Na današnji dan, 9. maj

1502 &ndash; &Scaron;panski moreplovac italijanskog porekla Kristifor Kolumbo isplovio je iz &scaron;panske luke Kadis na četvrto i poslednje putovanje u Novi svet, Ameriku.1788 &ndash; Britanski parlament ukinuo je trgovinu robljem.1800 &ndash; Rođen je američki borac za ukidanje crnačkog ropstva Džon Braun, koji je u američkim državama Kanzas i Virdžinija predvodio ustanke protiv robovlasnika i državne uprave koja ih je podržavala. Te&scaron;ko ranjenog u borbi federalna vojska ga je 1859. uhvatila u Virdžiniji, a robovlasnički sud osudio ga je na smrt, posle čega je obe&scaron;en.1805 &ndash; Umro je nemački pisac, filozof, istoričar i teoretičar umetnosti Johan Kristof Fridrih fon &Scaron;iler, najznačajniji nemački klasični dramatičar. Pobegao je 1782. iz Virtember&scaron;kog vojvodstva, u kojem je radio kao pukovski lekar, a u Vajmar se preselio 1787, gde se sprijateljio sa Geteom, koji mu je pomogao da 1789. postane profesor istorije na Univerzitetu u Jeni. Potom je izdavao časopise &quot;Hore&quot; i &quot;Almanah muza&quot;. Dela: drame &quot;Razbojnici&quot;, &quot;Don Karlos&quot;, &quot;Valen&scaron;tajn&quot;, &quot;Verenici iz Mesine&quot;, &quot;Demetrijus&quot; (nedovr&scaron;ena drama iz ruske istorije), tragedije &quot;Fijeskova zavera u Đenovi&quot;, &quot;Spletka i ljubav&quot;, &quot;Marija Stjuart&quot;, &quot;Devica Orleanska&quot;, komad o oslobodilačkoj borbi &Scaron;vajcaraca &quot;Vilhelm Tel&quot;, balade &quot;Polikratov prsten&quot;, &quot;Jemstvo&quot;, &quot;Ibikovi ždrali&quot;, istorijski radovi &quot;Istorija otpadni&scaron;tva ujedinjene Nizozemske&quot;, &quot;Istorija Tridesetogodi&scaron;njeg rata&quot;, filozofske i estetičke rasprave &quot;O ljupkosti i dostojanstvu&quot;, &quot;O uzvi&scaron;enom&quot;, &quot;O estetičkom vaspitanju čoveka&quot;, &quot;O tragičnoj umetnosti&quot;, &quot;O naivnom i sentimentalnom pesni&scaron;tvu&quot;, epigrami &quot;Ksenije&quot;.1860 &ndash; Rođen je &scaron;kotski pisac Džejms Metju Beri, &quot;otac&quot; Petra Pana. Pisao je uglavnom drame i pripovetke. Dela: &quot;Petar Pan&quot;, &quot;Divni Krajton&quot;, &quot;Gospodska ulica&quot;.1873 &ndash; Rođen je engleski arheolog Hauard Karter, koji je 1922. otkrio grobnicu egipatskog faraona Tutankamona.1877 &ndash; Rumunija je proglasila nezavisnost, po&scaron;to je do tada imala vazalni status pod vrhovnom vla&scaron;ću Turske, mesec dana po&scaron;to je sklopila savez sa Rusijom za borbu protiv Turskog carstva.1901 &ndash; U Melburnu je otvorena prva skup&scaron;tina, odnosno parlament Australije.1904 &ndash; Umro je srpski matematičar Dimitrije Ne&scaron;ić, profesor na Velikoj &scaron;koli u Beogradu, član Srpske kraljevske akademije i ministar prosvete. Napisao je vi&scaron;e udžbenika i uveo metarske mere u Srbiji.1911 &ndash; U Beogradu je, s ciljem ostvarenja ideala ujedinjenja srpstva, osnovana tajna organizacija &quot;Ujedinjenje ili smrt&quot;, nazvana docnije &quot;Crna ruka&quot;, čije su vođe bili Dragutin Dimitrijević Apis, Ilija Radivojević i Bogdan Radenković. Organizacija je predviđala oslobođenje srpskih krajeva koji su se tada nalazili pod okupacijom Turske, odnosno Austrougarske.1926 &ndash; Amerikanci Ričard Berd i Flojd Benet prvi su preleteli avionom Severni pol.1927 &ndash; Kanbera je