vazduhom.1798 - Umro je italijanski avanturista Đakomo Đirolamo Kazanova, jedna od najslikovitijih ličnosti Evrope 18. veka, čije je ime postalo sinonim za latinskog ljubavnika. Tokom burnog života bio je učenik verske &scaron;kole, sekretar kardinala, venecijanski pomorski oficir, opat, kockar, alhemičar, violinista, &scaron;pijun, bibliotekar. Njegovi &quot;Memoari&quot; dragocena su slika evropskog dru&scaron;tva epohe u kojoj je živeo.1831 - Rođen je (Ripanj kod Beograda) Milan Milićević, srpski književnik, predsednik Srpske kraljevske akademije, istoričar, etnograf, folklorista, pedagog, prevodilac. Bio je član Srpske kraljevske akademije od njenog osnivanja i njen predsednik od 1896. do 1899. Po osnovnom obrazovanju bogoslov, decenijama je bio visoki činovnik Ministarstva prosvete, bibliotekar Narodne biblioteke i državni savetnik. Napisao je vi&scaron;e etnografsko geografskih i istorijskih radova. Glavna dela: &quot;Kneževina Srbija&quot;, &quot;Kraljevina Srbija&quot;, &quot;Knez Milo&scaron; u pričama&quot;, &quot;Karađorđe u govoru i tvoru&quot;, &quot;Pomenik znamenitih ljudi srpskog naroda novijega doba&quot;, &quot;Život Srba seljaka&quot;, &quot;Uspomene&quot;. Literarna dela: &quot;Zimnje večeri&quot;, &quot;Letnje večeri&quot;, &quot;Međudnevnica&quot;.1867 - Rođen je finski mar&scaron;al i državnik Karl Gustav Emil fon Manerhajm, predsednik Finske od 1944. do 1946. Kao konjički oficir ruske vojske učestvovao je u Rusko-japanskom ratu i u Prvom svetskom ratu, od 1917. predvodio je kotrarevolucionarne snage u Finskoj i bio regent Finske 1918. i 1919. Tokom Drugog svetskog rata bio je vrhovni komandant finske armije. Odbrambena utvrđena linija prema Sovjetskom Savezu, izgrađena pre Drugog svetskog rata na Karelijskoj prevlaci prema njegovoj zamisli, nazvana je &quot;Manerhajmova linija&quot;.1878 - Velika Britanija je sa Turskom sklopila tajni sporazum protiv Rusije, na osnovu kojeg je Britanija okupirala Kipar, a zauzvrat se obavezala da pomogne Turcima u slučaju ruskog napada.1884 - Rođen je srpski pisac Milutin Uskoković, autor u čijim su delima prisutni i romantizam i moderno shvatanje sveta. Zavr&scaron;io je prava u Beogradu i doktorirao u Ženevi. Prilikom povlačenja srpske vojske tokom Prvog svetskog rata 1915. izvr&scaron;io je samoubistvo. Poku&scaron;ao je da stvori beogradski dru&scaron;tveni roman, ulazeći u dramatične sudare ličnosti s gradskom sredinom, ali je vi&scaron;e prikazivao unutra&scaron;nje dileme intelektualaca nego kompleksnu sliku vremena. Dela: romani &quot;Do&scaron;ljaci&quot;, &quot;Čedomir Ilić&quot;, zbirka pripovedaka &quot;Kad ruže cvetaju&quot;, crtice &quot;Pod životom&quot;, &quot;Vitae fragmenta&quot;.1916 - Kod Lvova (tada Lemberg) je u tokom Prvog svetskog rata počela ruska ofanziva protiv austrougarske armije, nazvana &quot;Brusilovljeva ofanziva&quot; prema komandantu Jugozapadnog fronta generalu Alekseju Brusilovu, koja je olak&scaron;ala položaj saveznika na zapadnom frontu i u Italiji. Austrijanci su izgubili oko 250.000 vojnika. Po&scaron;to su Rusi stigli do Karpata, Rumunija je u&scaron;la u rat na strani Antante.1920 - U dvorcu Trijanon kod Pariza sile Antante su posle Prvog svetskog rata potpisale mirovni ugovor s poraženom Mađarskom i oduzele joj neke teritorije koje su se u okvirima Austrougarske nalazile u sastavu Ugarske. Čehoslovačkoj su pripale Slovačka (Gornja Ugarska) i prikarpatska Ukrajina, Rumuniji Transilvanija (Erdelj) i istočni Banat kao i neke druge teritorije, a Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca - Slavonija, Srem, Hrvatska, Međumurje, Prekmurje, delovi Baranje, Banata i veći deo Bačke. Oko 3 miliona Mađara ostalo je van matične zemlje, najvi&scaron;e u Rumuniji, preko 2 miliona. Paralelno, desetak miliona dotadasnjih građana Ugarske, nemađara, doživelo je to kao oslobođenje.1939 - Umro je srpski književni istoričar i kritičar Pavle Popović, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. Objavio je niz književno-istorijskih studija i vi&scaron;e istorija književnosti. Dela: &quot;Jugoslovenska književnost&quot;, &quot;Pregled srpske književnosti&quot;, &quot;Iz književnosti&quot; (četiri knjige eseja i studija), &quot;O Gorskom vijencu&quot;, &quot;Srpska drama u XIX veku&quot;, &quot;Francuski moralisti&quot;.1941 - Nacistička Nemačka i usta&scaron;ka takozvana Nezavisna Država Hrvatska su se na sastanku u Zagrebu tokom Drugog svetskog