Na današnji dan, 20. jul

1304 - Rođen je italijanski pisac Frančesko Petrarka, najznačajniji prethodnik renesanse. U francuskom gradu Avinjon, gde je dugo živeo, sreo je lepu Lauru kojoj je posvetio zbornik od 366 soneta, kancona i madrigala, poznat kao "Kanconijer". U tom intimnom dnevniku pesnički je oblikovao svoja najtananija osećanja. Snažno je uticao na italijansku i svetsku književnost, uključujući dubrovačku književnost 15. i 16. veka. Bavio se i istorijom i filozofijom i iz tog opusa se ističe ep "Afrika" u kojem je opevao Drugi punski rat.

1785 - Rođen je turski sultan Mahmud II, koji je tokom vladavine od 1808. do smrti 1839. sproveo niz reformi u nastojanju da centralizuje i modernizuje ustrojstvo Turske. Godine 1826. ukinuo je janičare. Brutalno je gušio pokrete za nacionalno oslobođenje, ali nije uspeo da suzbije težnje Srba, Grka i Rumuna da stvore nezavisne države. Posle Tursko-ruskog rata od 1806. do 1812. Bukureštanskim mirom je amnestirao učesnike Prvog srpskog ustanka i obećao Srbiji izvesnu autonomiju, što je pokušao da izigra. Posle novog Tursko-ruskog rata 1828/1829. Jedrenskim mirom je prihvatio autonomiju Srbije, Vlaške i Moldavije kao i nezavisnost Grčke.

1847 - Rođen je nemački slikar i grafičar Maks Liberman, najznačajniji predstavnik nemačkog impresionizma. U početku je realistički obrađivao sentimentalne žanr-scene, a kasnije se priklonio nazorima francuskih impresionista, što je posebno uočljivo u slikama pejzaža.

1866 - Italijanska flota je u Austrijsko-pruskom ratu, u koji je Rim ušao na strani Berlina kako bi oslobodio Veneciju i zagospodario Jadranskim morem, teško poražena u bici kod ostrva Vis od brojčano slabijih austrijskih pomorskih snaga, izgubivši pritom više od 1.100 ljudi. Bitka kod Visa jedina je pobeda austrijske odnosno austrougarske flote u 19. i 20. veku.

1903 - Umro je papa Lav XIII. Tokom pontifikata koji je trajao od 1878. svesrdno je podupirao Katoličku akciju, specifičan duhovno intelektualni pokret, koji je ubrzo prerastao u političku snagu značajne težine. Upamćen je i po nastojanju da rimokatolička crkva otvorenije prilazi novim naučnim dostignućima.

1917 - Srpska vlada čiji je prvi ministar tada bio Nikola Pašić i Jugoslavenski odbor hrvatskog političara Ante Trumbića potpisali su na grčkom ostrvu Krf "Krfsku deklaraciju", kojom su južnoslovenski narodi u Austrougarskoj zatražili ujedinjenje sa Kraljevinom Srbijom u zajedničku državu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca s dinastijom Karađorđević na čelu.

1919 - Počeo je dvodnevni generalni štrajk radnika na teritori Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca u znak solidarnosti s revolucijama u Sovjetskoj Rusiji i Mađarskoj, kojim je vršen pritisak da SHS ne učestvuje gušenju revolucije Bele Kuna u Mađarskoj. U stvarnosti vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca nije ni imala nameru da se meša u situaciju u susednoj Mađarskoj, tako da joj je ovaj štrajk poslužio kao prigodan izgovor pred vladama Britanije i Francuske koje su insistirale na intervenciji.

1919 - Rođen je je Ser Edmund Persival Hilari, novozelandski alpinista i istraživač, prvi osvajač Mont Everesta. Najviši vrh sveta (8.848 metara) osvojio je 29. maja 1953. kao član britanske ekspedicije, zajedno sa Tenzingom Norgajem, pripadnikom nepalskog naroda Šerpa. Avanturističkog duha, Hilari je 1958. predvodio i ekspediciju koja je, pola veka posle legendarne trke između Amundsena i Skota, stigla na Južni pol, a 1977. istraživao je indijsku reku Gang od ušća do izvora. S astronautom Nilom Armstrongom, prvim čovekom koji je stupio na Mesec, Hilari je 1985. godine bio i na Severnom polu. Osim Mont Everesta, između 1956. i 1965. osvojio je još deset himalajskih vrhova. Od 1985. do 1989. obavljao je dužnost novozelandskog ambasadora u Indiji.

