Na današnji dan, 20. jul

1304 - Rođen je italijanski pisac Frančesko Petrarka, najznačajniji prethodnik renesanse. U francuskom gradu Avinjon, gde je dugo živeo, sreo je lepu Lauru kojoj je posvetio zbornik od 366 soneta, kancona i madrigala, poznat kao &quot;Kanconijer&quot;. U tom intimnom dnevniku pesnički je oblikovao svoja najtananija osećanja. Snažno je uticao na italijansku i svetsku književnost, uključujući dubrovačku književnost 15. i 16. veka. Bavio se i istorijom i filozofijom i iz tog opusa se ističe ep &quot;Afrika&quot; u kojem je opevao Drugi punski rat.1785 - Rođen je turski sultan Mahmud II, koji je tokom vladavine od 1808. do smrti 1839. sproveo niz reformi u nastojanju da centralizuje i modernizuje ustrojstvo Turske. Godine 1826. ukinuo je janičare. Brutalno je gu&scaron;io pokrete za nacionalno oslobođenje, ali nije uspeo da suzbije težnje Srba, Grka i Rumuna da stvore nezavisne države. Posle Tursko-ruskog rata od 1806. do 1812. Bukure&scaron;tanskim mirom je amnestirao učesnike Prvog srpskog ustanka i obećao Srbiji izvesnu autonomiju, &scaron;to je poku&scaron;ao da izigra. Posle novog Tursko-ruskog rata 1828/1829. Jedrenskim mirom je prihvatio autonomiju Srbije, Vla&scaron;ke i Moldavije kao i nezavisnost Grčke.1847 - Rođen je nemački slikar i grafičar Maks Liberman, najznačajniji predstavnik nemačkog impresionizma. U početku je realistički obrađivao sentimentalne žanr-scene, a kasnije se priklonio nazorima francuskih impresionista, &scaron;to je posebno uočljivo u slikama pejzaža.1866 - Italijanska flota je u Austrijsko-pruskom ratu, u koji je Rim u&scaron;ao na strani Berlina kako bi oslobodio Veneciju i zagospodario Jadranskim morem, te&scaron;ko poražena u bici kod ostrva Vis od brojčano slabijih austrijskih pomorskih snaga, izgubiv&scaron;i pritom vi&scaron;e od 1.100 ljudi. Bitka kod Visa jedina je pobeda austrijske odnosno austrougarske flote u 19. i 20. veku.1903 - Umro je papa Lav XIII. Tokom pontifikata koji je trajao od 1878. svesrdno je podupirao Katoličku akciju, specifičan duhovno intelektualni pokret, koji je ubrzo prerastao u političku snagu značajne težine. Upamćen je i po nastojanju da rimokatolička crkva otvorenije prilazi novim naučnim dostignućima.1917 - Srpska vlada čiji je prvi ministar tada bio Nikola Pa&scaron;ić i Jugoslavenski odbor hrvatskog političara Ante Trumbića potpisali su na grčkom ostrvu Krf &quot;Krfsku deklaraciju&quot;, kojom su južnoslovenski narodi u Austrougarskoj zatražili ujedinjenje sa Kraljevinom Srbijom u zajedničku državu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca s dinastijom Karađorđević na čelu.1919 - Počeo je dvodnevni generalni &scaron;trajk radnika na teritori Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca u znak solidarnosti s revolucijama u Sovjetskoj Rusiji i Mađarskoj, kojim je vr&scaron;en pritisak da SHS ne učestvuje gu&scaron;enju revolucije Bele Kuna u Mađarskoj. U stvarnosti vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca nije ni imala nameru da se me&scaron;a u situaciju u susednoj Mađarskoj, tako da joj je ovaj &scaron;trajk poslužio kao prigodan izgovor pred vladama Britanije i Francuske koje su insistirale na intervenciji.1919 - Rođen je je Ser Edmund Persival Hilari, novozelandski alpinista i istraživač, prvi osvajač Mont Everesta. Najvi&scaron;i vrh sveta (8.848 metara) osvojio je 29. maja 1953. kao član britanske ekspedicije, zajedno sa Tenzingom Norgajem, pripadnikom nepalskog naroda &Scaron;erpa. Avanturističkog duha, Hilari je 1958. predvodio i ekspediciju koja je, pola veka posle legendarne trke između Amundsena i Skota, stigla na Južni pol, a 1977. istraživao je indijsku reku Gang od u&scaron;ća do izvora. S astronautom Nilom Armstrongom, prvim čovekom koji je stupio na Mesec, Hilari je 1985. godine bio i na Severnom polu. Osim Mont Everesta, između 1956. i 1965. osvojio