rata, dogovorile o iseljavanju u Srbiju oko 200.000 Srba, s ciljem stvaranja &quot;rasno čiste&quot; Hrvatske.1941 - Umro je biv&scaron;i nemački car i pruski kralj Fridrih Vilhelm II Viktor Albert, promoter politike prodora na istok i izazivač niza vojno-diplomatskih kriza, uključujući objavu rata Srbiji 1914. čime je započeo Prvi svetski rat. Na presto Nemačkog carstva stupio je 1888. a 1918. je, posle poraza Nemačke, primoran da abdicira. Pobegao je u Holandiju, koja je odbila da ga izruči saveznicima radi suđenja za ratne zločine.1942 - Počela je četvorodnevna bitka za pacifička ostrva Midvej, u kojoj su Amerikanci naneli prvi ozbiljan poraz Japancima u Drugom svetskom ratu.1943 - Vojska je zbacila s vlasti predsednika Argentine Ramona Kastilja.1944 - Osma britanska i Peta američka armija u&scaron;le su u Rim u Drugom svetskom ratu. Nemački komandant u Italiji feldmar&scaron;al Albert Keserling odustao je od odbrane Rima, ali savezničke armije nisu iskoristile trenutak da nastave napredovanje i zadaju odlučujući udarac nemačkim trupama.1946 - General Huan Peron izabran je prvi put za predsednika Argentine.1970 - Pacifička kraljevina Tonga, do tada britanski protektorat, postala je nezavisna država, ali je ostala članica Komonvelta.1971 - Umro je mađarski filozof Đerđ Lukač, protagonista &quot;zapadnog marksizma&quot;. U mladosti je u &quot;nemarksističkom periodu&quot; napisao &quot;Istoriju razvoja moderne drame&quot; i eseje &quot;Du&scaron;a i oblici&quot;. Član Komunističke partije Mađarske postao je 1918. a u vreme Sovjetske Republike Mađarske 1919. komesar za prosvetu. Iz tog perioda potiču ogledi sabrani pod naslovom &quot;Istorija i klasna svest&quot; koji su znatno uticali na obnovu marksističke misli u zapadnoj Evropi posle Drugog svetskog rata. Posle poraza mađarske revolucije emigrirao je u Austriju, a 1929. u Sovjetski Savez, gde je do 1931. radio u Institutu Marks-Engels. Do 1933. u Nemačkoj je predvodio književnu grupu pisaca komunista, posle čega je do 1945. ponovo bio u Moskvi, gde je napisao studiju &quot;Mladi Hegel&quot;. Po povratku u otadžbinu bio je profesor Budimpe&scaron;tanskog univerziteta, a 1956. ministar u vladi Imre Nađa, posle čijeg pada je li&scaron;en profesije, uklonjen iz Akademije nauka i interniran. Od 1957. do smrti 1971. povukao se iz javnog života. Ostala dela: &quot;Teorija romana&quot;, &quot;Razaranje uma&quot;, &quot;Egzistencijalizam ili marksizam&quot;, &quot;Estetika&quot;, &quot;Ontologija dru&scaron;tvenog bića&quot;.1989 - Tjenanmen centralni trg Pekinga, na kojem su nedeljama ranije demonstrirale hiljade građana, zahtevajući političke promene, bio je u ranu zoru popori&scaron;te vojno policijske akcije čime su skr&scaron;eni protesti koji su se događali na tom mestu. Prema tada&scaron;njim izve&scaron;tajima zapadnih medija tokom akcije bilo je, po jednima stotine, po drugima hiljade žrtava. Kineske vlasti to su negirale. Dve decenije docnije obelodanjena diplomatska prepiska potvrdila je tvrdnje zvaničnog Pekinga.1989 - Gasovod pored Tran&scaron;ibirske pruge je eksplodirao i zapalio dva putnička voza, u kojima je poginulo 575 ljudi.1993 - Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija proglasio je rezolucijom Sarajevo, Goražde, Tuzlu, Bihać, Srebrenicu i Žepu za za&scaron;tićene zone u Bosni i Hercegovini. Snage UN su ovla&scaron;ćene da upotrebe silu radi njihove odbrane.1996 - Evropska raketa &quot;Arijana 5&quot; eksplodirala je 40 sekundi posle lansiranja.2000 - U zemljotresu na indonežanskom ostrvu Sumatra poginulo je vi&scaron;e od 100 osoba.2011 - Umro je Lorens Iglberger, istaknuti američki diplomata. Obavljao je niz važnih funkcija u američkoj diplomatiji, među kojima i dužnost državnog sekretara. Od 1977. do 1980. bio je ambasador SAD u Beogradu. Suprotstavljao se američkoj vojnoj intervenciji tokom jugoslovenskih ratova devedesetih, ali i invaziji Iraka 2006.2012 - Preminuo je Ljubi&scaron;a Rajić, skandinavist, profesor Filolo&scaron;kog fakulteta u Beogradu, vrhunski prevodilac.2016 - Novoizabrani predsednik Filipina Rodrigo Duterte pozvao je građane da pomognu u borbi protiv kriminala, čak apelujući da građani posednici oružja fizičku uklanjaju dilere narkotika. Poziv je izrečen pred brojnim pristalicama, prilikom proslave izborne pobede. Ponudio je i velike nagrade onima koji uhvate trgovce drogom &quot;žive ili mrtve&quot;.

Na današnji dan, 4, jun

0 Komentari