1921 - Rođen je Trajan Stojanović, istoričar, profesor istorije na Univerzitetu Rutgers, SAD, jedan od najpoznatijih balkanologa u svetu. Rođen je Gradešnici, južno od Bitolja, tada Kraljevina SHS. Odrastao je u Ročesteru, Njujork, gde su njegovi roditelji emigrirali. Doktorirao je u Parizu, kod Fernana Brodela. Osim Rutgersa predavao je i na univerzitetima Stanford, Berkli, NYU, CSU, Džordž Vilijams, Kanada. Njegova knjiga "Balkanska civilizacija" (1967) smatra se klasičnim nezaobilznim naučnim delom iz te oblasti. Bio je član Savetodavnog odbora istraživanja logora Jasenovac. Druga dela: "The Pattern of Serbian Intellectual Evolution 1830-1880", "Conquering Balkan Orthodox Merćant", "Frenć Historical Method", "Between East and West: The Balkan and Mediterranean Worlds I-IV".

1923 - Meksičkog revolucionara Fransiska Panča Vilju ubili su politički protivnici na njegovoj farmi u mestu Idalgo del Paral u meksičkoj državi Čiuvava. Predvodio je seljački pokret tokom revolucije od 1910. do 1917. Proglašen je 1966. meksičkim nacionalnim junakom.

1937 - Umro je italijanski elektroinženjer i pronalazač Guljermo Markoni, jedan od pionira bežične telegrafije, koji je 1909. podelio Nobelovu nagradu za fiziku s nemačkim fizičarem Karlom Ferdinandom Braunom. Uspeo je 1901. da prvi preda bežični signal preko Atlantskog okeana i uspešno je usavršavao i primenjivao sopstvene i tuđe pronalaske. Podizao je radio stanice i eksperimentisao u bežičnoj telegrafiji, ali posle eksperimenata srpskog naučnika Nikole Tesle i ruskog fizičara Aleksandra Popova. Jedno vreme smatran je pronalazačem radija, ali mu je presudom Vrhovnog suda SAD oduzet patent, jer je Tesla već patentirao pronalazak u odgovarajućem Federalnom uredu SAD.

1938 - Rođena je američka filmska glumica Natali Vud, jedna od retkih koja je postala filmska zvezda kao dete ("Čudo na 34. ulici") a karijeru je potom uspešno nastavila. Filmovi: "Buntovnik bez razloga", "Sjaj u travi", "Tragači", "Priča sa zapadne strane".

1944 - U "Vučjoj jami" u Istočnoj Pruskoj nemački pukovnik fon Štaufenberg pokušao je atentat na Adolfa Hitlera, ali je vođa Trećeg rajha u eksploziji samo ranjen. Neuspeli atentat glavom je platilo mnoštvo ljudi uključujući i više visokih oficira, poput feldmaršala Ervina Romela.

1945 - Umro je francuski pisac Pol Valeri, izuzetan stilista, jedan od najvećih evropskih liričara 20. veka, član Francuske akademije, Međunarodnog instituta intelektualne saradnje pri Društvu naroda u Ženevi i počasni doktor više univerziteta. Nastavio je poeziju simbolista, dajući joj nove misaone tonove i strožu formu. Dela: poeme "Mornarsko groblje", "Mlada Parka", eseji "Uvod u metod Leonarda da Vinčija", "O plesu".

1951 - Tokom molitve u jerusalimskoj džamiji Al Aksa, jordanskog kralja Abdulaha ubio je palestinski terorista.