je jo&scaron; deset himalajskih vrhova. Od 1985. do 1989. obavljao je dužnost novozelandskog ambasadora u Indiji.1921 - Rođen je Trajan Stojanović, istoričar, profesor istorije na Univerzitetu Rutgers, SAD, jedan od najpoznatijih balkanologa u svetu. Rođen je Grade&scaron;nici, južno od Bitolja, tada Kraljevina SHS. Odrastao je u Ročesteru, Njujork, gde su njegovi roditelji emigrirali. Doktorirao je u Parizu, kod Fernana Brodela. Osim Rutgersa predavao je i na univerzitetima Stanford, Berkli, NYU, CSU, Džordž Vilijams, Kanada. Njegova knjiga &quot;Balkanska civilizacija&quot; (1967) smatra se klasičnim nezaobilznim naučnim delom iz te oblasti. Bio je član Savetodavnog odbora istraživanja logora Jasenovac. Druga dela: &quot;The Pattern of Serbian Intellectual Evolution 1830-1880&quot;, &quot;Conquering Balkan Orthodox Merćant&quot;, &quot;Frenć Historical Method&quot;, &quot;Between East and West: The Balkan and Mediterranean Worlds I-IV&quot;.1923 - Meksičkog revolucionara Fransiska Panča Vilju ubili su politički protivnici na njegovoj farmi u mestu Idalgo del Paral u meksičkoj državi Čiuvava. Predvodio je seljački pokret tokom revolucije od 1910. do 1917. Progla&scaron;en je 1966. meksičkim nacionalnim junakom.1937 - Umro je italijanski elektroinženjer i pronalazač Guljermo Markoni, jedan od pionira bežične telegrafije, koji je 1909. podelio Nobelovu nagradu za fiziku s nemačkim fizičarem Karlom Ferdinandom Braunom. Uspeo je 1901. da prvi preda bežični signal preko Atlantskog okeana i uspe&scaron;no je usavr&scaron;avao i primenjivao sopstvene i tuđe pronalaske. Podizao je radio stanice i eksperimentisao u bežičnoj telegrafiji, ali posle eksperimenata srpskog naučnika Nikole Tesle i ruskog fizičara Aleksandra Popova. Jedno vreme smatran je pronalazačem radija, ali mu je presudom Vrhovnog suda SAD oduzet patent, jer je Tesla već patentirao pronalazak u odgovarajućem Federalnom uredu SAD.1938 - Rođena je američka filmska glumica Natali Vud, jedna od retkih koja je postala filmska zvezda kao dete (&quot;Čudo na 34. ulici&quot;) a karijeru je potom uspe&scaron;no nastavila. Filmovi: &quot;Buntovnik bez razloga&quot;, &quot;Sjaj u travi&quot;, &quot;Tragači&quot;, &quot;Priča sa zapadne strane&quot;.1944 - U &quot;Vučjoj jami&quot; u Istočnoj Pruskoj nemački pukovnik fon &Scaron;taufenberg poku&scaron;ao je atentat na Adolfa Hitlera, ali je vođa Trećeg rajha u eksploziji samo ranjen. Neuspeli atentat glavom je platilo mno&scaron;tvo ljudi uključujući i vi&scaron;e visokih oficira, poput feldmar&scaron;ala Ervina Romela.1945 - Umro je francuski pisac Pol Valeri, izuzetan stilista, jedan od najvećih evropskih liričara 20. veka, član Francuske akademije, Međunarodnog instituta intelektualne saradnje pri Dru&scaron;tvu naroda u Ženevi i počasni doktor vi&scaron;e univerziteta. Nastavio je poeziju simbolista, dajući joj nove misaone tonove i strožu formu. Dela: poeme &quot;Mornarsko groblje&quot;, &quot;Mlada Parka&quot;, eseji &quot;Uvod u metod Leonarda da Vinčija&quot;, &quot;O plesu&quot;.1951 - Tokom molitve u jerusalimskoj džamiji Al Aksa, jordanskog kralja Abdulaha ubio je palestinski terorista.1954 - U Ženevi je zaključeno primirje u Indokini, kojim je Vijetnam podeljen na dva dela. Francuska se obavezala da se povuče i da po&scaron;tuje nezavisnost Laosa, Vijetnama i Kambodže.1969 - Američka letilica Apolo 11 je sletela na povr&scaron;inu Meseca. Kosmonaut Nil Armstrong postao je prvi čovek koji je stupio na tlo Meseca u prvim satima narednog dana, po srednjeevropskom vremenu. Prilikom izlaska iz lunarnog modula &quot;Orao&quot; izjavio je: &quot;Ovo je mali korak za čoveka, ali veliki za čovečanstvo&quot;. Na Mesec je potom kročio Edvin Oldrin, a Majkl Kolins je dotle kružio oko Meseca u svemirskom brodu &quot;Apolo-11&quot;, čekajući njihov povratak.1974 - Turska armija je počela invaziju