Bolandovi stripovi!

Popularna stripovska tradicija stvorena oko Marvelovih i Diznijevih junaka, dovela je do toga da smo se uželeli likova koji nisu heroji: koji nisu lepi, nemaju natprirodne sposobnosti, oružja i kostime, već koji su obični ljudi ili falični, pikarski junaci. Za razliku od ovih snažnih junaka i prelepih heroina kao oličenja čednosti, andergraund tradicija crtanja i pisanja stripa pratila je načela objektivnosti i davala nam likove sa kojima se svakodnevno susrećemo sa svim onim manama i vrlinama koje jedan običan čovek može da poseduje. Prateći liniju stripa Kramba, Šeltona, Velera i drugih, andergraund crtež je napredovao, a od skoro se na našem jeziku mogu pronaći crteži jednog od njihovih naslednika, Brajana Bolanda u kolekciji Bolandovi stripovi.

Engleski strip crtač, Brajan Boland, poznat je pre svega, po svojim radovima Sudija Dred i Betmen: ubistveni vic. Iako su ovi stripovi daleko poznatiji po mitu koji su oko sebe sagradili (i svaka im čast na tome), manje znani Bolandovi stripovi (Makondo, 2012), daleko su bolje nacrtani i originalniji od ova dva svetska hita. Kao autor koji naglašava izraze lica i ima jasnu kompoziciju, Boland se može smatrati jednim od najtalentovanijih crtača današnjice.

Ono što je specifično za Bolandov rad jeste sposobnost da pliva u svim žanrovima, što se u Bolandovim stripovima može primetiti. U ovoj zbirci nalaze se dva serije stripova „Glumica i biskup“, „Mamulian“ i nekoliko crtanih tabli koji svi svedoče o raznovrsnosti njegovog stila, od realističkog stripa sa taknim linijama i savršenim senčenjem u „Glumici i Biskupu“ do andergraund crteža koji prati nesvesni sadržaj u „Mamulianu“.

Serija stripova „Glumica i biskup“ koja otvara zbirku, nastala je sredinom osamdesetih i predstavlja mešavinu žanrova u kojima se Boland prethodno oprobao. Od horora, preko sapunice do komedije, „Glumica i biskup“ čine jedinstvenu trvorevinu Bolandovog umetničkog rada. U duhu Monti Pajtonovske komedije, Boland spaja dva nespojiva lika (glumicu koja je zapravo stilizovana prostitutka i biskupa - bogatog starca) praveći od njih komične likove. Ova dva junaka žive zapravo u usmenoj tradiciji: princeza i žaba, nebo i zemlja, samo ih je Boland socijalno i fizički nacrtao tako da odgovaraju duhu vremena u kojem strip nastaje. Autor je njih venčao svakodnevnicom koju je za njih mogao da veže (ona pere sudove, on razmišlja), čime se njihov zajednički svet graniči sa apsurdnim i nadrealnim.

Stavljajući lik biskupa kao junaka srednjovekovne umetnosti, Brajan Boland je tekst obojio konvencionalnim načinom pisanja za to vreme – stihom. Stih je obogaćen mnoštvom klišea i banalnih rimi, tako da ironija vlada nad realističkim načinom slikanja. Sa druge strane, glumica i to često obnažena, predstavlja simbol današnjice – nasilje i seks u kombinaciji sa osobinama klasične domaćice. Mešajući elemente tradicije i savremenog života, „Star čovek vere – on, ona – mlada dama noći“, glumica i biskup postaju junaci manirističke komedije sa tipskim osobinama iz klasične dramaturgije. Za razliku od realističkog crteža u stihu „Glumice i biskupa“, Boland u „Mamulianu“ kombinuje elemente andergraund škrabotina sa klasičnim crtanjem. Mamulian je više jež nego čovek, čiji je prototip Boland najverovatnije pronašao u liku jermenskog reditelja, Rubena Mamuliana. Sam autor je izjavio da je kroz svog junaka želeo da prikaže sadržaj specifičan za književni postupak „toka svesti“, te mu je podario naglašene fizičke mane i stavio ga u svakodnevno okruženje. Za razliku od portreta Mamuliana, likovi oko njega preciznije su nacrtani čime se naglašava kontrasti između glavnog junaka i stvarnosti oko njega. Šetajući kroz različite životne okolnosti, usamljeni i posebni Mamulian počinje da liči na Džojsovog Bluma iz čije perspektive posmatramo banalnu stvarnost u kojoj se nalazimo.

Bolandovi stripovi nisu samo svedočanstvo rada jednog od vrhunskih strip ctrača današnjice, oni su svedočanstvo kulture i sveta u kojem živimo. Kroz situacije u koje stavlja svoje likove, Boland naglašava stremljenja današnjice, banalnost svakodnevnice i apsurd na samom kraju dok i sami ne shvatimo da smo svi mi pomalo i glumica, i biskup, i Mamulian.