Beograd - Društvo - B92 Lokal

Priče o Beogradu: Topčider FOTO

Toponim Topčider nastao je od reči turskog porekla topči sa značenjem tobdžija i reči dare, persijskog porekla, što znači potok, dolina.

Izvor: B92.net Beograd
Podeli
Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda/istorijska fotografija
Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda/istorijska fotografija

Područje prostorne kulturno-istorijske celine Topčider nalazi se nadomak beogradske varoši. Zaokruženo je sa severa rekom Savom, a sa zapada i istoka grebenima avalskih pobrđa koji se spuštaju ka Savi, formirajući dolinu Topčiderske reke. Sa istočne strane su Dedinje i Banjički vis, a sa zapadne strane Banovo i Petlovo brdo.

Već sam naziv ukazuje na to da su u vreme turske vlasti u Srbiji na ovom prostoru bili locirani artiljerijski logori u kojima su Turci izlivali svoje topove.

Sa austrijskom okupacijom Beograda, u prvim decenijama 18. veka, nastajali su ovde i majuri, poljska imanja austrijskih velikodostojnika i upravnika Beograda. Međutim, tek u vreme vladavine kneza Miloša, Topčider postaje najznačajnije mesto u okolini Beograda.

Godine 1831. započeto je građenje rezidencijalne celine Miloša Obrenovića, sred najšireg dela topčiderske doline, prve i jedine rezidencije ovog tipa u novoj srpskoj državi. U periodu između 1831. i 1834. godine nastali su osnovni planski rasporedi topčiderske rezidencije i završene najznačajnije građevine: Konak kneza Miloša, Crkva svetih apostola Petra i Pavla, Crkveni konak, ekonomske zgrade.

Do danas je sačuvana, mada u prepravljenom obliku, i zgrada topčiderske restoracije, kafana "Milošev konak". Danas sačuvani objekti predstavljaju svedočanstvo Miloševog vremena u kojem je došlo do postepenog napuštanja balkanske tradicije u arhitekturi i okretanja modernim evropskim tokovima.

Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda/Plan iz 1905. godine
Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda/Plan iz 1905. godine

Materijal je spremljen u saradnji sa Zavodom za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda

Sa građenjem rezidencijalnog kompleksa planiran je i podizan park u tada modernom engleskom stilu. Za uređenje parkovskog prostora bio je odgovoran Atanasije Nikolić, profesor matematike, "načertanija" i "zemljomerija" i prvi rektor Liceja u Kragujevcu, koji ovde formira prvu uređenu parkovsku površinu u Beogradu.

"Prirodni" engleski način uređenja parka ogledao se u vijugavim stazama, bogatom rastinju i upotrebi vode u obliku potočića i jezeraca. S vremenom je ukrašen i kamenim spomenicima, skulpturama, vodoskocima i fontanama.

Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda
Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda

Prostorna kulturno-istorijska celina Topčider 1987. godine utvrđena je za kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju.

Na prostoru ove najstarije uređene celine Topčidera – prostoru rezidencijalnog kompleksa Obrenovića – nalazi se ukupno osam utvrđenih spomenika kulture: Konak kneza Miloša (kulturno dobro od izuzetnog značaja), Topčiderska crkva, Crkveni konak u Topčideru, Zgrada Kovnice novca, skulptura Žetelica, Obelisk, spomenik Arčibaldu Rajsu i Dvorski kompleks na Dedinju.

Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda/istorijska fotografija
Foto: Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda/istorijska fotografija

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, Twitter nalogu i uključite se u našu Viber zajednicu.

strana 1 od 604 idi na stranu