1954 - U Ženevi je zaključeno primirje u Indokini, kojim je Vijetnam podeljen na dva dela. Francuska se obavezala da se povuče i da poštuje nezavisnost Laosa, Vijetnama i Kambodže.

1969 - Američka letilica Apolo 11 je sletela na površinu Meseca. Kosmonaut Nil Armstrong postao je prvi čovek koji je stupio na tlo Meseca u prvim satima narednog dana, po srednjeevropskom vremenu. Prilikom izlaska iz lunarnog modula "Orao" izjavio je: "Ovo je mali korak za čoveka, ali veliki za čovečanstvo". Na Mesec je potom kročio Edvin Oldrin, a Majkl Kolins je dotle kružio oko Meseca u svemirskom brodu "Apolo-11", čekajući njihov povratak.

1974 - Turska armija je počela invaziju na Kipar, pod izgovorom zaštite turske nacionalne zajednice, posle koje je na trećini tog mediteranskog ostrva formirana samoproklamovana "Turska Republika Severni Kipar".

1976 - Američki kosmički brod bez ljudske posade "Viking 1" spustio se posle 11 meseci leta na Mars i počeo da šalje na Zemlju snimke te planete.

1982 - U eksplozijama koje su teroristi Irske republikanske armije postavili u "Hajd parku" i "Ridžents parku" u centru Londona poginulo je 10 britanskih vojnika.

1988 - Južna Afrika, Angola i Kuba prihvatile su sporazum o povlačenju stranih trupa iz Angole i priznavanju nezavisnosti Namibije (ranije Jugozapadna Afrika).

1989 - Burmanska vojna hunta stavila je u kućni pritvor vođu opozicije Aung San Su Ći, potonju dobitnicu Nobelove nagrade za mir, zbog protivljenja vojnoj upravi.

1994 - Šef izraelske diplomatije Šimon Peres doputovao je u posetu Jordanu kao najviši izraelski funkcioner koji je do tada posetio susednu arapsku zemlju.

1996 - U Burundiju su pobunjenici iz plemena Hutu napali izbeglički logor suparničkog plemena Tutsi, usmrtivši oko 320 osoba, mahom žena i dece.

2000 - Vijetnam je u Ho Ši Minu (bivši Sajgon) otvorio berzu, što je protumačeno kao odlučujući znak da vlasti te zemlje nameravaju da uspostave kapitalističku tržišnu ekonomiju.

2006 - Preminuo je Žerar Uri, jedan od najpopularnijih francuskih režisera. Bio je poznat po urnebesnim komedijama, snimljenim 60-ih i 70-ih, u kojima su igrali legendarni komičari Burvil i Luj de Fin. Njegovu komediju "Velika avantura" videlo je 17 miliona gledalaca u Francuskoj i više od 30 godina bila je najpopularniji film u zemlji, sve do 1998. kada mu je primat oteo "Titanik" Džejmsa Kamerona. Rođen u Parizu 1919. Uri je počeo karijeru kao glumac u čuvenom pozorištu "Komedi fransez" da bi ranih 60-ih počeo da režira. Snimio je ukupno 17 filmova. Urijevih šest najpopularnijih filmova, među kojima su "Mozak" sa Žan-Polom Belmondom i Dejvidom Nivenom i "Pustolovine rabija Jakoba" videlo je više od 50 miliona ljudi.

2008 - Umro je Dinko Šakić, ozloglašeni zapovednik ustaškog logora Jasenovac. Šakića je Argentina 1998. izručila Hrvatskoj, nakon čega je osuđen na 20 godina zbog zločina nad civilnim stanovništvom. Dokazano je da je, između ostalog i lično ubijao.

2011 - Uhapšen je Goran Hadžić, jedan od prvaka Republike Srpska Krajina i od februara 1992. do januara 1994. predsednik RSK. Hadžić je uhapšen na osnovu zahteva Haškog tribunala za bivšu Jugoslaviju.

2012 - U bioskopu u Aurori, predgrađu Denvera, SAD, prilikom premijernog prikazivanja filma o Betmenu, neuračunljivi napadač ubio je 12 osoba a ranio 70.