postala glavni grad Australije umesto Melburna.1936 &ndash; Italija je, posle okupacije Abisinije, odnosno Etiopije, formalno anektirala tu istočnoafričku zemlju i od nje i okolnih svojih kolonija, Eritreje i Italijanske Somalije, formirala Italijansku Istočnu Afriku. Za cara Etiopije progla&scaron;en je kralj Italije Vitorio Emanuele.1946 &ndash; Kralj Vitorio Emanuele III je abdicirao, nakon rezultata referenduma u korist republike, i Italija je postala republika.1952 &ndash; Zapadne sile su Londonskim sporazumom prepustile Zonu A Slobodne teritorije Trsta Italiji, posle čega je Jugoslavija upozorila Italiju i zapadne zemlje da ne priznaje nikakve pregovore i re&scaron;enja bez njenog uče&scaron;ća.1960 &ndash; SAD su postale prva zemlja u kojoj su legalizovane pilule za sprečavanje začeća.1976 &ndash; Prema zvaničnoj verziji, Ulrike Majnhof, vođa zapadnonemačke levičarske terorističke grupe &quot;Bader-Majnhof&quot;, obesila se u zatvorskoj ćeliji.1978 &ndash; Izre&scaron;etano telo biv&scaron;eg italijanskog premijera Alda Mora pronađeno je u parkiranom automobilu u centru Rima, 54 dana po&scaron;to su ga oteli teroristi &quot;Crvenih brigada&quot;.1985 &ndash; Umro je američki filmski glumac Edmund O&#39;Brajen, veoma cenjen po nizu upečatljivih epizodnih uloga. Filmovi: &quot;Devojka tu ne može pomoći&quot;, &quot;1984&quot;, &quot;Bosonoga kontesa&quot; (Oskar), &quot;Niz tri tamne ulice&quot;, &quot;Julije Cezar&quot;, &quot;Smrt dolazi&quot;, &quot;Čovek koji je ubio Liberti Valansa&quot;, &quot;Sedam dana u maju&quot;, &quot;Divlja horda&quot;.1986 &ndash; Umro je nepalski planinar Tenzing Norgaj, koji je s Novozelanđaninom Edmundom Hilarijem u maju 1953. prvi osvojio &quot;krov sveta&quot;, Mont Everest, 8.848 metara visok vrh planinskog masiva Himalaji.1987 &ndash; Avion poljske kompanije LOT &quot;Ilju&scaron;in 62&quot;, na liniji Var&scaron;ava&ndash;Njujork, sru&scaron;io se odmah posle poletanja. Nesreću nije preživeo niko od 187 putnika i članova posade.1993 &ndash; Posle sukoba u centralnoj i jugozapadnoj Bosni, žestoke borbe Hrvata i muslimana, odnosno Bo&scaron;njaka, izbile su i u Mostaru.1995 &ndash; U Moskvi je proslavljena 50. godi&scaron;njica pobede nad nacističkom Nemačkom. Na svečanoj večeri u Kremlju, predsednici Rusije i SAD, Boris Jeljcin i Bil Klinton, istakli su doprinos Jugoslavije pobedi saveznika u Drugom svetskom ratu.1996 &ndash; Joveri Museveni pobedio je na prvim predsedničkim izborima organizovanim u Ugandi posle 16 godina.2001 &ndash; U najtragičnijoj nesreći u istoriji afričkog fudbala, na najvećem stadionu u Akri, glavnom gradu Gane, poginulo je 126 osoba u stampedu koji je izazvala policija ispaljivanjem suzavca.2002 &ndash; U eksploziji mine aktivirane daljinskim upravljačem, čečenski islamski teroristi ubili su u gradu Kaspijsk, u ruskoj republici Dagestan, 42 lica, a vi&scaron;e od 150 je ranjeno tokom parade povodom Dana pobede.2002 &ndash; Američki Kongres zabranio je ulazak u SAD građanima sedam zemalja koje, kako je navedeno, podržavaju i toleri&scaron;u terorizam. Odluka se odnosila na građane Iraka, Irana, Kube, Libije, Severne Koreje, Sirije i Sudana.2004 &ndash; Predsednik Čečenije Ahmad Kadirov, kojeg je podržavala Moskva, ubijen je u eksploziji bombe koju su postavili čečenski islamski teroristi na stadionu