Najmasovnija sportska manifestacija u Srbiji: Beogradski maraton kroz istoriju i brojeve

Obnovljeni i ovakav maraton zvanično prvi put je održan 8. maja 1988. godine, na inicijativu Đoke Vještice, novinara radio stanice Studio B i atletskog radnika Brane Radovića, brata legendarnog Duška Radovića, prvog urednika Studija B, u organizaciji grada Beograda. Njihova ideja je bila da se obnovi trka od Obrenovca do Beograda koju je davne 1910. godine organizovao Srpski olimpijski klub.

Deonica na prvom Beogradskom maratonu bila je duga 23 kilometra, a učestvovali su samo domaći takmičari. Prvi pobednici su bili Rifat Zilkić u muškoj i Radisavka Račić u konkurenciji dama.

Na drugom maratonu u glavnom gradu Srbije staza je bila duga 46,7 kilometara. Tek na trećem Beogradskom maratonu 1990. godine staza je imala pravu dužinu od 42,195 kilometara. Od tada je Beogradski maraton član AIMS-a (Svetsko udruženje maratonskih i uličnih trka).

Zbog početka sukoba na području bivše SFRJ, 1991. godine, na maraton u Beograd je došlo samo 200 takmičara.

Šesti po redu maraton je održan 1993. godine i te godine se prvi put održao Dečji maraton na Terazijama u centru grada. Ta manifestacija je od tada postala sastavni deo Beogradskog maratona.

Naročito je bio specifičan 12. Beogradski maraton održan 17. aprila 1999. godine u vreme NATO agresije na Saveznu Republiku Jugoslaviju. Maraton, prvobitno odložen, ipak je održan pod sloganom "Zaustavite rat – trčite svetom“. To je bio prvi maraton na svetu u uslovima ratnog stanja, iako se zbog bombardovanja odustalo od svih programa.

Bez poziva u Beograd su došli trkači iz sedam zemalja, kao i mnogobrojni prijatelji ove manifestacije iz inostranstva, pa je održana maratonska trka u kojoj je 39 maratonaca složno pretrčalo celu stazu za 3 sata i 17 minuta ušavši zajedno u cilj visoko podignutih ruku. To je bio prvi i jedini maraton u kojem su svi učesnici bili pobednici.

Na Beogradski maraton je 2008. godine, prvi put donet maratonski plamen i to je bio prvi put u Evropi da se maratonski plamen pojavio van granica Grčke.

Vremenski limit u kojem treba da se završi maratonska trka je šest sati.

Rekorderi Beogradskog maratona na maratonskoj stazi su Džafet Kosgeji iz Kenije, koji je 2006. godine stazu pretrčao za 2:10;54 sati, dok je u konkurenciji dama vlasnica najboljeg rezultata Rumunka Kristina Pomaku iz 2001. godine sa vremenom 2:29;44.

Olivera Jevtić, najbolja srpska dugoprugašica u istoriji od 2008. godine drži rekord u polumaratonu sa vremenom 1:11,41 sati, dok je iste godine Kenijac Vili Kariku Mvangi postavio najbolji rezultat u konkurenciji muškaraca na 21,1 kilometar sa 1:02;51 sati.

Promoteri Beogradskog maratona u proteklim decenijama bila su neka od najvećih imena svetske atletike: Karl Luis, Sergej Bubka, Vilson Kipketer, Havijer Sotomajor, Majk Pauel, Bob Bimon, Marlen Oti, Galina Čistjakova, Patrik Sjeberg, Pol Tergat…

Tokom 39 godina održavanja Beogradskog maratona srpska prestonica je promenila 17 gradonačelnika. Sadašnji prvi čovek glavnog grada Aleksandar Šapić nekoliko puta je kao takmičar učestvovao na Beogradskom maratonu.

Tri puta su poštanske marke izdate u čast Beogradskog maratona. Prvi put 1997. godine povodom 10. godišnjice, drugi put 2012. povodom 25 godina od osnivanja Beogradskog maratona i ponovo pnovo prošle godine.

U septembru 2003. godine Skupština grada Beograda donela je odluku kojom se Beogradski maraton proglašava događajem od posebnog značaja za grad Beograd.

Još dva dana je ostalo do . Beogradskog maratona koji je na programu 18 i 19. aprila, kuriozitet za ovaj maraton su da će se održavati dva dana imaće do sada najveći broj takmičara čak 14 ipo hiljada.

Beogradski maraton beleži konstantan rast, i to ne samo po broju domaćih, već i međunarodnih takmičara.

• 1988. – nekoliko stotina učesnika.
• 1999. – simbolično izdanje sa 40 trkača iz devet zemalja.
• 2019. – 979 maratonaca završilo trku (817 muškaraca, 162 žene).
• 2023. – oko 10.500 učesnika, među njima 885 maratonaca.
• 2024. – preko 13.000 učesnika, 1.264 maratonca.

2025. – rekordan broj: više od 14.000 takmičara iz 74 zemlje (oko 2.000 maraton, 8.000 polumaraton, 4.000 na 10 km).

Nezaobilazni delovi i podrška na stazi

Jedna od posebnosti Beogradskog maratona su ljudi i atmosfera pored staze. Evo nekoliko segmenata bez kojih trka ne bi bila ista:

•     Bubnjari na 3. i 40. kilometru – njihovi ritmovi podižu atmosferu i pomažu trkačima da prebrode uspon na Brankov most kao i uspon prema Zelenom vencu.

bgmarathon.org

•     Punktovi trkačkih klubova – dobro organizovani i tačno znaju šta je potrebno maratoncima i polumaratoncima u ključnim momentima trke. Osveženje, motivacija i par reči podrške često znače više nego što izgleda.

 

•     Podrška građana i volontera – od distribucije vode i energetskih napitaka do navijanja sa transparentima, svi oni čine da kilometri prolaze lakše.

 

Najizazovniji delovi staze

Svaki maraton ima svoje izazove, a Beogradski maraton je poznat po nekoliko specifičnih tačaka:

•     Tošin bunar – duga i ravna deonica u Novom Beogradu gde često nastupa psihološka i fizička kriza. Ovde trkačima posebno znači podrška publike.
•     Uspon na Brankovom mostu – blago strm, i dolazi u poslednjim kilometrima trke. Mentalno predstavlja jedan od najtežih trenutaka, jer nakon više od 40 km i najmanji uspon deluje kao velika prepreka.
•