na Kipar, pod izgovorom za&scaron;tite turske nacionalne zajednice, posle koje je na trećini tog mediteranskog ostrva formirana samoproklamovana &quot;Turska Republika Severni Kipar&quot;.1976 - Američki kosmički brod bez ljudske posade &quot;Viking 1&quot; spustio se posle 11 meseci leta na Mars i počeo da &scaron;alje na Zemlju snimke te planete.1982 - U eksplozijama koje su teroristi Irske republikanske armije postavili u &quot;Hajd parku&quot; i &quot;Ridžents parku&quot; u centru Londona poginulo je 10 britanskih vojnika.1988 - Južna Afrika, Angola i Kuba prihvatile su sporazum o povlačenju stranih trupa iz Angole i priznavanju nezavisnosti Namibije (ranije Jugozapadna Afrika).1989 - Burmanska vojna hunta stavila je u kućni pritvor vođu opozicije Aung San Su Ći, potonju dobitnicu Nobelove nagrade za mir, zbog protivljenja vojnoj upravi.1994 - &Scaron;ef izraelske diplomatije &Scaron;imon Peres doputovao je u posetu Jordanu kao najvi&scaron;i izraelski funkcioner koji je do tada posetio susednu arapsku zemlju.1996 - U Burundiju su pobunjenici iz plemena Hutu napali izbeglički logor suparničkog plemena Tutsi, usmrtiv&scaron;i oko 320 osoba, mahom žena i dece.2000 - Vijetnam je u Ho &Scaron;i Minu (biv&scaron;i Sajgon) otvorio berzu, &scaron;to je protumačeno kao odlučujući znak da vlasti te zemlje nameravaju da uspostave kapitalističku trži&scaron;nu ekonomiju.2006 - Preminuo je Žerar Uri, jedan od najpopularnijih francuskih režisera. Bio je poznat po urnebesnim komedijama, snimljenim 60-ih i 70-ih, u kojima su igrali legendarni komičari Burvil i Luj de Fin. Njegovu komediju &quot;Velika avantura&quot; videlo je 17 miliona gledalaca u Francuskoj i vi&scaron;e od 30 godina bila je najpopularniji film u zemlji, sve do 1998. kada mu je primat oteo &quot;Titanik&quot; Džejmsa Kamerona. Rođen u Parizu 1919. Uri je počeo karijeru kao glumac u čuvenom pozori&scaron;tu &quot;Komedi fransez&quot; da bi ranih 60-ih počeo da režira. Snimio je ukupno 17 filmova. Urijevih &scaron;est najpopularnijih filmova, među kojima su &quot;Mozak&quot; sa Žan-Polom Belmondom i Dejvidom Nivenom i &quot;Pustolovine rabija Jakoba&quot; videlo je vi&scaron;e od 50 miliona ljudi.2008 - Umro je Dinko &Scaron;akić, ozlogla&scaron;eni zapovednik usta&scaron;kog logora Jasenovac. &Scaron;akića je Argentina 1998. izručila Hrvatskoj, nakon čega je osuđen na 20 godina zbog zločina nad civilnim stanovni&scaron;tvom. Dokazano je da je, između ostalog i lično ubijao.2011 - Uhap&scaron;en je Goran Hadžić, jedan od prvaka Republike Srpska Krajina i od februara 1992. do januara 1994. predsednik RSK. Hadžić je uhap&scaron;en na osnovu zahteva Ha&scaron;kog tribunala za biv&scaron;u Jugoslaviju.2012 - U bioskopu u Aurori, predgrađu Denvera, SAD, prilikom premijernog prikazivanja filma o Betmenu, neuračunljivi napadač ubio je 12 osoba a ranio 70.

Na današnji dan, 20. jul

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

Vrati se na vest

0 Ostavite komentar

Najnovije

uživo Partizan čeka Željka Obradovića

uživo Zvezda u gostima Parkeru

Navijači Ajaksa uhapšeni u Splitu – oduzeto im hladno oružje i kameni blokovi

Srdanović ponovo odbio duel sa Vučićem; "Blokaderska lista još jednom pokazala da ignoriše građane"

Policija u Nišu otkrila nedozvoljenu trgovinu parfemima i naočarima

Na današnji dan, 20. jul

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala. Vrati se na vest

0 Ostavite komentar

B92 na društvenim mrežama

Najnovije

uživo Partizan čeka Željka Obradovića

uživo Zvezda u gostima Parkeru

Navijači Ajaksa uhapšeni u Splitu – oduzeto im hladno oružje i kameni blokovi

Srdanović ponovo odbio duel sa Vučićem; "Blokaderska lista još jednom pokazala da ignoriše građane"

Policija u Nišu otkrila nedozvoljenu trgovinu parfemima i naočarima

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

Vrati se na vest