u Groznom, gde je obeležavan Dan pobede.2005 &ndash; Na Crvenom trgu u Moskvi svet je proslavio 60 godina pobede nad nacizmom, a među zvanicama na&scaron;ao se, prvi put od zavr&scaron;etka Drugog svetskog rata, i nemački kancelar.2006 &ndash; Na doživotnu robiju osuđen je Armin Majvez, &quot;kanibal iz Nemačke&quot;. Majvez, kompjuterski tehničar, tokom suđenja je detaljno ispričao kako je 21. marta 2001. godine ubio Bernda Jirgena Brandesa u svom domu u Rotenburgu.2009 &ndash; Umro je Čak Dejli, ko&scaron;arka&scaron;ki trener, tvorac &quot;Drim tima&quot;, koji su sačinjavale zvezde poput Džordana, Džonsona, Barklija i Birda, a koji je na Igrama u Barseloni 1992. osvojio olimpijsku titulu. Važio je za stručnjaka koji je umeo da od različitih karaktera stvori harmoničan tim. Kao klupski trener ekipu Detroita doveo je do dve uzastopne titule u NBA takmičenju, 1989. i 1990. Predvodio je i Klivlend, Nju Džersi i Orlando. Godine 1994. primljen je u ko&scaron;arka&scaron;ku Kuću slavnih.2018 &ndash; Popustila je brana Patel, nedaleko od varo&scaron;ice Solai, u okrugu Nakuru, Kenija, približno 190 kilometara severozapadno od Najrobija, pri čemu je poginulo 48 osoba. Preopterećena akumulacija sru&scaron;ila je branu zbog velikih bujičnih poplava izazvanih vi&scaron;enedeljnim obilnim padavinama.2021 &ndash; Preminuo je Bratislav Braca Petković, dramski pisac, reditelj, ministar kulture i informisanja u Vladi Srbije od jula 2012. do septembra 2013. Bio je svestrana ličnost, pisac, nacionalni pregalac i strastveni kolekcionar. Diplomirao je 1972. na Akademiji za pozori&scaron;te, film i televiziju, na smeru pozori&scaron;na režija. Osnivač je teatra Moderna garaža. Kao zaljubljenik u stare automobile i posednik velike kolekcije oldtajmera, osnovao je Muzej automobila u Beogradu. Dela: &quot;Sporting lajf&quot;, &quot;Prodajem razbivenu kuću&quot;, &quot;Ispovest klovna Dragoljuba&quot;, &quot;Kaskader&quot;, &quot;Razbojnici&quot;, &quot;Grand pri&quot;, &quot;Legija časti&quot;, &quot;Cvetovi zla&quot;, &quot;Mitrovdan&quot;.2022 &ndash; Sveti Sinod Vaseljenske patrijar&scaron;ije doneo je odluku o priznavanju, odnosno autokefalnosti Makedonske crkve, pod imenom Ohridska arhiepiskopija, s nadležno&scaron;ću na prostoru dana&scaron;nje Severne Makedonije. Do 1967. ona se nalazila u sastavu Srpske pravoslavne crkve, u autonomnom statusu od 1958, kada je usledio jednostrani raskol.2023 &ndash; Broj raseljenih lica u Sudanu, kao posledica rata u toj zemlji, prema saop&scaron;tenju Međunarodne organizacije za migracije (IOM), prema&scaron;io je 700.000.2024 &ndash; Umro je Ivan Ivanji, pisac i prevodilac. Rođen je u Zrenjaninu, u porodici lekara i apotekara. Jevrejskog porekla, tokom Drugog svetskog rata bio je u logorima Au&scaron;vic, Dahau i drugde. Pisao je na srpskom, ali i na nemačkom, romane, dramske tekstove, poeziju, pripovetke, knjige za decu, a &scaron;iroko se bavio publicistikom. Prevodio je na nemački Ki&scaron;a i Albaharija, a sa nemačkog na srpski Brehta, Grasa, Bela i Jaspersa. Dugo je bio sekretar Saveza književnika Jugoslavije, bavio se takođe teatrom, i kao pomoćnik upravnika Narodnog pozori&scaron;ta. Bio je službeni prevodilac Josipa Broza Tita na nemački, a od 1974. do 1978. ata&scaron;e za kulturu u Bonu.

Na današnji dan, 9. maj

0 Komentari